WP Birding

De serie ´WP-Birding´ op de website wil aandacht besteden aan het vogels kijken in de Western Palearctic buiten Nederland. Weet je een nieuwe Europese hot-spot, ken je bloedstollende verhalen uit den vreemde, heb je een zinderende twitch gedaan of heb je gewoon tips en/of beeldmateriaal over interessante soorten in de WP? Stuur je verhaal dan op naar webredactie@dutchbirding.nl

Ouessant: vogelen tussen euforie en apathie

6 november 2022  ·  Louis van Oort  ·  4236 × bekeken

Île d’Ouessant – 9 tm 14 oktober 2022

In de tweede week van oktober 2022 keerden zes Nederlandse vogelaars ieder struikje op het Franse eiland Ouessant om. Op zoek naar met name leuke Yanks en -omdat ze er toch waren- ook maar geinige Sibes.

Ieder najaar worden we in september en oktober via socials als Twitter en andere platforms knettergek gemaakt met kwijlopwekkende foto’s van Amerikaanse zangers. Met name van de Engelse eilandengroepen als de Scillies en de Shetlands, maar ook vanaf IJsland worden de mooiste vondsten gemeld als er weer eens een orkaan over de Atlantische Oceaan is geraasd.

Om zelf eens zulk fraais in de WP te kunnen aanschouwen, zochten we naar kansrijke plekken die nog niet jaarlijks platgevogeld worden. In 2019 leidde dat tot een expeditie naar de Faeröer. Fantastische trip hoor en weergaloze landschappen, maar voor een Bosgors en een Ringsnaveleend ga je normaal gesproken niet een bak CO2 de atmosfeer in blaffen met het vliegtuig.

Kaartje van Ouessant (Wikipedia)

Van twee kanten

Na twee lege coronajaren zochten we het dan maar in een compleet andere hoek. Deze keer lag de focus een stuk zuidelijker, en wel op Ouessant, een eiland voor de punt van Bretagne. Daarmee is het het westelijkste stukje van Frankrijk in de Atlantische Oceaan. En belangrijker nog: het is het eerste stukje land dat vogels tegenkomen die vanuit Amerika in die richting de oceaan zijn overgeblazen. Aan de andere kant is het tevens het laatste stukje land voordat je de Atlantische Oceaan onder je vleugels krijgt, zodat het ook voor oostelijke soorten een plek is om in te vallen.

Deze theorie wordt al jaren door de praktijk gestaafd, want de lijst met mega’s is lang. Op Ouessant zijn fantastische Amerikaantjes gezien als Brilparulazanger (Setophaga americana), Sora (Porzana carolina), Bartrams Ruiter (Bartramia longicauda), Dwerglijster (Catharus ustulatus), Bobolink (Dolichonyx oryzivorus), Witkeelgors (Zonotrichia albicollis) Roodborstkardinaal (Pheucticus ludovicianus) en Amerikaanse Klifzwaluw (Petrochelidon pyrrhonota), maar ook super-Sibes als Petsjorapieper (Anthus gustavi), Grote Krekelzanger (Locustella fasciolata), Rosse Gors (Emberiza rutila), Maskergors (Emberiza spodocephala), Swinhoes Boszanger (Phylloscopus plumbeitarsus), Bruine Klauwier (Lanius cristatus) en Kroonboszanger (Phylloscopus coronatus).

Gek genoeg maakten tot nu toe niet veel Nederlandse vogelaars de trip naar Bretagne om op Île d’Ouessant te vogelen. Misschien wel omdat het zonder meer een pokkeneind rijden is (dik 1100 kilometer). Maar ach, zes man, verdeeld over twee auto’s, goede gesprekken en dito muziek… je bent er zo.

Stang ar Lan, één van de kansrijke plekken voor Yanks of Sibes (Martijn Bunskoek)

De boot

Op zaterdagochtend 8 oktober gingen we (Martijn Bunskoek, Jaap Bouwman, Niels Bronsgeest, Robert Ketelaar, Mark Zekhuis en ondergetekende) dan ook onchristelijk vroeg op pad. Tegen de avond kwamen we aan in een dorpje nabij Brest waar we overnachtten, zodat we de volgende ochtend de eerste boot naar Ouessant zouden hebben.

