Dutch Birding

Flash-update DNA-fonds

30 juli 2026  ·  Diedert Koppenol & Ken Kraaijeveld  ·  2507 × bekeken

De eerste batch van 24 samples is geanalyseerd door het team van Hogeschool Leiden, mede mogelijk gemaakt door Dutch Birding, en wij zijn erg blij om hier de eerste set resultaten te kunnen delen.

Voor de meesten van ons zullen de volgende resultaten erg interessant zijn!

- Zoals het resultaat dat volgde uit de analyse van poep en braakbal van de mogelijke 'Steppeklapekster' die bij het Belgische Peer werd gevonden in april vorig jaar. De analyse toont namelijk aan dat deze Vlaamse vogel gegroepeerd kan worden binnen koenigi en elegans, welke ondersoorten uit Noord-Afrika zijn! Dat betekent dus dat deze vogel ergens uit de Maghreb-regio naar België is verdwaald, wat toch wel uitzonderlijk is. Voor zover de redactie op de hoogte is, zijn er geen gevallen van deze ondersoortcluster buiten het verspreidingsgebied bekend/aanvaard.

- De baardgrasmus van november 2025, ontdekt op de Maasvlakte, is op basis van mtDNA gematcht met Curruca cantillans cantillans ofwel dus een Balkanbaardgrasmus. De ondersoort cantillans is best zeldzaam in West-Europa; de meeste dwaalgasten die op ondersoortniveau zijn gedetermineerd zijn toebedeeld aan ssp albistriata.

- De Aziatische Roodborsttapuit bij Westkapelle van september 2025 is ook op basis van mtDNA bevestigd als maurus en dus niet stejnegeri.

De jongen van het hybride stel tjiftjaffen van juni 2025, op Schiermonnikoog, hebben hun mitochondriaal DNA geërfd van hun moeder en dat matchte met het mtDNA van Iberische Tjiftjaf. Hun moeder was dus inderdaad een Iberische Tjiftjaf.

- Ondanks het feit dat er wat weinig referentiemateriaal beschikbaar is, matchte de Groene Fitis, gevangen nabij Vorden, ook op basis van mtDNA met deze soort.

- Daarnaast waren er nog enkele braamsluipers welke gematcht werden met blythi op basis van mtDNA. Een braamsluiper bij Westkapelle, een braamsluiper gevangen te Vianen, een vogel op Vlieland in oktober 2024 en een vogel in Lier.

- De pijlstormvogel die gevonden werd in een tuin in Aalsmeer in 2017 is dan nu toch op 'naam' gebracht, op basis van het mtDNA, welke gematcht is met dat van borealis/Kuhls Pijlstormvogel.

- De Dwergooruil die bij Mariaheide werd gevonden blijft op basis van mtDNA gewoon een Dwergooruil en geen andere (ontsnapte) Otus.

- Een verzwakte gierzwaluw gevonden in de Uitkijktoren van Ravenswoude was in ieder geval geen zuivere Vale Gierzwaluw Apus pallidus, want het mtDNA is afkomstig van een 'gewone' Gierzwaluw Apus apus.


Vervolg

Er was niet uit elk sample bruikbaar materiaal te halen voor DNA-analyse, en na meerdere pogingen zijn sommige samples dus onbruikbaar verklaard.

De waarnemers/aanleveraars van samples zijn ingelicht en Koen Stork zal zorg dragen voor het aanleveren van de benodigde gegevens aan de CDNA, en waar revelant zal nu tot (her)roulatie overgegaan worden van de desbetreffende gevallen.

Lees meer informatie over het DB DNA-fonds hier.

Doneren aan het DNA-fonds

Donaties zijn ook nog steeds van harte welkom, zodat we ook in de toekomst deze analyses kunnen blijven doen!

Doneren kan door handmatig een bedrag over te maken op het volgende rekeningnummer: NL95 INGB 0000 1506 97 t.n.v. Stichting Dutch Birding Association o.b.v. de opmerking 'Donatie DNA Fonds'.

