Global Birding

Dutch Birders reizen meer dan ooit en geen plek op aarde is meer veilig voor ze, wat natuurlijk niet wil zeggen dat alle vogelsoorten zomaar even te doen zijn. De serie ´Global Birding´ gaat verder dan Nederland en de Western Palearctic. Voor deze serie worden al dan niet bloedstollende verhalen over ontmoetingen met fantastische soorten, tips over (nieuwe) global hot-spots of gewoon informatie en/of beeldmateriaal over interessante vogelsoorten buiten de WP gaarne ingewacht door de webredactie. Stuur je bijdrage op naar webredactie@dutchbirding.nl Vergeet in ieder geval niet in de bijdragen voor ´Global Birding´ bij elke soort de Latijnse naam te noemen!

Geef nooit op: Max’ obsessie met een BBC

21 december 2016  ·  Max Berlijn  ·  3558 × bekeken

Dit verhaal kent zijn begin in juni 2010. Het laatste hoofdstuk van een lange Birdquest trip naar Mongolië, onder leiding van Mark van Beirs, betrof een schitterend oerbos genaamd Terelj, op ongeveer anderhalf uur rijden van Ulaanbataar. Doel hier was de BBC: de Black-billed Capercaillie Tetrao urofgalloides, of Rotsauerhaan als je de Nederlandse naam de voorkeur geeft. Mijn eerste tegenvaller met de soort was dat een recent ontdekte, makkelijke plek dankzij een door recente regen gestegen rivier niet te bereiken was. We moesten dus over gaan op plan B: midden in de nacht een heuvel op lopen om vanaf het eerste licht rond 1800 meter urenlang te zoeken, in de hoop een auerhoen tegen te komen. Naast het auerhoen is Taigagaai Perisoreus infaustus een grote uitdaging om te vinden, maar verder is het open bos weinig inspirerend qua vogel diversiteit, met Pallas’ Boszanger Phylloscopus proregulus en Blauwstaart Tarsiger cyanurus als algemeenste soorten.

Mark in action, Mongolië, juni 2010 (Max Berlijn)

8, 9 en 10 juni verstreken hoenloos en op 11 juni was onze laatste kans. Om 03.00 uur klommen we weer naar boven. We hadden tot ongeveer 11.00 uur de tijd voordat we onze reis terug naar Ulaanbataar in moesten zetten. Rond 10.00 uur liep ik even samen op met Mark en vroeg hem hoe hij omging met de naderende zware dip. Zijn antwoord was kort: “never give up” … omdat hij Vlaming is: “geef nooit op”. Dat is de slechtste optie, het helpt niet en je zal de soort dan zeker niet zien. Rond 10.45 uur liep ik, toch ietwat gedesillusioneerd, honderd meter achter de rest van de groep. De lezer raad al wat er gaat komen… Plots hoorde ik het geluid van opvliegende grote vogels en opgewonden kreten, maar ik zag niets. Snel rende ik naar de groep. Ja hoor, ze hadden zojuist twee auerhoenders opgestoten, waarvan een mannetje goed was te volgen in vlucht. We hadden nog tien minuten over voordat we moesten vertrekken en daarin lukte het uiteraard niet de vogels terug te vinden. Mark vertrouwde mij overigens toe dat dit hem na verstoring nog nooit was gelukt. Er zat dus niets anders op dan deze dip te accepteren. In het vliegtuig terug naar huis maakt ik in mijn hoofd al wel plannen om terug te gaan naar deze plek. Mogelijk kon ik me aansluiten bij een toekomstige groep vogelaars aan het eind van hun Mongolië trip?