Deze boot doet er ongeveer vijf kwartier over om de afstand naar het eiland te overbruggen. Daarbij wordt dan ook nog even het tussenliggende eiland Île-Molène aangedaan (ooit goed voor een Ovenvogel (Seiurus aurocapilla)) om wat passagiers af te zetten. Het laatste deel van de overtocht begon het al lekker te kriebelen, dankzij leuke zeebeesten als Noordse (Puffinus puffinus) en Grauwe Pijlstormvogels (Ardenna grisea).

We hadden het zo geregeld (of althans Martijn had dat) dat onze bagage vanuit de haven naar ons verblijf (Au Cri du Crabe) zou worden vervoerd door de fietsverhuurinstantie. Op die manier konden we direct op onze huurfiets stappen om te gaan vogelen. Op Ouessant rijden weliswaar volop auto’s, maar die zijn allemaal van de lokalo’s. Toeristen verplaatsen zich te voet of met de fiets.

In de dagen voorafgaand aan onze trip waren de verwachtingen torenhoog opgeschroefd. Vooral de ontdekking van een Amerikaanse Blauwe Kiekendief (Circus hudsonius), een snoeiharde soort voor de WP, deed het vogelaarsbloed sneller stromen. Daar kwam ook nog de ontdekking van een Amerikaanse Nachtzwaluw (Chordeiles minor) bij op Île de Sein, een 50 km zuidelijker gelegen en veel kleiner eiland. Het was duidelijk dat orkaan Ian, die eind september een ravage aanrichtte in Florida en daarna de oceaan overraasde, zijn werk gedaan had.

Amerikaanse Blauwe Kiekendief Circus hudsonius, Ouessant, Frankrijk (Mark Zekhuis)

Al na 100 meter trappen, bleken de huurfietsen van prima kwaliteit. Het was alleen nog wennen aan de soms venijnige klimmetjes op het eiland, dat met een oppervlakte van zo’n 16 km2 slechts half zo groot is als Vlieland. Alleen wel een stuk meer geonduleerd dus.

Eerst maar eens het eiland verkennen, in de hoop dat we de Northern Harrier tegen het lijf zouden lopen. MB was hier in 2009 al eens geweest, dus hij fungeerde als gids, hoewel het eiland en vooral het vogelen sinds die tijd wel behoorlijk veranderd waren.

De (beroemde) vuurtoren op de noordwestpunt van het eiland was de eerste stop. Een zeer veelbelovende plek, omdat dit zo op de kaart gezien de meest waarschijnlijke aankomstplaats leek voor Atlantische dwaalgasten. De bosjes op weg naar de vuurtoren zagen er dan ook zeer aanlokkelijk uit, maar voordat we ons daar echt op zouden storten, wilden we eerst die kiekendief zien te vinden.

Telegramgroep

Om goed aangesloten te blijven bij de leuke waarnemingen op het eiland, waren we allemaal lid geworden van de Telegramgroep Ouesssant Bird News. Fransen doen namelijk amper aan Observado.org of Ebird. Maar dit kanaal werkte verder prima. We werden althans redelijk op de hoogte gehouden van de omzwervingen van de kiekendief.

Na een tijdje te hebben gepost halverwege de noordzijde van Ouessant (Keranchas), bij weidse velden van gaspeldoorn en adelaarsvaren, zagen we haar ineens: de fraaie combinatie van donkere kop en oplichtend oranje onderzijde scheen ons tegemoet, zodat het eerste euforische moment van de week al snel in de knip zat. Northern Harrier is nog altijd een snoeiharde soort in de WP; het was ook de eerste van Frankrijk.

Amerikaanse Blauwe Kiekendief Circus hudsonius, Ouessant, Frankrijk (Martijn Bunskoek)

De rest van deze eerste dag ging op aan de verdere verkenning van de potentieel goede plekken. Het werd duidelijk dat het eiland vergeven van was de Tjiftjaffen, Roodborsten, (Vuur-)Goudhanen en Heggenmussen, hetgeen het zoeken naar echt interessante soorten er niet gemakkelijker op maakte. Desondanks peuterden we er nog een Siberische Tjiftjaf uit, bij Stang Arland in de zuidoosthoek. De ‘Stangs’ op Ouessant zijn beekjes/stroompjes met rijk begroeide oevers en dus stuk voor stuk gebiedjes die je moet doen.

