Recensies

Zeldzame vogels van Europa

11 augustus 2018  ·  Enno Ebels & Mark Nieuwenhuis  ·  3104 × bekeken


Frédéric Jiguet & Aurélien Audevard 2018
. KNNV Uitgeverij, Zeist. ISBN: 978 905011 6411. Paperback, 368 pp. Prijs: € 39,95.

Zeldzame vogels van Europa is naar eigen zeggen ‘de eerste complete fotogids over alle dwaalgasten in Europa: met 2000 foto's van ruim 460 (zeer) zeldzame vogelsoorten van Europa en een groot deel van het West-Palearctische gebied. Per soort biedt deze gids een korte beschrijving met diagnostische kenmerken van het verenkleed, aangevuld met informatie over gedrag, roep en habitat. De talrijke foto's laten per soort de verschillende kleden en ook ondersoorten zien. De kaarten geven inzicht in de verspreiding tijdens het broedseizoen en in de winter. Dit is een onmisbare gids voor iedereen. Het gaat om soorten die je in andere vogelboeken slechts sporadisch aantreft: meestal met weinig of geen foto's en verspreidingskaarten.’

Deze uitgave is een vertaling van de originele Franse uitgave uit 2016 (Tousles Oiseaux rares d'Europe). Eerst maar het goede nieuws: sinds 1997 (Photographic Handbook of the Rare Birds of Britain and Europe, Dominic Mitchell & Steve Young) en eerder Rare birds of Britain and Europe (Lewington, Alström & Colston, 1991) is er geen gids verschenen die specifiek focust op zeldzaamheden en de gewone soorten overslaat (want die worden bekend verondersteld of komen in andere gidsen voldoende aan bod, zoals ‘Alle vogels van Europa’ van dezelfde auteurs). Naast een product van 25 jaar vooruitgang in determinatiekennis en in taxonomische inzichten, is deze gids ook vernieuwend omdat gekozen is voor ‘uitgeknipte’ foto’s in plaats van tekeningen. Met gemiddeld ruim vier foto’s per soort kunnen verschillende geslachten, leeftijden en houdingen worden getoond en dit geeft de gids een duidelijke meerwaarde ten opzichte van tekeningen, die altijd proberen om de grootste gemene deler te illustreren in plaats van een echt individu. Een minpunt bij deze opzet - en hier begint het minder goede nieuws - is dat niet bij elke foto plaats en datum (maand) is vermeld, iets wat belangrijk is om de foto te ‘snappen’, zeker bij vogelsoorten met geografische variatie en/of sterke variatie gedurende het jaar door zaken als rui en sleet. Het echt slechte nieuws is echter de buitengewoon slordige vertaling en redactionele bewerking. Het lijkt alsof Google Translate de vertaler was en dat iemand daarna gelijk op ‘print’ heeft gedrukt. De fouten variëren van op zich vergeeflijke (maar wel storende) typefouten, via het onnodig of foutief plaatsen van komma’s en kromme of foute vertalingen (‘groter als’ in plaats van ‘groter dan’) tot echte inhoudelijke missers, zoals het niet corresponderen van verspreidingskaarten en verspreiding zoals in de tekst weergegeven en fouten in de verspreidingskaarten (waarschijnlijk gebaseerd op oude informatie). Mark Nieuwenhuis en ik zijn dapper begonnen om een lijst te maken van alle foutjes, fouten en kromme-tenen-passages. Die lijst werd al gauw heel lang en het heeft niet zoveel zin om alle punten hier te gaan noemen. Neem maar van ons aan dat het er veel zijn en dat het een domper is om onbekommerd van de inhoud te kunnen genieten. Of je daar ‘doorheen leest’ en de op zich nuttige en vaak zeer actuele informatie (nieuwste taxonomische beslissingen, actuele informatie over gevallen in Europa) op waarde kunt schatten, zal voor iedere lezer anders zijn (zeker als het Franse origineel geen werkbaar alternatief voor je is). Duidelijk is in ieder geval dat de slordige uitgave geen recht doet aan de potentie van deze gids en de koper of lezer met een dubbel gevoel achterlaat - leuke gids, maar het had zoveel beter gekund ...

