Fitis

Phylloscopus trochilus  ·  Willow Warbler

Datum 19 oktober 2019
Locatie Schiermonnikoog - Westerstrand
Fotograaf Julian Bosch Julian Bosch
Bekeken 3183 ×

Discussie

Julian Bosch  ·  22 oktober 2019  22:41

Meer (lees slechtere) foto's zijn hier te vinden.

Maarten Wielstra  ·  23 oktober 2019  07:38, gewijzigd 23 oktober 2019  07:40

Misschien blijkt dit ooit de nieuwe Ijslandse Koperwiek. Mij valt ook de snavelvorm op vaker bij late fitissen (kuikensnavel effect), maar net als bij Ijslandse k. snavelvorm zal dit moeilijk hard te maken zijn. Verder ook weer opvallend hoe deze "morpht" (kom maar Wim...) van koudgrijs naar brubobruin (Frank...). Dwingt ons om beter naar variatie gewone Fitis te gaan kijken, alsook naar vale gewone Fitissen in hun overwinteringsgebied  Riep deze vogel? 

Albert Noorlander  ·  23 oktober 2019  09:07

Ik heb begin jaren 80 een dergelijke Fitis gezien op St. Mary's, Scilly islands. Dit was begin november (volgens mij zagen we toen ook twee Bijeneters in de top van een boom zitten terwijl er nog een Boomvalk voorbij vloog). De Fitis was eveneens vaalgrijs met een zeer lange handpenprojectie. Op de grote vleugeldekveren was een dun vaag vleugelstreepje te zien. Door veel Britse vogelaars werd deze toen als yakutensis bestempeld.  

Thijs Fijen  ·  23 oktober 2019  11:04

Recentelijk kwam een studie uit naar de phenotypische en genetische variatie in de Fitis ondersoorten. De studie is hier openbaar beschikbaar. Resultaten in een notendop en erg platgeslagen: er is variatie, maar het lijkt allemaal geleidelijk en niet diagnostisch. Grootste verschil is tussen trochilus en acredula/yakutensis, maar die laatste twee overlappen te veel in phenotype en genetica. 

Peter de Knijff  ·  23 oktober 2019  13:02, gewijzigd 23 oktober 2019  13:07

De Fitis is een schoolvoorbeeld van een soort waarvan de ondersoorten genetisch (zowel in het mtDNA als autosomal DNA) niet of nauwelijks verschillen, terwijl er wel - zij het soms moeilijk bruikbaar in het veld - subtiele verschillen in biometrie en kleed zijn.

In het mtDNA verschillen de drie ondersoorten trochilus, acredula en yakutensis niet. Er zijn wel autosomale verschillen tussen enerzijds trochilus en anderzijds acredula/yakutensis. Vleugellengte en vooral staartlengte zijn in yakutensis beduidend langer dan in de twee andere ondersoorten, maar er is wel overlap. Het volledig ontbreken van enig geel op de borstveren wordt bij meer dan 95% van alle (mannetjes) exemplaren bij yakutensis aangetroffen, terwijl dit bij ca.  1 – 5 % van de examplaren van trochilus en acredula wordt waargenomen.

Dus, een fors lijkende fitis met spierwitte borst is een goede kandidaat voor yakutensis. Met een vleugel van 72mm of langer, en een staart van 55mm of langer, wordt de kans dat het een yakutensis is nog groter. Als een DNA test dan ook nog laat zien dat het een acredula/yakutensis is, verkrijg je de hoogst haalbare zekerheid op dit moment. Deze zekerheid is niet 100%!

Het onderscheiden van trochilus en acredula en beduidend moeilijker maar volgens mij niet totaal onmogelijk als de vogel is gevangen en er biometrie en DNA-bewijs is. Staffan Bensch beschreef de subtiele verschillen tussen acredula en trochilus al in 1999, in samenhang met de subtiele autosomale DNA-verschillen, en wijst erop dat in het verspreidingsgebied van trochilus exemplaren voorkomen welke in het kleed niet van een typische acredula is te onderscheiden. Frank Neijts heeft daar fraaie voorbeelden van vastgelegd. Het tegenovergestelde komt echter ook voor.

Een en ander maakt de veldherkenning van deze drie ondersoorten van de Fitis erg moeilijk, zo niet onmogelijk. Zelfs bij goed gedocumenteerde vangsten met DNA-onderzoek zal het niet altijd zeker zijn. Een project om e.e.a. bij de in Nederland bemonsterde Fitissen te reconstrueren zal in de loop van volgend jaar worden afgesloten.  

Overigens, Russen onderscheiden ook nog steeds twee andere, door Salomonsen in 1928 beschreven ondersoorten van de Fitis: Ph. t. fitis uit Duitsland  en Ph. t. eversmanni uit west Siberië.


Maarten Wielstra  ·  23 oktober 2019  15:05

Zijn er vocale verschillen bekend? Zou digitaal nog onderzocht kunnen worden wellicht. (Not me)

Peter de Knijff  ·  23 oktober 2019  15:16

Geen idee, ik zal het Staffan vragen.

Julian Bosch  ·  25 oktober 2019  02:48

@Maarten, vogel riep eenmaal in vlucht; klonk niet anders dan ik van Fitis gewend ben (huwiet). Het roepje stond helaas niet op de opname van de recorder die op dat moment liep.

Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

Feedback?