Ons verblijf, zoals gezegd, Au Cri du Crabe, bleek een prachtig centraal op het eiland gelegen pittoreske woning, waar het prima toeven was. Het diner werd echter genuttigd in Ty Korn, een pub in het hartje van de hoofdplaats Lambaul. Stevig aan de prijs, maar de maaltijden waren uitstekend en de van Réunion afkomstige eigenaar zeer gastvrij. Ouessant beviel ons wel.

De kusten van Ouessant zijn overal indrukwekkend (Louis van Oort)

Alpenkraaien

De eerste ochtend op het eiland raceten we natuurlijk direct richting vuurtoren om te zien wat hier ‘aangespoeld’ was. Dat bleek nog niet zoveel. Wel kwamen we hier Alpenkraaien (Pyrrhocorax pyrrhocorax) tegen; een bijzondere populatie zo helemaal geïsoleerd in het westen van Frankrijk. Bovendien wapperde de enige Velduil (Asio flammeus) van de week hier langs. Een korte blik over zee maakte duidelijk dat we daar ook nog werk van moesten maken, maar dat stond voor de volgende dag in de planning.

De rest van de dag was het sprokkelen, met een Provençaalse Grasmus (Sylvia undata dartfordiensis) hier en een Smelleken (Falco columbarius) daar. Toen we ’s avonds terug waren om de maaltijd te gaan bereiden, kregen we ineens de melding dat een (dé) juveniele Roze Spreeuw (Pastor roseus) op dat moment op de kerk in Lampaul zat. Nu was dat slechts 300 meter van onze woning vandaan, dus toch er even heen. Bleek het een heuse twitch die tientallen Franse vogelaars naar het hart van het dorp had getrokken. Meer en meer werd duidelijk dat we de enige niet-Franstalige vogelaars op het eiland waren.

Zeetrektellen op Ouessant (Louis van Oort)

Grote pijlen

Dag 3 begonnen we gezamenlijk met zeetrektellen, net ten oosten van de vuurtoren, vanaf de imposante rotsachtige noordwestkust. De genten konden we al met het blote ogen in flinke aantallen langs zien komen, maar met de telescoop bleek dat er nog veel meer vloog. Tussen de Noordse, Vale en Grauwe Pijlen trokken ook Grote Pijlstormvogels (Ardenna gravis) langs. Het duurde even voordat we zeker wisten dat het geen Kuhls Pijlstormvogels (Calonectris borealis) waren maar toch echt Grote Pijlstormvogels, maar toen was ook het hek van de dam. In de anderhalf uur dat we er stonden, kwamen enkele tientallen Grote Pijlen voorbij. Later hoorden we van de vaste tellers daar dat er die dag ruim 700 Puffins majeures waren geteld. Fantastisch!

Na de geweldige zeetrek konden we lekker aanschuiven bij een mooie juveniele Roodmus (Carpodacus erythrinus) en vogelden we in groepjes het eiland over. Totdat aan het eind van de middag alle alarmbellen afgingen. In de Telegram-groep verscheen namelijk een BOCS van een… Baltimoretroepiaal (Icterus galbula)! Zonder verdere aanwijzingen, maar mét een locatiespeld. Het beest zat iets ten noorden van Lampaul. Binnen no time kwamen the Dutchies, zoals we onszelf gedoopt hadden in de Telegram-groep, van alle kanten van het eiland naar de plaats in kwestie gescheurd. We waren allemaal net op tijd om de troepiaal te zien wegvliegen en landen in een vrij ver weg staande boom. In de chaotische twitch, met zeker 150 Franse vogelaars, verdween de vogel snel van de radar.

Zwijgende menigte bij twitch Baltimoretroepiaal, Ouessant, Frankrijk (Robert Ketelaar)

Non-communicatief

Omdat we geen van allen echt goede views hadden gehad, gingen we keihard aan de slag om hem terug te vinden. Hier begon op te vallen hoe ontzettend non-communicatief de Franse vogelaars waren. Iedereen was erg aardig en voorkomend en ongetwijfeld waren het allemaal goede vogelaars, maar niemand gaf aan waar de vogel als laatste was gezien of welke richting hij opvloog. Iedereen deed maar wat. Sommigen reden een beetje verdwaasd rond, anderen stonden als een zombie in de tuin te kijken waar hij mogelijk gezien was… Enfin, na een half uur werd de troepiaal toch weer teruggevonden en zowaar keurig ‘doorgepiept’ met locatie en al in Telegram. Nu konden we hem allemaal fraai zien. Een magnifieke vogel!

