Kleine Sprinkhaanzanger

Locustella lanceolata  ·  Lanceolated Warbler

Datum 4 oktober 2016
Locatie Maasvlakte
Fotograaf Leo JR Boon Leo JR Boon
Bekeken 17059 ×

Discussie

Eduard Sangster  ·  18 december 2020  18:57

De warmtebeeldkijker wordt al langer gebruikt bij vleermuisliefhebbers en jagers, maar de kijkers zijn dermate verbeterd dat het sinds kort ook voor vogelaars vele leuke nieuwe toepassingen geeft. Deze eenogige kijkers zijn zowel overdag als ’s nachts te gebruiken. Je ziet een silhouet, dus geen tekening. Een normale verrekijker blijft dus nodig (en een lamp als je er ’s nachts mee op pad gaat). De meeste warmtebeeldkijkers kunnen ook foto’s en video’s maken.

Dichtbij huis zijn bijvoorbeeld uilen of houtsnippen snel gevonden met een warmtebeeldkijker. Voor het vinden van zeldzame vogels kan zo’n kijker ook helpen. Denk aan de Witkeelgors. Met een warmtebeeldkijker was de vogel in Belgie binnen enkele seconden teruggevonden. Op de Maasvlakte in 2019 werd ie gezien met tussenpozen van soms enkele uren. Een Oehoe in een Steengroeve is snel gevonden. Of een pieper in het net iets te hoge gras. Skulkers zoals Orpheusgrasmus, Goudlijster of Siberische Sprinkhaanzanger, vinden we misschien net even sneller. En wat te denken van Kleine Sprinkhaanzanger, dat kan zo maar een jaarlijkse soort worden als velen zo’n kijker hebben? Wolf op de Veluwe, Wilde Kat in Limburg, kan zomaar kansrijk worden.

Op reis zijn er natuurlijk ook veel mogelijkheden. Sommige gidsen hebben al zo’n kijker en de ervaring leert dat het zeer bruikbaar is in het bos. Skulkers zoals pitta’s zijn veel gemakkelijker te vinden, overdag of ’s nachts slapend. Net als uilen, hoenders en apen. Zeevogels bij een kolonie, of een Rotskruiper in de bergen worden sneller gevonden. Bij een inventarisatie met een warmtebeeldkijker bleek de Dwergnijlpaard veel minder zeldzaam dan gedacht. Jagers lijken nu de grootste groep klanten te zijn, te zien aan de promotiefilmpjes en verkooppunten. Maar ze worden ook gebruikt om stropers op te sporen. Er zijn legio mogelijkheden te bedenken en ik ben erg benieuwd hoe dit zich ontwikkeld de komende jaren.

Een jaar of 3 geleden begonnen de eerste vogelaars een warmtebeeldkijker te kopen. De Pulsar XP28 was veruit het populairste model. Inmiddels is dat model achterhaald en is de XP50 de opvolger. Maar waarschijnlijk is de Scion OTM266 (ca 3339,-) dan een betere keuze. De ‘grote drie’ hebben de warmtebeeldtrend opgepikt. Van Swarovski kan ik niks vinden, maar Zeiss heeft de DTI 3/35 (ca 2950,-). Ik schat in dat Leica momenteel het verst is van iedereen met de Leica Calonox View. Maar ja, die is dan ook meteen de duurste (ca 4495,-). Ik heb er zelf nog geen en ben benieuwd naar ervaringen van vogelaars die er al wel eentje hebben.

Jan Hein van Steenis  ·  18 december 2020  23:15

Ik denk dat we dan in sommige regio's even veel plezier hebben aan het opsporen van skulkers en snel helemaal niet meer... als alle pitta's van hun slaapplek zijn geplukt.

Daan Drukker  ·  6 januari 2021  17:20

Ik heb nu een jaartje de Liemke Keiler 13 Pro als warmtebeeldkijker. Dit is budgettair gezien een “instapmodel” die voor minder dan €1200 te krijgen moet zijn. Alsnog flink prijzig, maar voor het zoeken naar zoogdieren is het echt top! Al is het maar omdat je een stuk minder verdacht bezig bent dan wanneer je met een zaklamp vanuit de auto overal aan het schijnen bent.

Ik heb de laatste weken ook eens wat meer op vogels gelet om te kijken wat voor voordelen een warmtebeeldkijker heeft, naar aanleiding van bovenstaande vraag. Ik ken de verhalen uit België van de Zwinse witkeelgors, waarbij twitchers de skulkende vogel konden terugvinden dankzij de warmtebeeld. Ik was een beetje sceptisch over of dat echt consequent zou werken, en vermoedde dat je toch een duurder model nodig zou hebben of zo, omdat ik regelmatig merkte dat wanneer een dier achter bladeren of gras zit, je het ook niet met de warmtebeeldcamera ziet.

