Lafresnaye's Vanga
Xenopirostris xenopirostris
Lafresnaye's Vanga ·
Xenopirostris xenopirostris
·
25-08-2023 · Pieter de Groot Boersma
| Datum | 25 augustus 2023 |
|---|---|
| Locatie | La Table, Madagaskar. |
| Fotograaf |
|
| Bekeken | 845 × |
La Table, nog een uurtje naar het zuiden, werd een spannend bezoek. Lafresnaye’s en Red-shouldered Vanga’s, Subdesert Brush Warbler en Verreaux’s Coua vinden in de hete namiddag. Het klonk als een uitdaging. En dat was het ook. La Table, een droog gebied vol struiken en kleine bomen welke maximaal nauwelijks boven mij uittorende, is vernoemd naar een nabijgelegen berg met een plateau. Die rots deed mij bij het voorbijreden denken aan Ayer’s Rock in Australië. Verhalen dat het gebied in rap tempo naar de mallemiezen ging was ons van tevoren al ter oren gekomen. Vooral het verzamelen van brandhout en het produceren van steenkool leken de oorzaken te zijn. Aan het begin van de afslag woonden wat mensen in houten afdekkingen (het woord huisje waren de kleine bouwwerken niet waardig) alwaar ze in de stof hun leven aan het verslijten waren. Na het afslaan van de hoofdweg kwamen we al snel veel mensen met hout en steenkool volgepropte fietsen tegen. Het werd weer eens duidelijk dat door die uitzichtloze situaties van de lokale bevolking het aldaar ook zo uitzichtloos was voor de plaatselijke natuur. Ecotoerisme is naar mijn mening op het eiland het enige wat die natuur in de nabije toekomst aan een zijden draad kan laten voortbestaan. Moosa was met ons meegegaan, waarop hij ons na een kleine rit over een wederom dramatische zandweg de pijnlijke vegetatie ging inloodsen. De uitgedroogde takken en stekels van menig plantensoort maakte de wandeling niet het genieten waard. Maar voor potentiële nieuwe soorten had ik natuurlijk wel wat lijden over! De Verreaux’s Coua liet zich het eerste vinden. Één der negen van de frappante endemische koekoeken van Madagaskar welke alleen te vinden was in de kuststreek van zuidwestelijk Madagaskar. De soort is nauw verwant aan de Crested Coua, één van die weinige minder aan de grond gebonden coua’s. Dat maakte het vinden van de soort minder ingewikkeld. Stel je eens voor als die vogel in die dichte struiken op de grond gevonden moest worden! Het was voor mij dus ook te begrijpen dat de grondbewonende “Green-capped Coua”, die plaatselijke (onder)soort van de meer naar het noorden toe voorkomende Red-capped Coua, door anderen te La Table gezocht zo moeilijk was te lokaliseren! Wij hadden gelukkig die ochtend de vogel al te Moosa Park gevonden, want wij kwamen de “Green-capped Coua” te La Table in die uren in ieder geval niet meer tegen! We liepen direct naar een territorium van één der vanga’s. Denk je vanga, dan denk je Madagaskar. Negen van de zeventien “echte vanga’s” (de endemische familie bestaat o.a. ook uit de newtonia’s) had ik tijdens mijn reis al gevonden. De overgebleven vanga’s bestonden uit een stel zeer zeldzame of in een beperkt verspreidingsgebied voorkomende soorten. Wij hoopten nu op de Red-shouldered Vanga, een 15 centimeter lang vogeltje. Vulnerable, met een geschat aantal overgebleven exemplaren van tussen de 250-999 vogels. De soort is alleen te vinden in het uiterste zuidwesten van het eiland. De Redshouldered Vanga lijkt op de op Madagaskar wijdverspreide en algemenere Red-tailed Vanga. Met enkele verschillen lijkt de Red-shouldered veel op die Red-tailed. Beide soorten bezitten de rode staart en schouderveren (die laatste is bij de Red-shouldered meer uitgebreid), de grijze bovendelen, de witte onderdelen en het zwarte keeltje. Wat de Red-shouldered Vanga voor mijn net mooier maakte was zijn witte iris, tegenover de zwarte iris van zijn veel algemenere naaste verwant. De Red-shouldered Vanga is pas in 1997 wetenschappelijk beschreven. In 1999 zag Phoebe Snetsinger de vogel. Die vrouw is nogal een naam in de wereld van vogelaars. Zij was de eerste persoon welke meer dan 8000 soorten vogels had waargenomen. En dat in een tijd dat er veel minder soorten bekend waren. Ik denk zo rond de 9.500 á 10.000. Tegenwoordig staat de teller, met al dat gesplit, op net boven de 11.000 soorten. Wat haar verhaal extra bijzonder maakt was dat ze in 1981 werd gediagnosticeerd met terminale kanker. Ze besloot daarop naar Alaska te reizen, om vogels te zoeken. Bij terugkomst was de kanker in remissie, een wonder… Daarna liet ze het reizen om vogels te kijken al helemaal niet meer los. En dat reizen in die tijd, met veel minder voorradige informatie en infrastructuur zoals tegenwoordig het geval is, was toen natuurlijk behoorlijk meer uitdagend. De Red-shouldered Vanga was haar laatste nieuwe soort, nummer 8.393. Niet veel later kreeg de bus waarin ze zat een ongeluk. Phoebe was de enige die het ongeluk niet overleefde… We waren inmiddels in een territorium van de Red-shouldered Vanga aangekomen. Gelukkig duurde het niet al te lang