Ook een tweede Amerikaan binnengeharkt dus. Of zoals JB het zou zeggen: een tweede Yank kaltgestellt. Dit werd ’s avonds uitgebreid gevierd met een bierovergoten, uitstekende maaltijd in het zeer schappelijk geprijsde restaurant Hotel du Fromveur.

Baltimoretroepiaal Icterus galbula, Ouessant, Frankrijk (Martijn Bunskoek)

Roodoogvireo

Dag 4 (12 oktober) begon spectaculair met een vroege melding van een Roodoogvireo (Vireo olivaceus) aan de noordoostkust. Toen we op de plaats van bestemming waren, ontrolde zich voor ons opnieuw het merkwaardige fenomeen van zwijgende Franse vogelaars, die zonder met elkaar te praten maar wat stonden te staren in een bosje of een gravel pit. Alsof je naar een silent disco met muziek van Philip Glass stond te kijken.

Roodoogvireo Vireo olivaceus, Ouessant, Frankrijk (Mark Zekhuis)

Op mijn vraag in de Telegram-groep ‘Any more information about this great find?’ kwam het op zich vrij duidelijke antwoord ‘No’. Verder he-le-maal niets. Ten langen leste gingen we maar weer op pad om zelf iets goeds te vinden. Tot een uurtje later de melding van nóg een Roodoogvireo kwam. Nu wat meer in de noordwestpunt van Ouessant en deze keer werkte de vogel wél mee. Hij liet zich werkelijk fantastisch zien, zodat MB en later ook MZ schitterende foto’s konden maken.

Roodoogvireo Vireo olivaceus, Ouessant, Frankrijk (Martijn Bunskoek)

Daarmee hadden we de hattrick van Amerikanen vervolmaakt. Wat een week, wat een trip! En we waren nog niet klaar. Aan het eind van de middag werd nog een interessante klauwier gevonden. Nu moesten we naar het noordoosten fietsen voor naar wat al snel een prachtige volwassen Daurische Klauwier (Lanius isabellinus) bleek. Een zeer fraaie vogel, die in de avondzon zelfs begon te zingen.

Ouessant maakte hiermee dus echt alle verwachtingen waar: je kon op één dag zowel een spetter van een Amerikaan als een beauty from the east in je kijker krijgen. Wat een weelde!

Daurische Klauwier Lanius isabellinus, Ouessant, Frankrijk (Martijn Bunskoek)

Druilregen

Tot nu toe hadden we heerlijk najaarsweer gehad, maar voor dag 5 (13 oktober) waren de verwachtingen laag, omdat het ’s nachts en in de ochtend zou regenen. Toch kregen we al vroeg een melding van een Raddes Boszanger (Phylloscopus schwarzi). Vlak boven het dorp, dus nogal in de buurt. We stonden dan ook snel in de druilregen, waar de Franse vogelaarsapathie als een zware deken over de tuin hing waar de vogel zat. Niemand zei wat, niemand speelde een tape af, iedereen stond te wachten op… Godot, of wie dan ook. Maar er was nul (inter)actie.

Wachten op de Raddes, Ouessant, Frankrijk (Robert Ketelaar)

Dus maar weer zelf op pad. En nu sloegen de Dutchies écht toe. Pal achter de rotsen op de noordwestkust speelde MZ de fameuze ‘Siberië-expres’ (a.k.a. terrormix) af bij een met stapelmuurtjes omgeven laag veldje met braam-/varenstruweel. Het was steeds lastig vogelen op zulke plekken, omdat veel vogels vaak snel verdwenen in de bramen, varens en gaspeldoorns. Maar nu zag hij in een flits een phyllo die hem erg deed denken aan een Raddes. RK werd er snel bij geroepen en die zag meteen de kop: Ja hoor, Raddes! Mooie vondst natuurlijk, maar hoe konden we hem ‘vasthouden’. RK nam wat roepjes op die op Telegram aanvankelijk met scepsis werden begroet door die fantastische Franse vogelaars (*Allo Allo modus on* It doesn’t really sound like a Raddes w. call *Allo Allo modus off*) . Een team met Zwitserse vogelaars stuurde echter enkele minuten later een eyeball to eyeball-plaat van de vogel in kwestie: Raddeser krijg je ze niet. Eindelijk was er enthousiasme, en terecht!