Het blijft een feit dat de vogels gewoonweg niet door dicht bladerdek of gras gedetecteerd kunnen worden als ze er volledig achter zitten, maar ik kwam er laatst achter dat het wel degelijk nut kan hebben wanneer je een vogel kwijt bent, om even met de warmtebeeld te kijken. Ik was op een gegeven moment een goudvink aan het bekijken. Toen ik even door een andere vogel werd afgeleid kon ik het beest niet direct meer terugvinden. Hij zat in dichte bramen laag bij de grond in de ondergroei van een hazelaar. Met één blik in de warmtebeeld had ik hem echter meteen weer teruggevonden! Ook enkele snelle blikken overdag langs een rietkraag lieten me zeer snel zien wat er zat, waarbij je met “gewoon” met de verrekijker speuren toch behoorlijk veel meer tijd en moeite kwijt bent om alle waterhoentjes en meerkoeten te vinden.

Voor vogels kijken is een warmtebeeldkijker geen wondermiddel die alle problemen direct oplost. Ik heb bijvoorbeeld het idee dat vogels hoog in de boom “wegvallen” tegen het extreme contrast met de lucht. Ook denk ik dat het in het bebladerde seizoen een stuk moeilijker is om vogels te vinden. Op nachtelijke tochten vind ik veel slapende vogels die extreem goed verstopt blijken te zitten als je ze met de zaklamp gaat zoeken. Het gaat daarbij tot nu toe altijd om algemene soorten (vink, roodborst, merel, etc.), maar ik kan me voorstellen dat dit toch interessant is als je in een ver buitenland aan het vogels kijken bent. Ook blijken en in zuidelijk België ’s nachts opeens overal houtsnippen te zitten.

Toch ga ik het ding vaker meenemen tijdens het vogels kijken. Ik kan me zo voorstellen dat het toch echt wel van nut kan zijn bij bepaalde skulkers. Om echter een heuse recensie van warmtebeeldkijkers in functie van vogels kijken te geven, zou ik nog wat andere dingen moeten onderzoeken, zoals:

·        Wat is het verschil met de warmtebeeldkijkers die drie keer zo duur zijn?

·        Hoe werkt de warmtebeeldkijker in de lente en zomer, en al helemaal bij echt warme temperaturen?

·        Hoe werkt de warmtebeeldkijker overdag? Ik merkte laatste dat in de vroege ochtend de contrasten extreem groot zijn, waardoor het zoeken moeilijker wordt (de warmtebeeldkijker laat namelijk het contrast zien tussen objecten van verschillende temperatuur, maar niet de absolute temperatuur)

·        Vanaf welke afstand kun je een bepaald formaat dier in het donker zien?

Eduard Leinwand  ·  6 januari 2021  17:33

Als Nederlandse warmtebeeldproducent mogen we hier geen reclame maken maar mail mij even prive als je correcte informatie over warmtebeeld wilt hebben. Hoe dit moet weet ik niet, via de admin ?

  

Peter de Vries  ·  6 januari 2021  18:09

In Duitsland (Beieren) was van 8 - 25 september 2019 een Bergkalanderleeuwerik twitchbaar. Deze vogel verbleef op een grote akker. Ondanks het relatief lage gewas dat op die akker stond was de vogel erg lastig te vinden. Hier bleek een warmtebeeldkijker ideaal, de vogel werd elke keer heel eenvoudig weer terug gevonden. 

Jan Hein van Steenis  ·  6 januari 2021  18:58

@Eduard Leinwand: mensen die hier een account hebben zien je e-mail-adres als ze op je naam klikken.

Lennart Verheuvel  ·  6 januari 2021  20:03, gewijzigd 6 januari 2021  20:13

Ik heb al enkele jaren een warmtebeeldcamera. De Quantum Lite XP23, volgens mij nog steeds de beste prijs/kwaliteitverhouding die te koop was (was €1450), maar ze worden nu niet meer geproduceerd en het alternatief is meteen een paar honderd euro duurder. Ik heb er in het regenwoud in Zuid-Amerika en Borneo veel mee gelopen. Ik heb niet het idee dat ik iets meer zou zien met een duurdere kijker. Als verschillen zag ik bijvoorbeeld dat een duurdere kijker de mogelijkheid heeft om de beelden op te slaan (heb ik niet nodig) of meer vergroting geeft (dat moet je juist niet hebben)


