DB-Actueel Online

Op gezette tijden wil de website aandacht besteden aan actuele ornithologische fenomenen. De Nederlandse vogelaars worden (gelukkig maar) nog regelmatig verrast. Door een influx van een bepaalde soort of bepaalde soorten, door een uiterst zeldzame soort waarvan de meeste vogelaars nog niet eens de juiste Nederlandse naam weten, door onverwachte determinatieproblemen en dergelijke. De kracht van dit medium is dat er direct en interactief ingegaan kan worden op deze spannende gebeurtenissen in het veld. Wat is er precies aan de hand? Wat is hier al van bekend? Is er al eerder over geschreven in Dutch Birding? Hoe denkt men in het veld hierover?

Bronskopeend bij Spijkenisse

21 maart 2013  ·  17770 × bekeken

Op 19 maart wordt via Dutch Bird Alerts een bericht ontvangen van Bas de Bruijn met een intrigerende soort en tekst:

  • Chris de Nooijer meldt nu een bijzondere taling maar kan de determinatie niet rond krijgen. Ben zelf op mijn werk kan pas weg na vier uur. Vogel is ongeringd gave vleugels en schuw. Lange sierpennen, driehoekvlek als wintertaling met witte vlek er naast, groene wang, bruine kopstreep,witte keelstreep, licht gijze rug, witte stip net boven snavel, grijs gespikkelde borst. Ruurd Boonstra heeft de vogel ook gezien.

Hoewel Chris en Bas de soort voorzichtig melden, is het overtuigend genoeg om het bericht door te zetten naar alle Dutch Bird Alert leden.
En dan volgt rond half 4 de bevrijdende bevestiging:

  • Karel Hoogteyling om 19-03 15:27: Zekere man. Ook vliegend gezien: lijkt puntgaaf, ongeringd beide poten. Lijkt mooi zuiver. Met Smienten.

Als enige tijd daarna ook de eerste foto's volgen op waarneming.nl is de zaak rond.
Dezelfde dag kunnen de eerste vogelaars de vogel al op hun lijst bijschrijven, maar in de dagen erna werkt de vogel in het algemeen goed mee en laat zich goed, soms na enig zoeken, bekijken en fotograferen.
Indien aanvaard is dit het twaalfde geval voor Nederland.

Details van de eerdere waarnemingen zijn te vinden op DutchAvifauna:

  • 22 t/m 28 januari 1992 ... 28 december 1996 NH Bloemendaal
    16 maart t/m 18 april 1992 ZH Hillegom
    1 t/m 2 januari 1993 NH Bloemendaal
    26 april 1993 NH Bloemendaal
    15 oktober 1994 t/m 10 juni 1995 NH Haarlem
    16 november t/m 28 december 1996 NH Bloemendaal
  • 2 februari 1992 OV Enschede
  • 7 t/m 28 maart 1992 NB 's-Hertogenbosch
  • 7 juni 1992 ZL Schouwen-Duiveland
  • 21 t/m 31 mei 1994 ... 2 mei 1998 GR De Marne
    3 mei t/m 12 juni 1995 GR De Marne
    10 t/m 28 mei 1996 GR De Marne photo
    22 april t/m 12 juni 1998 FR Dongeradeel
    2 mei 1998 GR De Marne
  • 9 t/m 12 februari 2002 LI Roermond photo
  • 23 december 2003 t/m 22 mei 2004 FR Wûnseradiel photo
  • 26 februari t/m 2 maart 2005 OV Twenterand photo
  • 26 maart t/m 5 mei 2005 GE Putten photo
  • 18 t/m 27 mei 2007 FR Smallingerland photo
  • 13 februari 2011 GE Lochem

Bronskopeend
Bronskopeend Anas falcata Falcated Duck, 20 maart 2013, Spijkenisse (Hans Overduin)

Een artikel over het voorkomen van de Bronskopeend in Nederland is verschenen in Dutch Birding 29 (2007) no 3, hieronder een samenvatting en hier het gehele artikel.