Het kan ook gemakkelijk via de volgende QR-code:

QR-code voor donaties

Discussie

Daan Drukker
 ·  30 juli 2026  15:37, gewijzigd 30 juli 2026  15:37

Spectaculair, die klapekster!

Peter Adriaens
 ·  30 juli 2026  16:24, gewijzigd 30 juli 2026  16:24

Kan daar geen foutje in de DNA-analyse geslopen zijn? De vogel leek namelijk helemaal niet op een Iberische Klapekster. https://waarnemingen.be/observation/345537644/

Het zou dus niet alleen gaan om de allereerste waarneming buiten het verspreidingsgebied, het zou ook de eerste/enige Iberische Klapekster zijn die er niet uitziet als een Iberische Klapekster...

Folkert Jan Hoogstra
 ·  31 juli 2026  12:47, gewijzigd 31 juli 2026  12:47

Wat betreft Iberische Klapekster zit er al meerdere jaren iedere zomer een vogel op Mallorca. De soort komt daar normaal niet voor. Nu is Mallorca niet ver van het verspreidingsgebied, maar voor een standvogel wel een stukje het water over. En de vraag is dan natuurlijk ook waar de vogel verblijft in de maanden dat deze niet op de bekende plek op mallorca zit...

Bestuur Dutch Birding
 ·  31 juli 2026  16:44, gewijzigd 31 juli 2026  16:44

Helaas is er wat miscommunicatie ontstaan door andere/oude(re) nomenclatuur en matcht de klapekster inderdaad niet met L. meridionalis...!

De tekst is aangepast, maar deze klapekster clustert met elegans en koenigi.

Het beschikbare referentiemateriaal voor nucleair DNA is niet genoeg om nog verdere analyse te doen.

Jan van der Laan
 ·  31 juli 2026  18:03, gewijzigd 31 juli 2026  18:03

Geen nieuws over de Stejnegeri van Terschelling? Moet daar nog aan begonnen worden of was het verzamelde monster niet goed genoeg voor soortbepaling?

Ken Kraaijeveld
 ·  31 juli 2026  20:29, gewijzigd 31 juli 2026  20:29

@Peter: de verwarring ontstond doordat het referentiemateriaal voor elegans en koenigi in genbank gelabelled is als 'Lanius meridionalis elegans/koenigi'. Zie bijvoorbeeld hier. In het artikel blijken deze taxa samen met algeriensis en leucopygos een aparte clade te vormen, die weinig van doen heeft met de meridionalis uit Spanje. De Belgische vogel behoort dus tot de elegans/koenigi clade.

@Jan: het is helaas niet gelukt enig signaal te krijgen uit het materiaal van de Terschellinger roodborsttapuit.

Peter Adriaens
 ·  1 augustus 2026  00:20, gewijzigd 1 augustus 2026  00:23

@Ken, daar kan ik volledig inkomen. Cf. "21 April 2025  12:26"

Ken Kraaijeveld
 ·  1 augustus 2026  13:00, gewijzigd 1 augustus 2026  13:00

@Peter: dan zijn we het eens. Knap gezien!

Maarten Wielstra
 ·  1 augustus 2026  14:18, gewijzigd 1 augustus 2026  14:18

Indrukwekkende voorspelling! Respect Peter! Leuk dat het DNA al zichtbaar is aan het kleed ook.

Edwin Schuller
 ·  4 augustus 2026  23:07, gewijzigd 4 augustus 2026  23:08

De Braamsluiper van Vianen heeft als enige geen linkje toegewezen gekregen, mocht iemand dat alsnog willen doen dan: https://waarneming.nl/observation/337328129/.

Verder erg leuk om te lezen en goed om al deze resultaten te zien!!

Marten Miske
 ·  5 augustus 2026  09:40, gewijzigd 5 augustus 2026  09:40

Top om te lezen dat de eerste resultaten binnen zijn. En nogmaals dank aan Ken en zijn collega's voor de inzet en het blijven mogelijk maken van dergelijke onderzoeken.

Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

Feedback?