Ik heb in Borneo 3 soorten pitta's er mee gepakt en in Zuid-Amerika ook wel wat slapende vogels. Een leuke was bijvoorbeeld een White-necked Jacobin die te boek staat als een canopy species maar gewoon 1.5m boven de grond aan het slapen was. Ik moet wel zeggen dat ik hem niet zou kopen om specifiek naar slapende vogels te gaan zoeken, ik vind het ethisch ook niet zo verantwoord. In het begin is het mij een enkele keren gebeurd dat ik een vogel te lang of te dichtbij bekeek en dat de vogel dan wegvloog. Omdat dat in een regenwoud zomaar de dood van het vogeltje kan betekenen met al het andere gespuis wat rondvliegt en kruipt, vraagt dat wel voorzichtigheid. Beter is om dan het vogeltje maar rustig te laten doorslapen al kan de verleiding soms groot zijn omdat slapende vogels lastig te determineren kunnen zijn vanwege de opgeblazen veren. Gelukkig vliegen vogels pas op het allerlaatste moment dus mocht je er toch per ongeluk een wakker maken dan is het gewoon een kwestie van meteen het lampje uit en doorlopen. Ik heb hem dan ook vooral voor zoogdieren, als ik een slapende vogel tegenkom, bekijk ik die nu kort en dan ga ik weer door. Een vogel 's nachts is ook niets aan, leuk voor het lijstje, maar verder niet. Helaas is het dus ook de ideale tool voor poachers, die vogels pluk je zo de boom uit.  Wel is het zo dat de meeste vogels ook niet slapend te vinden zijn. In Nederland kom ik eigenlijk alleen maar roodborstjes tegen.


Het is mij enorm meegevallen wat hij oppakt. Dat is namelijk letterlijk alles, het maakt niet uit of je in een regenwoud bent of op een ijskoude hoogvlakte. Dat is dus ook meteen een antwoord op de vraag van Daan, omgevingstemperatuur maakt niet zoveel uit (zo lang het maar gelijkmatig is). Dat is tenminste mijn ervaring, volgens mij wordt het ook nergens 's nachts warmer dan in het tropisch regenwoud en overdag moet je toch niet met dat ding gaan rondlopen (zie hieronder). Mijn ervaring is zelfs dat het in hele koude gebieden veel lastiger kan zijn om te zoeken omdat de dieren een veel betere isolatie hebben. Voor wat betreft het gebruik is denk ik wel belangrijk om te begrijpen dat het echt vermoeiend is. Je hebt constant een licht tegen je oog aan en je moet goed opletten waar je loopt. Even  te voet ontspannen vogelen overdag met een paar anderen en jij met de warmtebeeld gaat dan ook niet echt. Je houdt de anderen gewoon niet bij en ze zien waarschijnlijk bijna alles toch wel met de verrekijker eerder dan jij met je warmtebeeld. Ik doe het overdag eigenlijk nooit, het levert te weinig op voor de moeite die je er in steekt. Uiteraard kan het wel een verschil maken voor bepaalde specifieke soorten zoals nachtzwaluw, houtsnip of bokje. Het nadeel van overdag op pad is ook dat je al heel snel krijgt dat bepaalde plekken opgewarmd zijn en dan is het geen doen meer. Mijn ervaring is ook als je 's nachts rondrijdt dat spotlighten in veel gevallen nog effectiever is omdat je hogere snelheden kunt halen en je geen last hebt van warme stenen en dat soort dingen. Te voet is het echter een prachtig hulpmiddel omdat het de dieren niet laat schrikken. Het kan ook frustrerend zijn. Ik heb bijvoorbeeld nog geen Tapir op mijn lijst staan omdat het beest dat ik in Peru door de warmtebeeld zag er meteen vandoor ging toen ik de zaklamp aanknipte. Zo heb ik dat met andere dieren ook wel meegemaakt. Toch zie je wel meer, zo had ik in Bolivia een grote kat- of hondachtige boven in een boom (op afstand, dat was dus gewoon een poema (ook vanwege het gebied daar) aangezien hondachtigen niet in bomen klimmen, maar die heb ik ook niet in de zaklamp kunnen vinden.