Voorkomen van Bronskopeend in Nederland en het West-Palearctische gebied

In dit artikel wordt het voorkomen van Bronskopeend Anas falcata in Nederland en de overige landen van het West-Palearctische gebied (WP) en ook in Noord-Amerika beschreven. In de meeste landen van de WP (en oostelijk Noord-Amerika) wordt deze Siberische soort als 'escape' behandeld; Nederland is hierop (met westelijk Noord-Amerika) een uitzondering omdat de soort hier wel op de nationale avifaunistische lijst is geplaatst. Er zijn in totaal negen gevallen, waarvan enkele betrekking hebben op vogels die enkele jaren achtereen terugkeerden naar dezelfde locaties(s). Alle gevallen betreffen mannetjes. Voor aanvaarding is cruciaal dat met zekerheid is vastgesteld en gedocumenteerd dat de vogel ongeringd was en onbeschadigde vleugels had. Waarnemingen waarbij dit niet is vastgesteld komen niet voor aanvaarding in aanmerking ('omgekeerde bewijslast'). Naast degelijke 'onbesliste' exemplaren zijn er in Nederland meerdere waarnemingen van (vrijwel) zekere 'escapes'; hiervan wordt een aantal recente voorbeelden besproken.

De determinatie van deze soort kent bij adulte mannetjes weinig problemen en er zijn geen waarnemingen afgewezen op basis van een onzekere determinatie. Wel is er een geval in Limburg van een vermoedelijke hybride Bronskopeend (mogelijk met Krakeend A strepera) die veel kenmerken van Bronskopeend vertoonde, maar met name wat koppatroon betreft afwijkend was, en werd in mei 2007 een mogelijke hybride gemeld bij het Nuldernauw, Gelderland. Er zijn geen gevallen van vrouwtjes, waarschijnlijk doordat deze veel lastiger te herkennen zijn dan mannetjes. Wel zijn er enkele vrouwtjes als 'escape' vastgesteld of gemeld. In het artikel wordt ingegaan op het verspreidingsgebied in Oost-Azië en het trekgedrag en wordt aangegeven dat de soort tegenwoordig als 'bijna bedreigd' ('near threatened') wordt beschouwd, met een wereldpopulatie van nog maar 35 000 exemplaren (geschat 100 000 in het begin van de jaren 1990).

Een overzicht wordt gegeven van alle bekende waarnemingen in de WP buiten Nederland, van 1839 tot en met 2007; het gaat om 61 exemplaren (60 gevallen), op drie na alle van mannetjes en het merendeel adulte. Omdat de soort in de meeste landen niet wordt beschouwd als potentiële dwaalgast en dus niet wordt beoordeeld is het overzicht van gevallen waarschijnlijk niet compleet en is ook niet duidelijk of in alle gevallen de determinatie correct is (al zal dat laatste vanwege de eenvoudige herkenning meestal wel het geval zijn). In dit overzicht zijn geen waarnemingen opgenomen van exemplaren die duidelijk van niet-wilde herkomst waren (op basis van ringen en/of vleugelbeschadigingen). Vrijwel alle waarnemingen in de WP vallen in de periode oktober-juni. In 1992 en in de winter van 2003/04 was sprake van hogere aantallen dan normaal. In Noord-Amerika wordt de soort ook af en toe waargenomen, met name in Alaska, VS, en verder zuidelijk langs de westkust en worden eveneens discussies gevoerd over de status. In recente jaren zijn in Noord-Amerika zeven gevallen aanvaard als vermoedelijk wilde vogels.
Op basis van een aantal aspecten wordt geconcludeerd dat een wilde herkomst van (een deel van) de vogels in de WP goed denkbaar is dat er op basis van het verspreidingsgebied en trekgedrag geen reden is om deze soort niet als potentiële dwaalgast te beschouwen. Het feit dat een aanzienlijk deel van de gevallen in de WP op zekere of vermoedelijke 'escapes' betrekking heeft doet aan die conclusie niets af maar zorgt wel voor een 'vertroebeld' beeld van het werkelijke voorkomen.

Max Berlijn

Discussie

Richard Reijnders  ·  22 maart 2013  00:03, gewijzigd 22 maart 2013  00:11

Richard Reijnders  ·  22 maart 2013  00:11

Leuk verhaal, maar 19 mei moet 19 maart zijn natuurlijk (wens is de vader van de gedachte waarschijnlijk). Wel grappig ook dat ie wordt gemeld als "bijzondere taling". Die beesten zijn zo ongeveer zo groot als een Wilde Eend! Maar ik geef toe: ze hebben ook wel iets talingachtigs..

Max Berlijn  ·  22 maart 2013  08:00

Betreffende het artikel in DB. Ik ben destijds door mijn gebrekkige franse kennis vergeten twee franse gevallen in het artikel op te nemen wat me op een franse uitbrander kwam te staan. Ik ben details over deze gevallen inmiddels vergeten.