Vertrek

Het bleek de laatste klapper van de week. De volgende dag stond namelijk in het teken van het vertrek: eerst nog een beetje rondvogelen en de schoonheid van met name de kusten opsnuiven, om rond 15:45 uur weer naar het vasteland te varen. Vervolgens nog een paar uur rijden voor een overnachting in St. Brieuc, zodat de kop er voor de lange thuisreis de volgende dag al aardig af was.

Al met al een topweek op een bijzonder eiland. Van harte aanbevolen voor alle WP-twitchers, zeevogelaars, wilde-kustliefhebbers en apathische francofielen.

Louis van Oort

The Dutchies: v.l.n.r. Niels Bronsgeest, Robert Ketelaar, Martijn Bunskoek, Mark Zekhuis, Jaap Bouwman en Louis van Oort (Jean Baptiste Grenouille)

Discussie

Dirk Moerbeek  ·  20 november 2022  17:28

Mooi verhaal, jongens, en mooie soorten!

Klopt, Leo, Klaas Eigenhuis en ik waren op Ouessant van 6 - 13 okt 1991. Klaas ontdekte een Dwerggors, ik een Bladkoning, en dat was het zo'n beetje. We logeerden in het ornithologisch centrum aldaar, samen met hooguit 3 andere vogelaars, dus je kwam geen verrekijker tegen. Het was een klein wonder dat ik Klaas zo gek had gekregen om samen met mij naar het eiland te gaan, want lijsttechnisch was het voor hem uiterst riskant. Prompt ging het mis. Toen hij halverwege de week naar zijn moeder belde, bleek dat de goegemeente naar de eerste twitchbare Kleine Geelpootruiter in Nederland had staan kijken. Klaas bleef opvallend kalm en sprak de historische woorden: "Leuk voor de jongens."

Louis van Oort  ·  10 november 2022  09:23

Beste Antoine! Google translate heeft zijn werk prima gedaan.

Het was beslist niet mijn bedoeling de Fransen en masse te beledigen. Ik heb een enigszins satirisch beeld willen schetsen van hoe wij met name de twitches hebben beleefd. Het voelde overigens niet alsof jullie Fransen niet met ons wilden communiceren. Sterker nog: we hebben ons helemaal welkom gevoeld; iedereen was erg aardig. Het heeft absoluut iets te maken met de twitchcultuur die in ieder land duidelijk anders is. Dat was voor ons een kleine cultuurschok, en dat heb ik een beetje uitvergroot. 

Verder niets dan lof: we hadden een fantastische week met geweldige vogels op een heerlijk eiland. Ik hoop juist dat na dit verhaal meer Nederlanders naar Ouessant gaan. En hopelijk voor jullie zijn ze wat rustiger dan wij ;)

Hartelijke groet!

Louis


Jelle Scharringa  ·  10 november 2022  09:20

Wij Nederlanders zijn inderdaad lomper en gaan er al snel met gestrekt been (Siberische hiphop mix) in !

Diedert Koppenol  ·  10 november 2022  09:19

Als ik dat stukje van die Roodoogvireo zo lees is dat vooral 'ondanks' de communicatie, niet 'dankzij'. In mijn optiek zijn er weinig vervelende twitches waarbij je net aankomt en je om wat initiële informatie vraagt en niemand iets zegt. Hoe zeldzamer de soort, hoe irritanter dat is. Wellicht een cultuurdingetje, wij Hollanders schreeuwen inderdaad ook wel vaak, dat hoeft dan ook weer niet. Echter, niet reageren op berichtjes in een Whatsapp/Telegramgroep als iemand expliciet om info vraagt is toch wel oprecht kut. 😇

Lieven De Temmerman  ·  10 november 2022  09:08

Ik had al iets soortgelijks als Antoine willen schrijven: het lijkt me vooral een verschil in stijl en cultuur. Het contrast tussen een Nederlandse en een Belgische twitch is ook al merkbaar: net zoals de Fransen zijn de Belgen vaak een stuk stiller, in Nederland wordt er veel actiever (luider? :-) ) gecommuniceerd, maar ik zou niet durven zeggen of het ene beter is dan het andere... Het is vooral anders ;-) 

En als ik het verslag zo lees, werkte de communicatie prima: veel mooie soorten gezien, hoge efficientie van twitchen, en dit in combinatie met een aangenaam eiland. 

