Dutch Birding jaargang 32 nummer 6, 2010

Artikelen / papers

363 Rare birds in the Netherlands in 2009
Arjan Ovaa, Dick Groenendijk, Max Berlijn & CDNA
384 Identification of juvenile Greater Spotted Eagle, Lesser Spotted Eagle and hybrids
Jan Lontkowski & Grzegorz Maciorowski

Determinatie van juveniele Bastaardarend, Schreeuw­arend en hybriden

Veldherkenning van Bastaardarend Aquila clanga en Schreeuwarend A pomarina vormt een lastig probleem dat uitgebreid is behandeld in de literatuur. Een tot nu toe onderbelicht aspect betreft de herkenning van hybriden A clanga x pomarina. Zulke hybriden komen geregeld voor in het gebied waar beide soorten naast elkaar voorkomen, grofweg van Oost-Polen tot West-Rusland en zuidelijk tot de Zwarte Zee. In dit artikel wordt de veldherkenning beschreven van juveniele hybriden gebaseerd op 65 juveniele clanga, 160 juveniele pomarina en 35 hybriden. In alle gevallen is de identiteit van de juveniele vastgesteld aan de hand van de identiteit van de oudervogels.
Belangrijk bij de herkenning van juveniele van beide soorten en hun hybriden zijn de bovenstaartdekveren, de armpennen, het staartpatroon, de stuit en de aanwezigheid van een achterhoofdsvlek. Het is van belang al deze kenmerken vast te stellen: beide soorten verschillen op deze punten en hybriden zijn variabel en kunnen combinaties van patronen tonen die vergelijkbaar zijn met die van beide oudersoorten. De typische tekening en variatie van de belangrijkste kenmerken wordt voor alle drie de \'vormen\' gedetailleerd beschreven.
Juveniele pomarina is eenvoudig op naam te brengen door de donkergele achterhoofdsvlek, de bruine bovenvleugeldekveren die lichter zijn dan de hand- en armpennen en de gelijkmatig gebandeerde armpennen. In de belangrijke kenmerken is pomarina meer variabel dan clanga. Donkere vogels kunnen qua uiterlijk clanga benaderen; hybriden tonen normaliter ten minste enkele van de genoemde kenmerken.
Van de drie vormen is clanga het meest constant in de belangrijke kenmerken en daardoor het eenvoudigst op naam te brengen.
Hybriden zijn zeer variabel en kunnen sterk lijken op zowel clanga als pomarina. In een aantal aspecten kunnen hybriden afwijken van beide oudersoorten. Belangrijk zijn de bovenstaart­dekveren en het patroon van de bandering op de onderzijde van de armpennen. Een bruine achterhoofdsvlek is diagnostisch voor hybriden.
Een aantal andere kenmerken kan de determinatie ondersteunen: 1  afwezigheid van bandering op de onderzijde van de binnenste handpennen is diagnostisch voor clanga; 2 bij 20% van de hybriden zijn de bovenvleugeldekveren zo donker dat ze niet te onderscheiden zijn van clanga; 3 sommige vogels hebben donkere onderstaartdekveren, wat verwarrend kan zijn bij de leeftijdsbepaling; en 4 afwezigheid van witte toppen aan de bovenvleugeldekveren komt voor bij pomarina en is geen indicatie voor een hybride.
Ondanks de variatie is er geen overlap in de kenmerken van clanga en pomarina, waardoor ze relatief eenvoudig zijn te onderscheiden. Elke afwijking en elke combinatie van kenmerken typisch voor verschillende soorten is daarom een sterke aanwijzing voor een hybride.
Typische pomarina-type hybriden zijn vogels met de volgende kenmerken: 1 bruine achterhoofdsvlek; 2 bandering op armpennen waarbij laatste band smaller is dan overige; 3 staart met smalle diffuse eindband; 4 lichte bovenstaartdekveren met kleine donkere punt; 5 bovenstaartdekveren met erg donker basaal deel; 6 vlekken op stuit ovaal of afgerond; en 7 diffuse, weinig contrasterende brede streping op borst en scherpe en lichte streping op onderdelen.
Typische clanga-type hybriden zijn te herkennen aan: 1 aanwezigheid van achterhoofdsvlek; bandering over hele armpennen; 3 witachtige, scherp afgetekende staartband; 4 lichte bovenstaartdekveren met kleine donkere punt; 5 vlekken op stuit wigvormig met rechte zijden; 6 duidelijke, smalle gelige strepen op borst; en 7 bruine middelste en kleine dekveren op bovenvleugel.

Jan Lontkowski, Museum of Natural History, University of Wrocław, Sienkiewicza 21, 50-335 Wrocław, Poland
(jlont@biol.uni.wroc.pl)
Grzegorz Maciorowski, Poznan University of Life Sciences, Department of Zoology, Wojska Polskiego 71c, 60-625 Poznan, Poland

398 Kaspische Plevier op Texel in oktober 2009
G A (Toine) Morel & Enno B Ebels

Caspian Plover on Texel in October 2009

On 17-20 October 2009, a first-year Caspian Plover Charadrius asiaticus stayed in fields on Texel, Noord-Holland, the Netherlands. This is the first record for the Netherlands. The identification was based on, eg, size, long wings, long legs, fine bill, mostly dull sandy-brown plumage with white underparts and brownish breastband, distinctive face pattern with strong white supercilium and pale area around bill and pale underwings (excluding Greater Sand C leschenaultii, Lesser Sand C mongolus and Oriental Plover C veredus, as well as Eurasian Dotterel C morinellus). A list is presented of 29 extra­limital records in Europe, involving 32 individuals (see table 1). There are records from March to November, with 16 (19 individuals) in spring (March-June), five in summer (July-August) and seven in autumn (September-November).

G A (Toine) Morel, 1e Brandenburgerweg 10, 3721 MJ Bilthoven, Nederland
(morel.vries@freeler.nl)
Enno B Ebels, Joseph Haydnlaan 4, 2522 AE Utrecht, Nederland
(ebels@wxs.nl)

Aankondigingen & verzoeken / announcements & requests

402 Avionary: WP-vogelnamen in 44 talen; Avionary: WP bird names in 44 languages; Request for photographs of extreme vagrants in the WP
??

DBA-nieuws

403 Dutch Birding-vogeldag 2011; Terugblik Dutch Birding-vogelweekend op Texel; Betaling van abonnementsgeld voor 2011; Payment of subscription for 2011
??

WP reports

404 October–mid-November 2010
Arnoud B van den Berg & Marcel Haas

Corrigenda

404 ??
??

Recente meldingen / recent reports

423 September-oktober 2010
Roy Slaterus & Vincent van der Spek
Feedback?

Ja, ik geef toestemming Dutch Birding is wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en soortgelijke technieken, en je te informeren over het gebruik daarvan op de site. Dutch Birding gebruikt cookies en soortgelijke technieken voor de volgende doeleinden: het optimaliseren van de website, het gebruik, beheer en gericht kunnen tonen van advertenties, de integratie van social media, het verzamelen en analyseren van statistieken.

Voor een aantal van bovenstaande punten is het vastleggen van bezoekersgedrag noodzakelijk. Ook derde partijen kunnen deze cookies plaatsen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij embedded video's van YouTube.