Toch even terug naar de pluspunten: een extraatje is dat soms ook aandacht wordt besteed aan soorten die nog niet in Europa of de WP zijn vastgesteld maar wel die potentie hebben, zoals twee soorten tirannen en een soort piewie, Brilvireo Vireo solitarius en acht soorten Nearctische zangers uit Noord-Amerika. Deze aanvullingen komen echter wel wat hap-snap over en zijn niet toegepast bij bijvoorbeeld zeevogels of Oost-Palearctische zangvogels. En ander sterk punt is dat enkele zeldzame ondersoorten, zoals Amerikaanse Boerenzwaluw Hirundo rustica erythrogaster, Amoerroodstuitzwaluw Cecropis daurica daurica en Oosterse Nachtegaal Luscinia megarhynchos golzii een volwaardige ‘soortbehandeling’ krijgen.

Ten slotte wat meer inhoudelijke punten die opvallen:

  • Bij Beringmeeuw Larus glaucescens ontbreekt Ierland bij de opsomming van landen waar deze soort is vastgesteld.
  • Bij Moorse Nachtzwaluw Caprimulgus ruficollis is een woord weggevallen (‘dwaalgast’?) waardoor de indruk wordt gewekt dat deze soort broedt in bijvoorbeeld Groot-Brittannië en Italië.
  • Bij Egyptische Nachtzwaluw C aegyptius worden dwaalgasten ‘zover als Zweden’ genoemd, maar dan mogen de Britse gevallen ook genoemd worden (bij een oostelijke herkomst verder weg dan Zweden).
  • Seebohms Tapuit Oenanthe seebohmi is naast Nederland en Spanje in Europa ook op Malta waargenomen.
  • Bij Eider ssp. Somateria mollissima borealis / dresseri / v-nigrum klopt een onderschrift niet; op de rechterfoto is geen Dressers Eider te zien, maar een Noordse.
  • Volgens de verspreidingskaart bij de Azuurmees Cyanistes cyanus komt deze soort het hele jaar door in een groot deel van Finland voor ...


Enno Ebels & Mark Nieuwenhuis

Discussie

Michel Veldt  ·  25 augustus 2018  12:02, gewijzigd 25 augustus 2018  12:03

Ik was juist blij dat er eindelijk eens een recentie op deze site staat die een/dit boek NIET omschrijft als "een aanvulling voor elke boekenkast" of "een must voor elke fanatieke vogelaar" of iets in die trant. Het lijkt af en toe wel meer een reclame dan een eerlijke beoordeling van de inhoud en opmaak van het besproken boek.

Wat mij betreft is het dus wel verfrissend!!

Dick de Vos  ·  24 augustus 2018  11:49


Sorry hoor, maar ik vind dit wel een heel negatieve beperking van deze mooie gids, en dan met name over de vertaling. Inderdaad staan er her en der wat komma’s verkeerd en zijn er wat typo’s.

Ook is de taal soms wat stroef, maar dat blijkt ook zo te zijn in het Franse origineel, dat ik er eens heb bijgepakt. Hoe ver moet je als vertaler gaan met stilistische verbeteringen? Het onderschrift van de eidereend staat ook fout in het Franse origineel.

