Ring-tailed Lemur!

Volg voor deel vier van de zoogdieren van Madagaskar deze link: Mammals of Madagascar Part 4

Meer dan zes uren wandelen door het gras had mij geen Madagascar Partridge opgeleverd. Isalo National Park was na het eerder door mij bezochte Bemanevika de enige plek waar ik kans had de soort tegen te komen. Na een namiddag zoeken had onze gids en zijn chauffeur zich verslapen, met als gevolg dat we ook nog eens het eerste uur van die volgende ochtend hadden gemist. Een cruciaal uur om dat beest te vinden. Hadden we in dat cruciale uur dat beest wel gevonden? We zullen het nooit gaan weten…

Onze spullen van de lodge ophalend, in het kleine dorp nabij Isalo National Park, dook ik nog snel even het internet op. Ebird liet mij enkele oude waarnemingen van de partridge langs de weg in de richting van Antananarivo zien. Dezelfde weg welke wij nog uren lang moesten afgaan om aan het einde van de dag te eindigen in de buurt van Ranomafana National Park. Patrick, schuldbewust natuurlijk van zijn verslapen, belde met de vogelgids te Ranomafana om naar de soort te vragen. Er was een kleine kans om de soort ergens tegen te komen, maar het was niet de goede tijd van het jaar. Was dat ook een reden waarom we de vogels te Isalo National Park niet hadden gezien? Ik vond het maar raar. Een standvogel welke in het gras leeft. Dat moet toch geen invloed hebben als je uren door het gras banjert? Of vonden vogelaars de vogels in eerste instantie op geluid? Ik las daar niets over, en er waren op internet alleen geluiden te vinden van wegvliegende vogels.

Onderweg hadden we slechts één korte stop in gedachten. Nu zouden we ook nog eens gedurende de heetste uren van de dag langs die weg gaan rijden. Hoe kansloos waren die omstandigheden om een partridge te zien? Wellicht was er wel een kans geweest als we in de vroege ochtend die vogels met veel mazzel langs of over de weg wandelend waren tegengekomen.

Na uren vanuit de rijdende auto naar buiten te hebben gestaard had ik uiteraard geen Madagascar Partridge gezien. We kwamen wel rap dichterbij één van de recentere waarnemingen van de patrijs. Dat wil zeggen, een waarneming uit 2019 van drie vogels in een rijstveld… Die waarneming was gemaakt in de buurt van onze tussenstop, Anja Community Reserve.

We waren inmiddels in bergachtig gebied beland. Vroeger was de wijde omgeving met bos bedekt. Anja Community Reserve is alles wat er van dat bos is overgebleven. Het is slechts 30 hectares groot. Het was de plek om één van de grootste iconen van Madagaskar te gaan zoeken, de Ring-tailed Lemur. Je ziet deze, zelfs voor een lemur, unieke soort overal ter wereld in bijna elke dierentuin. Dat verbloemt wellicht de situatie waarin ook deze soort zich in de natuur bevindt. De soort is Endangered, volgens de IUCN, met een geschatte afname van meer dan 50 % in dertig jaar tijd… De populaties komen nu alleen in geïsoleerde gebieden voor, waarin de dieren over het algemeen in zeer lage dichtheden aangetroffen kunnen worden. Isalo National Park is zo een plek met lage dichtheden. Maar in de lodge waar we sliepen hadden de eigenaren wel een stuk of zeven Ring-tailed Lemur als huisdier. Hartstikke illegaal, en vrijwel zeker uit het wild geplukt. Ik had daar later ook bij een organisatie welke zich daarmee bezighoudt melding van gemaakt.

Typisch weer een voorbeeld waarbij ecotoerisme de redding was voor de Ring-tailed Lemurs in Anja Community Reserve. Ik ben ervan overtuigd dat ook die populatie anders te gronden was gegaan.

De vallei waarin het park lag was adembenemend mooi. Bergen doen dat met mij. Ik vind het vaak de mooiste omgevingen van een reis. Het was een zwaar toeristisch gebied, maar gelukkig had Patrick voor ons een eigen gids geregeld. Het gehele overgebleven bos was in één oogopslag te zien. Het lag aan de voet van twee flinke bergen, waar de Ring-tailed Lemurs naar zeggen van de gidsen ook geregeld klimmend over de wanden te zien zouden zijn. In de 30 hectares leefden enkele honderden Ring-tailed Lemurs.