BBC, poging twee
In januari 2013 maakte ik een korte reis naar Beijing voor het zien van Pallas’ Roodmus Carpodacus roseus onder leiding van de recent vanuit China terug naar Denemarken geëmigreerde Jesper Hornskov. Ik vroeg hem of hij een plek voor BBC in China kende. Zijn antwoord was nee, maar samen constateerden we dat de soort op basis van de verspreidingskaart net in de Chinese provincie Binnen-Mongolië moest voorkomen. Mijn volgende poging betrof die tijdens een reis in de Russiche Amur regio in mei/juni 2015, op zoek naar een ander hoen, het Spitsvleugelhoen Falcipennis falcipennis. Nadat we het Spitsvleugelhoen (met meer geluk dan wijsheid) hadden gevonden, besloten we enkele ochtenden aan de BBC te spenderen. In de winter is BBC namelijk redelijk bekende jachttrofee in deze regio. Via wat jagerscontacten kwamen we op een plek waar ze afgelopen winter geschoten waren. Het zoeken in de taiga bleek echter ongelooflijk vermoeiend, en afstanden afleggen op een moerassige ondergrond met springveren bleek onmogelijk. Na enkele uren ronddolen bleek ook deze poging weinig kans van slagen te hebben, temeer omdat lokale mensen ons tijdens onze zoektocht opeens wisten te melden dat de winterse jagers vaak dagen van huis zijn voordat ze in de buurt van BBC’s komen!

In het najaar van 2015 kwam ik via de Facebook site van Birding Beijing op het spoor van een betrouwbare plek in Binnen-Mongolië, nabij het plaatje Wuerqihan. Terry Townshend zag in oktober 2015 maar liefst zeven vogels in drie dagen (op één na allemaal vrouwtjes). Ik had nog nooit van deze plek gehoord, maar blijkbaar is deze bekend onder Chinese vogelaars en fotografen. Ik vroeg Terry direct hoe ik een trip op poten kon zetten. Hij raadde me aan contact te leggen met ene meneer Zang. Hij weet namelijk waar de goede soorten zitten en beschikt over een aantal (oude) vierwielaangedreven auto’s. Het probleem was dat dhr. Zang alleen Chinees sprak en Terry verder geen gegevens had, behalve die van een Chinees WhatsApp-systeem waar ik geen gebruik van kon maken als buitenlander. In januari 2016 had ik een reis gepland naar de provincie Yunnan voor een aantal specialiteiten, met Gould’s Shortwing als belangrijkste targetsoort. Menxiu Tong was mijn (perfecte) reisbegeleider. Ik vertelde mijn bevindingen over het zien van BBC in China en hij bleek volledig op de hoogte. Na drie zinnen van mijn kant toverde hij een schitterende foto van een mannetje BBC tevoorschijn! Hij vertelde dat hij het contact met dhr. Zang kon verzorgen en eind oktober wel een zoekactie in elkaar kon zetten. Zo gezegd zo gedaan.

BBC in Binnen-Mongolië
Op 28 oktober 2016 vertrok ik richting Beijing, alwaar Menxiu mij de volgende vroege ochtend opwachtte. Hierna reden we een uurtje door de stad naar een lokaal vliegveld om vervolgens een middagvlucht (ongeveer 2,5 uur) richting Hailear te nemen. Dit klinkt allemaal erg gemakkelijk, maar kort voor mijn vertrek leek er een kink in de kabel te komen. Een Wings-groep onder leiding van Paul Holt was vlak voor mijn vertrek vijf dagen wezen vogelen rond Wuerqihan. Hoewel ze een erg leuke lijst bij elkaar gevogeld hadden ontbrak er, ondanks uitvoerig zoeken, één soort …u raadt het al, de BBC! Hoe kon dit toch, vorig jaar waren ze totaal niet moeilijk??? Dit zou voor Wings dé soort van hun Chinese wintertrip moeten zijn (prijkend op de voorkant van hun brochure…). Ik ontving dit nieuws kort voor vertrek en dacht even aan het aflassen van de trip. Echter, Menxiu gaf, na wat overleg met dhr. Zang, aan dat met een totale focus op deze soort we een kans moesten maken. De ticket was betaald dus “F…. it”, we geven niet op!