Gijsbert van der Bent  ·  22 maart 2013  08:24

C'est dommage Max.

Robert Keizer  ·  22 maart 2013  09:29

Max was 1992 ook elders in Europa een influx jaar?

Max Berlijn  ·  22 maart 2013  16:41

Ik zie er vier in mijn overzicht staan, en een in de winter daar op die ermee te maken kan hebben

Richard Reijnders  ·  22 maart 2013  17:09, gewijzigd 22 maart 2013  17:09

Speciaal voor jou, Max. Het paradijs (;-)): http://www.youtube.com/watch?v=gE2OjvyJmjE

Ben Wielstra  ·  23 maart 2013  02:32, gewijzigd 23 maart 2013  02:33

HET hoogtepunt van 2013. Jammer voor die Roodkeelnachtegaal.

Max Berlijn  ·  23 maart 2013  19:38

@dominique, van Duckstad? ...:-)

Norbert Uhlhaas  ·  24 maart 2013  08:27

Thanks Max for your good article! http://www.youtube.com/watch?v=fJC-HuCWNF4

Max Berlijn  ·  24 maart 2013  10:16

Thans, nice YouTube

Wietze Janse  ·  24 maart 2013  10:40

Dominque, afgelopen zaterdag, gevoelstemperatuur -10, kwam ik op de plek van de bewuste eend aan. Een auto stond er vlak naast geparkeerd en tot mijn verbazing een Belgisch nummerbord!? Er zijn dus toch verstandige Belgen ;-) En als er een Belg over de grens is ......

Bas van der Burg  ·  24 maart 2013  11:04

De schaapjes waren al eerder over de dam hoor Wietze (afgelopen woensdagochtend 2 auto's met vogelaars uit België)

Billy Herman  ·  24 maart 2013  19:16

En als ie in België zat, dan was Dominique er waarschijnlijk als één van de eersten bij: http://waarnemingen.be/waarneming/view/53375692

Peter Soer  ·  30 september 2013  08:38

En dan te bedenken dat ik een dag later 5 ongeringde Bronskopeenden zag in een privé-vijvertje in Hillegersberg, Rotterdam....waar zijn we mee bezig.

Max Berlijn  ·  30 september 2013  14:05, gewijzigd 30 september 2013  14:05

Ha Peter, heb je toevallig meer gegevens hierover?, hadden ze volledige vleugels? Mogelijk heb je een plaatje (van de poten)? Ik begreep dat er een gerucht gaat dat de vogel uit een collectie uit de buurt zou komen en dat Theo Muusse hier meer van zou weten en dat daarom het geval in ronde drie zit.

Peter Soer  ·  30 september 2013  14:45

De vogels konden vliegen en waren niet gekortwiekt. De plek is het Prinsenmolenpark te Hillegersberg. Vlak bij de molen aldaar kan je je hart ophalen als je eenden liefhebber bent. Foto's heb ik destijds gemaakt maar je (of iemand anders) kan ook zelf komen kijken.

Max Berlijn  ·  30 september 2013  14:57, gewijzigd 30 september 2013  14:58

Dank, mogelijk kan een locale vogelaar daar eens langs gaan (ik wil het later deze week mogelijk wel proberen), als daar een vrij vliegende groep zit heeft dit geval een probleem...

Max Berlijn  ·  30 september 2013  19:04

Re: Bronskopeend Spijkenisse - Buffelkopeend Barendrecht « Reactie #8 Gepost op: Vandaag om 18:19:42 » Net bij hillersberg geweest zaten 3 bronskoppen tussen soepeenden en andere kinderboederij eenden super tam en gek op brood 2 van de drie waren geringd met een dunne gele plastic ring de andere niet kunnen zien. Volgend een oma zitten deze beesten er al heel lang. Maar wat is dit soort info waard? Gelogd August van Rijn
Feedback?

Ja, ik geef toestemming Dutch Birding is wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en soortgelijke technieken, en je te informeren over het gebruik daarvan op de site. Dutch Birding gebruikt cookies en soortgelijke technieken voor de volgende doeleinden: het optimaliseren van de website, het gebruik, beheer en gericht kunnen tonen van advertenties, de integratie van social media, het verzamelen en analyseren van statistieken.

Voor een aantal van bovenstaande punten is het vastleggen van bezoekersgedrag noodzakelijk. Ook derde partijen kunnen deze cookies plaatsen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij embedded video's van YouTube.