Één van de eerste vragen welke ik aan de gids stelde ging over de mogelijkheid de Madagascar Partridge te zien te krijgen. “Yes, they are here. Up that slope”, waarna hij naar de overkant van de weg wees. Dat beloofde een flinke klim. Bovenaan groeide gras, het zag er dus goed uit. “But it’s very difficult to see them”. No shit, na zes uur wandelend door grasvelden had ik er nog geen één!

Hij wilde direct de berg op, maar ik besloot eerst voor de Ring-tailed Lemurs te gaan. De kans om de patrijs tegen het lijf te lopen was naar mijn inschatting toch beter tegen het einde van de middag. En zo liepen we, met een stuk of vier spotters, de lokale gids, Patrick, Hugo en ik het droge bos in. Die vier spotters waren nogal overdreven, want de eerste groep Ring-tailed Lemurs liepen we al snel tegen het lijf.

Het deed wat met mij. Iets wat ik van tevoren ook had verwacht. Ik voelde de emotie al voor aankomst aandringen. Ring-tailed Lemurs, zoals eerder gezegd, zijn zo ontzettend iconisch, die moest ik ooit in het wild gaan zien. Een jarenlange wens was dus in vervulling gegaan. Wat Ring-tailed Lemurs ook zo anders maakt als die andere zo rond de 120 soorten lemuren is het speelse gedrag van de dieren. Ze kijken met hun nieuwsgierige ogend in de rondte, ze rollen al stoeiend over de bodem en ze vlooien elkaar. Ik vroeg de groep gidsen voor enkele minuten privacy. Ik wilde intens genieten van het moment, maar ook reflecteren op het afgelopen jaar in mijn leven. Dat was vooral onderliggend, maar ik wilde dat koppelen met hoe bijzonder het is dat ik zoveel van de wereld kan zien, hoe verschrikkelijk het is voor mij dat er zoveel mooie natuur zeker weten in de komende jaren gaat verdwijnen. Natuurlijk werd dat op Madagaskar nog eens flink versterkt. Ik voel dat de natuur daar zo kansloos is… Het was een gekke mix van puur verdriet en intens genot.

Jankend kwam ik weer bij de groep. Zo, dat moest er even uit.

De gids nam ons vervolgens mee de berg op. Maar hij was niet alleen. Meerdere spotters gingen mee. Zes uur over relatief vlak landschap door het gras lopen had mij niet echt uitgeput. Enkele minuten tientallen meters klimmen liet mij echter weer naar adem snakken. En die gasten gingen huppelend naar boven. Ik wist dat ik dichtbij ze moest blijven. Want stel dat ze een Madagascar Partridge gingen opstoten zonder dat ik dat kon zien!

Maar ik was niet snel genoeg. Plots luid gejuich! Rond de 50 meter boven mij vloog een Madagascar Partridge tussen de rotsen op uit het gras! Met de verrekijker zag ik een flits van blauw, een mannetje! Nondeju, ik dacht echt de soort al te gaan missen!

De gidsen huppelden verder omhoog, in de richting waar de vogel was geland, enkele tientalen meters verderop. Ik rende de berg op tot ik een soort van plateau bereikte. Zo, dat was een stuk relaxter wandelen!

De vogel werd niet meer gevonden, maar wel een tweede exemplaar. Een vrouwtje dit keer! En daar stond ik dan, bovenop een berg, met een prachtig uitzicht. Even uitpuffen, maar wat een succes! We vonden in een extra half uur nog twee vliegende vogels, waaronder eentje welke op enkele meters afstand langs mij heen vloog.

Content werd de wandeling naar beneden weer ingezet. De gids hoefde geen extra geld. “It’s included in the price”. Wauw… Wellicht vond hij het enthousiasme van ons bijzonder. Weer eens wat anders dan alleen een knuffelbaar lemuurtje aan een toerist tonen.