De vlucht naar Hailear, China, 29 oktober 2016 (Max Berlijn).

Na het landen op Hailear was het ongeveer drie uur rijden naar Wuerqihan, waar ik net voor donker (vroeg al daar, rond 16.30) incheckte in een hotel. Het hotel had verwarming (geen zekerheidje in China) en dat was maar goed ook, want de temperatuur overdag was -5 graden en daalde ‘s nacht tot -18. Er lag al wat eerste sneeuw (vroeg dit jaar), maar het waaide niet al te hard en het was droog. Als onverwachte opsteker vertelde Menxiu die avond bij het eten dat een groep Chinese vogelaars (lees fotografen) twee dagen eerder sporen hadden gevonden van een BBC en een vogel kort hadden gezien! De plek waar dit feit zich had voltrokken was dan ook de eerste die wij de volgende vroege ochtend wilden bezoeken.

De volgende twee dagen laten zich als volgt samenvatten. We begonnen (pas) rond 07.00 uur, want eerder was het nog niet licht. We ontbeten bij een lokaal eethuisje in minder dan tien minuten, waarbij we (ongeveer zes Chinese fotografen, ikzelf, Menxiu en drie chauffeurs) ons, vanwege de kou, snel volstopten met (best lekkere) met vlees gevulde bakpao’s en wat eieren. Hierna reden we in drie jeeps het gebied in, waarbij ik alleen met Menxiu in een jeep zat, vanwege mijn speciale wens om puur op de BBC te focussen. De hele dag reden we rond over besneeuwde bospaden, en soms iets bredere besneeuwde wegen, door taiga en over en langs bevroren moeras. Onze chauffeur wist wat ik zocht en kende de soort en zijn sporen blijkbaar goed. Onze jeep was de langzaamste van de drie, maar omdat snelheid niet iets zou bereiken had ik hier geen problemen mee.

Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Ural Owl Strix uralensis, Wuerqihan Forest, China, 1 november 2016 (Max Berlijn) 

Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Op de eerste ochtend arriveerden we op de plek waar vlak voor mijn komst een mannetje was gezien. We scanden en reden de weg meerdere malen op en neer. Rond 11.00 uur zag ik op ongeveer een kilometer afstand een “groot zwart beest” de weg over steken. Het duurde helaas enkele ogenblikken voor bij mij het kwartje viel en ik Menxiu riep en wees op deze kandidaat. De vogel verdween in de wegberm met daaraan grenzend een stuk bos. Met het hart in mijn keel snelde we erheen (althans, het ging snel in mijn gedachte...). Aangekomen vonden we sporen in de sneeuw. Het was er echt één! Gezien de kleur moest het een man zijn geweest. We volgden de sporen maar….deze hielden op een gegeven moment op…en we zagen niets. We hebben het hier niet over een klein skulkend vogeltje, maar een “apparaat” zo groot als een kalkoen! Hoe kon dit? Wat hadden we anders moeten doen? Was wat ik gezien had telbaar? (Het feit dat ik mezelf die vraag stelde zegt al genoeg over de kwaliteit van de waarneming …) Al met al een deceptie, maar ik troostte me met de gedachte dat ik nog ruim twee-en-een-halve dag kon zoeken. Echter, naarmate de tijd wegtikte en we keer op keer dezelfde weggetjes inreden, werd ik steeds wanhopiger. In mijn hoofd probeerde ik de “film” van die eerste ochtend steeds terug te draaien, “had ik maar een scoop op de vogel gezet”, “had die vogel nu wit op de bovendelen?”… De tweede avond aten we samen met de Chinese fotografen. Het was gezellig, hoewel ik niets van de conversatie snapte. Eén van fotografen had een foto van de vogel die vlak voordat ik arriveerde was gezien. Pijnlijk, maar ook wel hoopvol.

Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Black-billed Capercaillie Tetrao urogalloides spoor in de sneeuw, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

De laatste ochtend brak aan; met nog meer haast dan op de eerdere ochtenden ontbeten we. We hadden het plan om met de langzame jeep iets eerder te vertrekken, zodat we als eerste auto op de weg zouden rijden waar ik de vogel eerder had zien oversteken en waar de foto genomen was. Helaas bleek dit niet haalbaar en werden we, vlak voordat we op “de plek” waren, ingehaald door de iets later vertrokken maar snellere jeeps! De jeeps hadden een portofoon aan boord waarmee ze onderling contact hielden. Er werd redelijk vaak gebruik van gemaakt, maar voor mij was het een pot “Chinees” nat wat er gezegd werd. Kort na de inhaalactie werd er weer iets over de portofoon gezegd en opgetogen draaide de voorin zittende Menxiu zich om “ze hebben een BBC”…”ze hebben een BBC”….waaaaat…? rijden…! Met de vingers gekruist arriveerden we een paar minuten later bij de stilstaande twee auto’s. “Waar, waar?!!” was mijn vraag vanuit het opengedraaide raampje. Toen viel mijn oog op een donkere vlek in een boompje vlak langs de weg. Kijker er op en … wow, een adulte man BBC zat enigszins ongerust om zich heen kijkend, maar leek niet van plan om uit de boom te vliegen. Er was een eind gekomen aan deze kwelling. Het gevoel wat ik kort na zo’n moment krijg is het op één na beste gevoel dat ik ken. Alles valt op z’n plek, de frustratie en slechte nachten zijn in een klap vergeten. Terug naar de vogel. Eerst bekeken we de vogel vanuit de auto, kort daarna stapten we voorzichtig uit. Camera’s bleven klikken. Even later liepen we open en bloot over de weg richting de vogel om ons uiteindelijk onder de vogel te installeren. Van de Chinese waarnemers begreep ik dat het zaak was de vogel na ons vertrek verder het bos in te jagen omdat hij veel te opvallend langs de weg zat en jagers de portofoons afluisteren! Na ongeveer 20 minuten de vogel letterlijk van alle kanten op korte afstand bekeken te hebben lukte het ons met claxonneren en boomschudden de vogel een stukje verder te laten vliegen het bos in en zo minder in het zicht van eventueel passerende jagers. Hier, hier en hier de linkjes naar drie stukjes film van deze actie.

Black-billed Capercaillie Tetrao urogalloides, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Black-billed Capercaillie Tetrao urogalloides, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Black-billed Capercaillie Tetrao urogalloides, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Black-billed Capercaillie Tetrao urogalloides, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Black-billed Capercaillie Tetrao urogalloides, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Eind goed al goed en “Geef nooit op”
De rest van de dag konden we nu vrijuit vogelen en ons concentreren op andere soorten. Eerder hadden we al mooie een Oeraluil Strix uralensis gezien die ‘s avonds door het bos joeg. Na het zien van de BBC vonden we een groep van 50+ Pallas’ Roodmussen, een Witstuitbarmsijs Carduelis hornemanni exilipes in een groep Grote Barmsijzen C. flammea, vier Bosgorzen Emberiza rustica (late trekkers?) en een aantal interessante, mogelijk Siberische Boomklevers Sitta arctica. Ook wisten we nog twee Laplanduilen S. nebulosa te zien te krijgen, waarmee de totaallijst redelijk compleet was. Alleen Sperweruil Surnia ulula zou nog een logische toevoeging zijn geweest. Qua zoogdieren zagen we meerdere Siberian Roe Deer Capreolus pygargus, een Raccoon Dog Nyctereutes procyonoides, een Vos Vulpes vulpes en een schitterende voor de auto foeragerende Siberian Weasel Mustela siberica. Na al dit leuks vloog ik weer terug en was in totaal minder dan een week van huis, net tussen de Bergheggenmus Prunelle montanella en de Bruine lijster Turdus eunomus in :-). Ik heb nog wel wat Holarctische hoenders te gaan, waarvan Western Tragopan Tragopan melanocephalus (plek voor een laaglandvogelaar nagenoeg onbereikbaar) en Sclater’s Monal Laphophorus sclateri (nog geen makkelijke plek bekend) verreweg de moeilijkste zijn. Ik zal niet opgeven... met dank aan Mark van Beirs.

