Stratton, N. (eds). The Birdwatchers Yearbook 2026. 46th edition. 512 pagina’s ISBN: 9781919231204. Verkrijgbaar via www.thebirdwatchersyearbook.co.uk en specialisten als NHBS. Prijs: £24.00

Het is even schrikken als een 'halve baksteen' door de brievenbus valt, zoals eind vorig jaar The Birdwatchers Yearbook 2026. De cover, roze en met een meer dan levensgrote Barmsijs, is niet my cup of tea. Een eerste snelle browse is zelfs even slikken: meer dan 500 pagina’s, dichtbedrukt met de kleinst mogelijke lettertjes. Help!

Wat is het eigenlijk, dat yearbook, dat sinds 1981 jaarlijks verschijnt in het Verenigd Koninkrijk? Is het een agenda, een notitieboekje, een checklist, de Britse lijst, een almanak, een getijdetabel, een spoorboekje, een duizendstratenboek, een handboek natuurmonumenten? In feite is het dat allemaal! Daarmee is het ook een enorm papieren anachronisme in een digitaal tijdperk dat zich nog steeds verder aan het ontwikkelen is.

Booming
De nieuwe man aan het stuur dit jaar, editor Neil Stratton, laat zich door die ongetwijfeld veel gebezigde kwalificatie niet ontmoedigen. De redactionele toon is positief en sympathiek in alle hoofdstukken. En dat zijn er nogal wat. In het voorwoord wijst Stratton op de website www.thebirdwatchersyearbook.co.uk, waar updates zijn te vinden op informatie in het boek die sinds het drukken niet meer actueel is, waar je suggesties voor nieuwe informatie kunt doen en waar je de editor opmerkzaam kunt maken op foutjes. En waar je ook al de editie van 2027 kunt reserveren.

Er is beknopt nieuws over de toestand van de Britse vogels (veel achteruitgang en ook enkele lichtpuntjes (Roerdomp is booming)), en er zijn overzichten van (vogel)fotografen die lezingen geven (fee meestal rond de 100 pond), de opvallendste vogelboeken van het jaar (weinig voor de avid twitcher), Britse en verwante internationale organisaties die ook maar iets met vogels doen, tot en met de landelijke postduivenorganisatie aan toe, nuttige adressen voor optiek en ander vogelaars-gerei en belangrijke data van vogelevenementen in 2026.

Backbones
De eerste backbone van het boek zijn de bijna 50 pagina’s voor ‘bird notes’ per dag, met de tijden van zonsopgang en -ondergang en voor hoog en laag water. Nuttig? Ik waag het te betwijfelen, maar misschien zijn ze voor de vogelaars in het zoveel grotere VK wel van enige (logistiek) nut.

De tweede backbone van het jaarboek is de 'checklist of British Birds', in AviList v25-volgorde. De lay-out vind ik priegelig en niet prettig, maar er zijn voldoende tick-boxes en ook hier is weer heel veel informatie te vinden, bijvoorbeeld over broedaantallen en aantallen overwinteraars, zo actueel als mogelijk maar uiteraard afhankelijk van de laatst gepubliceerde atlassen en tellingen. Lekker om door te struinen en je te verbazen over bijvoorbeeld de zeldzaamheid van Snor, Blauwborst en Bosrietzanger als broedvogels in het VK.

En dan gaat het feest pas echt beginnen: ruim 300 pagina’s met informatie over meer dan 730 ‘reservaten’, per county en voorafgegaan door belangrijke info voor dat gebied, zoals wie de bird recorder is en of er een atlas/avifauna van die regio is. Onder die ‘reserves’ voor velen wellicht bekende namen als de Bempton Cliffs, de Isles of Scilly, Rutland en Portland, maar soms ook reservaten die niet meer lijken dan een grasveld met een vijver en een heg en vooral ‘common birds’.Wat voor habitat, wat is er te zien aan vogels (en ander wildlife), wie is de beheerder/eigenaar, hoe kom je er (met auto en met openbaar vervoer), openingsuren indien van toepassing; het staat er allemaal in. Mag de hond mee? Zijn er toiletten, en hoe zijn die toegankelijk? Ook dat staat erin. In die zin is het een bewonderenswaardige publicatie.

Inburgering
Het boek is op en top Brits. Buurland Nederland lijkt niet te bestaan. Vogelbescherming wordt genoemd, als Nederlandse tak van Birdlife, en we lezen dat de Bird Recorder voor de Isles of Scilly in Nederland woont (James Lidster, wel een Brit dus). That’s it. Je kunt je met dit boek wel lekker onderdompelen in de biotopen van de Britse vogelaars, maar verder kun je er in Nederland eigenlijk niets mee.

Voor Nederlandse vogelaars die gaan wonen in het VK, of die daar tijdelijk gaan studeren, stage gaan lopen of werken kan het yearbook zeker helpen bij de inburgering. En natuurlijk zullen vogelaars op vakantie in het VK in een boek met een dergelijke informatiedichtheid ook altijd wat van hun gading kunnen vinden.

Gijsbert van der Bent