Jan Hein van Steenis  ·  9 november 2022  15:25

Google translate a fonctionné très bien.

Leuk verhaal over Ouessant - de échte masochist gaat natuurlijk naar Ile de Sein. Deed Davy Bosman dat niet?

Antoine Rougeron  ·  9 november 2022  13:47, gewijzigd 9 november 2022  14:30

Hallo

Ik sta versteld van het portret dat je schildert van Franse ornithologen, "apathisch" en "niet-communicatief". Alle ontdekkingen worden in realtime op telegram aangekondigd en voor ons betekent "geen nieuws" "slecht nieuws". Franse ornithologen houden er niet zo van om gestoord te worden door onophoudelijke "piepjes" terwijl ze discreet de struiken proberen te doorzoeken. Als we informatie voor onszelf opvragen, vragen we die in een privébericht, niet op de lijst.

Hier zenden we het lied van de vogel niet vanaf het begin uit. Deze methode wordt vaak pas na een tijdje gebruikt als de vogel niet komt opdagen (en het werkt overigens zelden), en alleen als iedereen het ermee eens is. Intussen spreiden we ons liever uit over het gebied, en zoeken we in stilte. Ik zeg niet dat dat de juiste methode is, maar zo gaan we hier in ieder geval te werk. Zeker een kwestie van cultuur!

Ouessant is een groot eiland, met veel ondoordringbare gebieden, de vogels verdwijnen snel na hun ontdekking en worden nooit meer gezien als iemand ze laat wegvliegen.

Wat betreft het "vermoeden" van uw Phylloscopus schwarzi; Iemand twijfelde net over de identiteit van de vogel die riep (hij dacht aan Phylloscopus fuscatus "tek") en een andere ornitholoog antwoordde: "ja, het was inderdaad een Schwarz". Het was een kort identificatiedebat, want er zijn er veel, die niets met je nationaliteit te maken hebben, als dat je idee was.

Fijn in ieder geval dat je genoten hebt van je verblijf in Ouessant, waar je landgenoten welkom zijn.

Ik hoop dat Google Translate het niet al te slecht heeft gedaan :)

Eerlijk

Antoine (een vaste klant op het eiland)

Louis van Oort  ·  9 november 2022  10:47

Dat hebben we eerlijk gezegd niet overwogen, maar lijkt inderdaad een prima mogelijkheid!

Tjeerd Burger  ·  8 november 2022  12:20

Dank voor het verhaal. Het idee voor een trip naar 'Ile de Croissant' speelt bij mij ook al langer, maar de lange autorit vormt nog een drempel. Maar dit verhaal is weer een mooie stimulans. Hebben jullie een reis per trein nog overwogen? ca. 8 uur vanaf Rotterdam naar Brest, lijkt een goed alternatief. 

Gijsbert van der Bent  ·  7 november 2022  22:50

Mooi verhaal! Goeie soorten en ook fraaie foto's. Zelf was ik er een paar dagen in 2008. Niks bijzonders gezien, want ik was er met gezin en in augustus. Maar toch op gewijde grond.

Leo Stegeman  ·  7 november 2022  12:53

Kan mij vaag herinneren dat Klaas Eigenhuis en Dirk Moerbeek al heel lang geleden ook hier geweest waren, en niets gezien hebben. Leuk stukkie!

Paul Vossen  ·  7 november 2022  01:37

Leuk verhaal! Ik was er oktober 2000 en was toen de enige vogelaar op het eiland. Doel was het vinden van het verwilderd Ouessant-schaap waarvan ik er slechts eentje naar verschillende dagen zoeken vond op de kinderboerderij. Achteraf bleek dat ik daarvoor naar Ile de Molène had gemoeten. Ook toen al aardige Fransen maar niet mededeelzaam.

Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

Feedback?