Max Berlijn

P.S. Wuerqihan is ook leuk voor een zomerbezoek, met veel noordelijke oost-Aziatische broedvogels, met in het bijzonder Band-bellied Crake Porzana paykullii, Gray’s Grasshopper Warbler Locustella fasciolata en Chinese Bush Warbler Bradypterus tacsanowskius.

Pallas's Rosefinch Carpodacus roseus, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Pallas's Rosefinch Carpodacus roseus, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Rustic Bunting Emberiza rustica, Wuerqihan Forest, China, november 2016 (Max Berlijn)

Discussie

Max Berlijn  ·  21 december 2016  22:34, gewijzigd 21 december 2016  22:47

Nog een kleine toevoeging is, dat veel vogelaars deze plek combineren met het "nabij gelegen" Xiqi (7 uur reizen met een jeep), special voor Sneeuwuil. Wil je zeker Sneeuwuil zien dan moet je in Januari gaan. Door de vele sneeuw zijn de "hoenders" dan weer veel moeilijker.

dominique verbelen  ·  22 december 2016  08:49

Zoveel moeite voor een soort die je in Kamchatka in meervoud op een half dagje kan binnenkoppen :-).


Hans Gebuis  ·  22 december 2016  10:00

Knettergek.Maar wel erg leuk " gek ". Proficiat Max.

Max Berlijn  ·  22 december 2016  10:44, gewijzigd 22 december 2016  11:08

@Dominique, mij lukte het niet in juni 2004 maar ik heb ook niet veel in de bergen van Kamchatka rondgereden (merendeels kust locaties). Ik zag dat je twee vrouwtjes had dit jaar? Gaaf, is ook nog een andere ondersoort (o.o).. Ik zou zo snel niet weten hoe ik op Kamchatka een Rus met auto kan regelen :-)

@Hans, dank

Davy Bosman  ·  22 december 2016  11:29, gewijzigd 22 december 2016  11:44

Leuk verhaal Max! Passie spat er vanaf! En proficiat!

Ook met humor geschreven, zelfs met een zekere zelfspot:

"Het was gezellig, hoewel ik niets van de conversatie snapte."

Vintage Max! Toen ik mij daar een mentaal beeld van vormde, nou ja...

Ook nog dit:

" Rond 11.00 uur zag ik op ongeveer een kilometer afstand een “groot zwart beest” de weg over steken."

Op basis van je (derde) foto lijkt mij dat toch eerder een mens! Die zal ook wel snel geschrokken zijn, toen je die begon te achtervolgen.


Tot slot nog dit: Ben je je bewust van de "double entendre" in de titel? Of is dat een vondst van de zieke geesten in de  webredactie?






Garry Bakker  ·  22 december 2016  11:48

Dat laatste. 

Folkert Jan Hoogstra  ·  22 december 2016  11:50

Mooi verhaal! Meer van dit soort verhalen zijn wat mij betreft van harte welkom!

Jelle Scharringa  ·  22 december 2016  11:59

Ja!

Hoe gekker, hoe beter...

Edward van IJzendoorn  ·  22 december 2016  12:33

Ontlading natuurlijk des te groter als je dat beest uiteindelijk zo mooi en goed kan zien. Dat  ie zó mak is! 

De filmpjes zijn ook ongelooflijk. Wat een herrie maken die toeters!

Otto Plantema  ·  22 december 2016  17:19

Prachtig verhaal Max!!

Proficiat.

:) Otto

Gijsbert van der Bent  ·  22 december 2016  20:04

Die obsessie met die rare, lelijke Goulds Shortwing heb ik nooit begrepen, maar in dit geval begrijp ik 'm wel. Wat een geweldig mooi beest zeg! En gave foto's!