Andere inhoudelijke fouten zijn juist weer verbeterd en er is belangrijke informatie toegevoegd en geactualiseerd. Ik noem er een paar:


  • Het aantal waarnemingen in NL en BE is toegevoegd. (stond niet in het Franse boek).
  • In de Franse gids waren de WP-waarnemingen al aardig actueel maar dan weer uitgebreid en dan weer erg beknopt. Dat is gelijkgetrokken in het Nederlandse boek. 
  • Leeftijd en man/vrouw zijn soms verbeterd. Staat er in de Franse gids jammer genoeg niet altijd bij.
  • Enkele soorten zijn weer van de lijst afgehaald (Louisiana waterlijster van Canarische eilanden in 1991 bleek toch waterlijster), dus de Nederlandse gids is actueler.
  • Dat geldt ook voor sommige wetenschappelijke namen (stormvogeltjes) actuele soort en ondersoort status (Desert stormvogeltje, Zuidelijke/ Noordelijk Reuzenstormvogel, Amerikaanse/Afrikaanse koningsstern, Oostelijk/Westelijke Willet etc.). 
  • Braamsluipercomplex: in de Franse gids wordt gepretendeerd dat ondersoorten van de braamsluiper gemakkelijk te onderscheiden zijn; in de Nederlandse gids is dat geactualiseerd naar huidige stand van zaken (vale braamsluiper apart genus) maar nog onvoldoende harde kenmerken bekend om ze op kleed te determineren.
  • Amerikaans woudaapje staat in de Franse gids foutief als een mannetje. Is verbeterd in een vrouwtje. 
  • ook zijn er zaken toegevoegd als ‘eclipskleed’ (Amerikaanse smient) en ‘juveniel’ (Amerikaanse zwarte stern), die in de Franse gids ontbreken. 
  • Desertas stormvogel rechtsonder verbeterd in Gon-gon. 

Een punt wat nog niet eerder genoemd is, zijn de mooie kaartjes. In welk ander boek vind je verspreidingsgebieden voor deze zeldzame dwaalgasten? Je moet ervoor de Cramp bij pakken of kijken op de HBW-site. Maar ook daar staan foutjes in de kaarten, net zoals in het op deze site bejubelde nieuwe handboek van Shirihai en Svensson (Nederland nog broedgebied van de kuifleeuwerik). En ook bij hen staan niet bij elke foto de maand en plaats van opname.  

Kortom: de recensie doet geen recht aan de kwaliteiten die het boek heeft. In veel opzichten is Nederlandse vertaling  / bewerking zelfs beter en actueler dan het origineel. Een gids om lekker in te kijken en te bladeren. En het aantal typo’s vind ik wel meevallen.



Hanneke de Boer  ·  18 augustus 2018  21:00

Jammer van de teksten, maar wel gaaf dat onze Roodkeel-Nachtegaal op de Cover staat :)

Eduard Sangster  ·  16 augustus 2018  15:42, gewijzigd 16 augustus 2018  19:37

Tja, ik snap nooit zo goed het nut van dit soort boeken. Als je twijfelt aan de ID moet je toch vergelijken met de gewone soorten. En die staan hier niet in. Nee, met de ANWB gids, Nils' en Hado's gidsen moet de klus te klaren zijn. Voor Amerika vind ik Sibley erg goed. 

Jelle Scharringa  ·  16 augustus 2018  11:25

Ik zou het Franse origineel eerder aanschaffen. Zo moeilijk is dat Frans nu ook weer niet en de foto's behoeven geen vertaling.

Bert de Bruin  ·  16 augustus 2018  07:03

Als ik dit allemaal zo lees, geloof ik niet dat dit boek onmisbaar is...

Gijsbert van der Bent  ·  15 augustus 2018  18:41

Slordige vertaling kan heel storend zijn. De inhoudelijke puntjes die jullie noemen (bijvoorbeeld dat Malta en Ierland ontbreken) vind ik nou niet zo heel schokkend.....

Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

Feedback?

Ja, ik geef toestemming Dutch Birding is wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en soortgelijke technieken, en je te informeren over het gebruik daarvan op de site. Dutch Birding gebruikt cookies en soortgelijke technieken voor de volgende doeleinden: het optimaliseren van de website, het gebruik, beheer en gericht kunnen tonen van advertenties, de integratie van social media, het verzamelen en analyseren van statistieken.

Voor een aantal van bovenstaande punten is het vastleggen van bezoekersgedrag noodzakelijk. Ook derde partijen kunnen deze cookies plaatsen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij embedded video's van YouTube.