voor de soort werd gehoord! En dat betekende dus in draf op het geluid af! Normaliter is dat wel te doen. Maar deze leefomgeving was dus nogal met pijn en moeite door te komen. Vergezeld met de nodige vloektermen en uitingen van pijn werd de achtervolging ingezet. De Red-shouldered Vanga kwam gelukkig niet veel later in beeld! Nice! Er was namelijk in verslagen te lezen dat mensen die soort hadden gemist! Nu was het zaak de vogel op de gevoelige plaat vast te leggen. Ik kwam al snel tot de conclusie dat mijn statief, welke ik al jaren meesleur wanneer ik de dieren op film wil vastleggen, mij teveel frustratie opleverde. Ik liet dat statief dus tijdelijk achter. Iets wat ik de rest van de vakantie steeds meer ging doen. De perfecte filmpjes schieten (zonder trillend beeld) wordt voor mij steeds minder belangrijk. Vastleggen (ook voor mijn herinneringen aan de waarneming) wordt mij genoeg. De vogel was vrij vliegerig, maar na enige moeite kreeg ik het gelukkig toch nog voor elkaar! Subdesert Brush Warbler, very common in coastal scrub, maar wel uitsluitend in het zuidwesten van Madagaskar. Waar waren die vogeltjes dan? We waren te La Table al twee uur aan de wandel zonder er ook maar eentje tegen te komen. Het geluid werd afgespeeld. Hoppetee, daar was er eentje. De verkeerde tijd van de dag hielp in eerste instantie natuurlijk ook niet… Nu was het zaak om te La Table de laatste doelsoort te vinden, de Lafresnaye’s Vanga. Ook deze vogel was alleen te vinden in het zuidwesten van Madagaskar. De soort was blijkbaar ook mogelijk geweest rond Ifaty, maar die ochtend waren we de soort niet tegengekomen. La Table was voor de Lafresnaye’s Vanga schijnbaar een veel betrouwbaardere locatie. Kom maar op dan! Vanaf het zandpad was het in ieder geval weer een stuk prettiger vogelen. Verspreid gingen Hugo, Patrick, Moosa en ik de vogel trachten te vinden. Tapen leverde vaak verwarring op. Hoorde ik de vogel nu roepen of niet? De conclusie was vaak snel gemaakt. Nope, weer de tape. De 25 centimeter lange zwart-witte vogel, met zijn forse lichtblauwe snavel, moest wel gaan opvallen natuurlijk. Echter, het laatste uur voor zonsondergang leverde nog niet het gewenste resultaat op. Wat nu? Het reisschema was redelijk strak, maar we kwamen tot de conclusie dat we de daaropvolgende ochtend nog maximaal anderhalf uur zouden hebben vooraleer we met de auto een boot moesten halen. En zo stonden we dus met het eerste licht, even na zes uur in de ochtend, weer op dezelfde plek. Dezelfde tactiek als de namiddag daarvoor werd weer toegepast. Verspreid over enkele honderden meters langs het zandpad. Het was na zonsopgang verbazend stil. De tape werd zonder resultaat af en toe afgespeeld. Grote twijfel maakte zich van mij meester toen ik na meer dan een uur de tijd snel zag wegkwijnen. De tape werd wederom afgespeeld. Een respons! Was het weer een tape van iemand anders? Ik riep Hugo mijn richting op toen plots een zwart-witte vogel overvloog om in een boom te landen! Het was een Chabert Vanga... Maar die soort, met een zeer gelijkende zang, wilde ik niet op mijn netvlies krijgen! Ik wilde verdorie die Lafresnaye’s Vanga vinden! Patrick, welke vanaf de andere kant ook kwam aanwandelen riep plots enthousiast dat hij een Lafresnaye’s Vanga zag. Maar Patrick was nog zijn vogelsoorten aan het leren. De man was voor de zoogdieren, amfibieën en reptielen (naast het goed in banen leiden van onze reis) de aangewezen man. Maar vogels? Nope… Ik liep toch in een drafje naar hem toe. Het zou tenslotte kunnen. Naast Patrick kwam ik tot stilstand. In de top van een boompje zat een zwart-witte vogel met een forse lichtblauwe snavel, de Lafresnaye’s Vanga! Euforie! Rennen Hugo! En even later zagen we aan de andere kant van het zandpad een tweede exemplaar! Ik zal nooit gaan weten of het geluid welke ik hoorde nu inderdaad afkomstig was van die Lafresnaye’s Vanga, die Chabert Vanga of de tape van Patrick. Niet belangrijk, de missie was geslaagd! |
Discussie
Albert Noorlander
·
28 maart 2026 02:10
Leuk verslag. Je hebt het echter over de endemische familie van de vangas (en Newtonias) maar volgens Birds of the World en IOC geen endemische familie want het bevat soorten uit Afrika (o.a. helmetshrikes, en shrike-flycatchers) en Azie (o.a. Philentomas, Flycatcher-shrikes en Woodshrikes). Of is dat inmiddels weer veranderd?
Pieter de Groot Boersma
·
28 maart 2026 10:28
Bedankt! Je hebt helemaal gelijk. Ik had het stuk voor het plaatsen even moeten nalezen. Toen ik dit schreef voor Facebook was het nog niet zo wellicht, of ik liep toen al achter op taxonomisch vlak. Wel kan ik het mij herinneren dat ik het zelfs zonde vond toen ik erachter kwam. Het klinkt zo gaaf, endemisch voor Madagaskar (met uitzondering van een recent gesplitte Blue Vanga op één van die eilanden ten noordwesten van Madagaskar).
Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.
