Madagascar Pochard

Het beschermde en afgelegen gebied bestond uit grote grasvelden, vulkanische meren en oud loofbos. Het eerste doel was om naar het meer te lopen alwaar de Madagascar Pochard in 2006 was herontdekt. Ik liep als enige niet op de ietwat gebaande paden in de hoop een Madagascar Flufftail of Madagascar Partridge op te stoten. Het mocht niet zo zijn.

De wandeling bracht ons boven op een richel. Aan de rechterkant van die richel lag het meer van de eend en aan de linkerkant een moeras. Dat moeras was o.a. de plek voor de Slender-billed Flufftail, een erg verstopperig vogeltje.

Het moeras afscannen bracht de ook zeer gewilde Malagasy Harrier op. Ik wist dat in mijn reisschema de enige reële kans op de soort op dit kleine moeras was. De soort is erg zeldzaam, Endangered. En pas thuis kwam ik erachter hoe erg zeldzaam de vogel daadwerkelijk was... Kijkend naar de kaart was een enorm potentieel verspreidingsgebied te zien. Wat bleek? De soort had een geschatte populatie van 100-249 (volwassen) exemplaren!

Eerst werd het vrouwtje, zittend tussen het gras, opgemerkt. Bruin vooral. Het daarna waargenomen mannetje was een stuk aantrekkelijker, met zijn overwegend zwart-witte verenkleed.

Aan de rechterkant lag daar dat meer van de Madagascar Pochard. De soort is uiteraard Critically Endangered. Ik was stomverbaasd hoe klein dat meer eigenlijk was. De Madagascar Pochard werd meer dan 30 jaar geleden voor het laatst waargenomen op Lac Alaotra. Dat was toentertijd de enige bekende plek voor de soort. Dat enorme meer, gelegen in het centraal-oosten van het eiland, was ook de plek van de nu uitgestorven Alaotra Grebe. Deze kleine fuut, welke nog zeer matig kon vliegen, was voor het laatst in 1985 op dat meer waargenomen. Ook de Madagascar Pochard werd eind jaren negentig als uitgestorven beschouwd.

Tot een groep wetenschappers het gebied Bemanevika introkken om de stand van zaken voor de Malagasy Harrier in kaart te brengen. Kwamen ze aan de andere kant van het moeras opeens die Madagascar Pochard tegen! Dat was in 2006. Twee jaar later leverde de eerste officiële telling 25 exemplaren op. Sindsdien is er een grootscheepse operatie op touw gezet om de soort in gevangenschap te kweken. Het meer te Bemanevika had zijn draagkracht al bereikt (waar de populatie in de jaren daarna stabiel was gebleven). Een meer ten noorden van Lac Alaotra werd zeer recent uitgekozen om de soort te herintroduceren. De aantallen aldaar liggen nog ver onder de aantallen te Bemanevika, maar via die kleine “nieuwe” populatie waren volgens dit onderstaand nieuwsbericht weer Madagascar Pochard waargenomen te Lac Alaotra!

https://www.discoverwildlife.com/.../madagascar-pochard...

Staande op de richel scande ik het kleine meer kort met de verrekijker af. Op afstand zag ik al een aantal Madagascar Pochard zwemmen, naast die andere lifer, Madagascar Grebe en wat meerkoeten. Vervolgens liepen we de heuvel af, het bos in. Een kleine kano, naast een kleine observatietoren langs de kant van het meer, lag namelijk al op mij te wachten.

Maar eerst werd een stukje van het pad dieper het bos ingewandeld. Ik wist al snel wat de reden was. En zo stonden we even later onder een palmboom naar boven te turen. In die palmboom zat een soort kerkuil naar beneden te staren, niet wetende van zijn eigen zeldzaamheid.

Want dit was niet een Common Barn Owl (onze kerkuil) welke ook op Madagascar te vinden was. Dit was één van de moeilijkste te vinden uilen in de wereld, de Madagascar Red Owl! Zo kijkend naar zijn verspreidingskaartje zou je dat niet verwachten. Vulnerable, met een (echt natte vingerwerk) geschat aantal van 2500-9999 exemplaren. Puur geschat op het aantal hectares overgebleven regenwoud op Madagascar (40.000 km2). In dat overgebleven regenwoud wordt de uil echter nauwelijks waargenomen. Op Ebird, nu niet de meest wetenschappelijke bron, maar het geeft wel een trend weer, is de soort (in 20 jaar tijd?) slechts 33 keer ingevoerd. Van die 33 komen 32 van die waarnemingen van Bemanevika, en eentje van Montagne d’Ambre (uit 2018). Tja...

Op naar het meer! Onderweg werden mijn eerste Malagasy Brush Warblers in de ondergroei op de bosbodem gevonden. Een kleine bruine unit. Hugo zou er later tijdens de reis helemaal ondersteboven van zijn (not) toen we de de soort tijdens zijn bezoek de eerste keer zouden aantreffen. Vanaf het torentje naast het water zag ik al snel weer enkele Madagascar Pochards langs het riet zwemmen. De zeldzaamste eend van de wereld, op het tot voor kort enige meer in de wereld waar de soort het waarschijnlijk nog had overleefd...

Naast de aanwezige Madagascar Pochards zwom een groter aantal Madagascar Grebe op het meer. Het broertje van de al uitgestorven Alaotra Grebe en onze dodaars (onze kleinste fuut). Ook al Endangered. Zijn verspreidingskaart liet heel Madagascar zien, maar met een geschat aantal van 1000-2500 exemplaren. Vind die maar eens… Het bleken, naast één enkel exemplaar met Hugo op een klein poeltje in de jungle van centraal Madagaskar, gedurende de reis de enige waarneming van deze soort te zijn.

Met de kano werd een korte tocht over het meer ondernomen. Het besef zakte in, ik was echt op een bijzondere plek. De plek van de laatste strohalm voor de zeldzaamste eend in de wereld...