Eduard Sangster  ·  22 december 2016  21:43

Deze soort heeft je nog meer moeite gekost dan ik al wist. Geweldig geschreven verhaal Max! Mooie passages, zoals Dave ook al aanhaalde.

Jan Hein van Steenis  ·  22 december 2016  22:09

Ik heb dus maar even op urban dictionary gekeken wat BBC betekent. Nou ja, dat kan je heel toepasselijk ook als "grote zwarte haan" vertalen... goed hoor!

Jelle Scharringa  ·  23 december 2016  09:09

BBC is Big Blind Country, een klassieker van Fela Kuti!

Max Berlijn  ·  23 december 2016  11:42, gewijzigd 23 december 2016  11:59

Zo Jel daar moets ik ff google bij halen om te weten wie Fela Kuti was. Ik hoop ooit genoeg doorzettingvermogel te hebben voor deze twee hoenders: http://out.easycounter.com/external/orientalbirdimages.org (nog geen betrouwbare plek) en http://out.easycounter.com/external/orientalbirdimages.org (plek kost twee dagen enkele reis om te bereiken voor een geoefende klimloper, wat ik zeker niet ben). Volgend jaar hopelijk mijn (op een na) laatste US Grouse (3) doen waarvan  Dusky Grouse (obscurus) de minst betrouwbare is, en dan ooit nog eens de net (door HBW wel maar door de AOU nog niet) afgeplitste Franklin's Grouse. Dank voor alle leuke commentaren.

Davy Bosman  ·  23 december 2016  12:35

Ach Max,... die Fela Kuti heeft makkelijk praten. Die moest geen 3 expedities naar Binnen Mongolië ondernemen om een bbc te bekijken!

Ben Wielstra  ·  23 december 2016  18:24

Nou Gijs hoe kan je nou zo negatief zijn over die Gould's Shortwing, lijkt me een geweldig beest!

Max Berlijn  ·  25 december 2016  09:48

Hier http://wingsbirds.com/tours/china-inner-mongolia/ de "flyer" van de trip van dit en volgend jaar. Niet om reclame te maken maar het is een mogelijkheid zou je zelf willen gaan in combi met andere mooie plekken. Mogelijk (de tijd zal het leren en had ik gewoon een slecht jaar) is de slaagkansen beschrijving op BBC te optimistisch. Ze hadden er geen dit jaar.

Max Berlijn  ·  30 december 2016  07:15, gewijzigd 30 december 2016  07:22

Hier https://birdingbeijing.com/2016/07/11/groppers-galore/ een linkje naar de zomertrip naar dit gebied, en hier https://birdingbeijing.files.wordpress.com/2015/01/inner-mongolia-trip-report-december-2014-final1.docx een naar een midwinter trip + naar het gebied van de Sneeuwuilen.

Lieven De Temmerman  ·  30 december 2016  13:38

Was dat met een zekere Gansukh in Mongolië 2010? Als het die was, heb ik toch mijn kleine steentje kunnen bijdragen (had Mark getipt dat Gansukh een goeie plek wist voor Big Black Capercaillie...)

Max Berlijn  ·  30 december 2016  19:18

Idd die was het, gaaf dat je die kent! 

Feedback?

Ja, ik geef toestemming Dutch Birding is wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en soortgelijke technieken, en je te informeren over het gebruik daarvan op de site. Dutch Birding gebruikt cookies en soortgelijke technieken voor de volgende doeleinden: het optimaliseren van de website, het gebruik, beheer en gericht kunnen tonen van advertenties, de integratie van social media, het verzamelen en analyseren van statistieken.

Voor een aantal van bovenstaande punten is het vastleggen van bezoekersgedrag noodzakelijk. Ook derde partijen kunnen deze cookies plaatsen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij embedded video's van YouTube.