Een ander punt is dat je dus ook verrassend goed soorten kunt herkennen in de warmtebeeld, het silhouet is best goed zichtbaar. Op de vraag welke afstand het beste werkt is het antwoord eigenlijk simpel: dat hangt van het dier af en van de vergroting van je warmtebeeld. Als het warmte afgeeft pikt de kijker het op honderden meters nog wel op, maar als je er eentje hebt zoals ik met een vergroting van rond de 2x dan zal je daar zelden veel mee doen omdat dingen op afstand veel minder opvallen op die vergroting en op je kleine schermpje. Ik vind dat ook prima want dan hoef ik niet zo ver te lopen om het te checken. Katten heb ik bijvoorbeeld redelijk met gemak op 200 meter nog wel teruggevonden dus wat grotere dingen moet wat verder ook nog wel lukken. Een dier terugvinden kan ook lastig zijn omdat je in theorie dus soms niet weet of je naar een muis op 10 meter of een kat op 50 meter aan het kijken bent, in de praktijk heb ik echter gemerkt dat je vaak nog wel wat omgevingskenmerken kunt zien zodat je een redelijke inschatting kunt maken. Ik weet van iemand die een laser gemonteerd heeft om dieren makkelijker te vinden, maar ik vind dat zelf niet nodig (en heel technisch ben ik ook niet dus dat komt mooi uit).


Voor wie er een wil kopen, zou ik aanraden om voor de kijker te gaan met de MINSTE vergroting. Je wilt echt een zo breed mogelijk beeld om dingen op te pikken. Let ook op naar welke landen je hem meeneemt. Ik heb begrepen dat ze in Singapore al in beslag genomen worden bij de douane... In de meeste landen zal het echter weinig problemen geven.


Megaverhaal geworden trouwens zie ik, maar goed, doe er je voordeel mee, of niet :).

Dominique Verbelen  ·  7 januari 2021  14:20, gewijzigd 7 januari 2021  14:31

Hoi,

Eigenlijk is het verhaal vrij eenvoudig: onder de 3.000 euro heb je (momenteel nog) slechte tot matige kwaliteit. Dé topper (in de middenklasse) is vermoedelijk wel Pulsar XP 50. Ik vind de Pulsar XP 28 nog net iets beter (zeker in bossen) maar die is niet meer leverbaar. De Leica Calonox is nog even afwachten maar die oogt veelbelovend. De maximale vergroting van Leica is beperkt, maar dat is eerder een plus dan een min. Hoe meer vergroting, hoe amorfer het beeld. Wifi-hotspot en mogelijkheid tot video vind ik bij de duurdere modellen echt wel een voordeel, zeker als je een groep gidst (dan kunnen de deelnemers volgen wat de spotter ziet via hun GSM). Opgenomen beelden zijn dan bewijsmateriaal en leuke souvenirs.

De toepassingen zijn legio: zoeken/tellen van kluchten patrijs, zoeken van foeragerende houtsnippen op akkers, tellen van ransuilen en blauwe kiekendieven op roestplaatsen, tellen van foeragerende veldleeuweriken, grauwe gorzen, geelgorzen op gorzenakkers, ... en ga zo maar door. Zelfs baardmannetjes in rietveld zie je plots veel meer, om nog maar van roerdompen te zwijgen. En het zoeken naar nesten (om te beschermen of te ringen) wordt plotseling zoveel makkelijker en minder verstorend dan de klassieke manier.

Ook voor populatieschattingen van bv. haas is een wamtekijker onmisbaar.

Koop geen rommel en investeer meteen in het duurdere spul. Het verschil met modellen goedkoper dan 3.000 euro is heftig, vooral wat de resolutie van het beeld betreft. Met de rommel zie je een amorf hoopje bewegen, met goed gerief zie je perfect dat het om een egel gaat. Met rommel zie je die egel op 200 m niet meer, met goed gerief blijft die egel een pak verder goed zichtbaar en herkenbaar. In koude streken heb ik er nog geen ervaring mee maar ik hoop die wel te hebben eind dit jaar, op zoek naar Amoer tijger, Amoer luipaard en Amoer luipaardkat. Dat zou fijn zijn. Intussen houden we het in België zinvol. Het is een totaal nieuwe dimensie die opengaat. The new frontiers!

Zoals steeds geldt ook hier: if you pay peanuts, you get monkies.

Met vriendelijke groeten,

Dominique


 

Paul Vossen  ·  7 januari 2021  14:29

@Lennart: aan vergrotingen tot 6x heb je bij warmtezoekende kijkers, net als bij gewone verrekijkers, niet zo veel maar bij 8, 10 of 12x is dat echt anders. 

Ik heb met een flir-teleobjectief van 10x gewerkt, die tot een tiende graad warmteverschil kon opmerken. Daarmee kun je dus muizen die over de grond lopen op 100 meter eruit pikken. Bij dit soort geavanceerde systemen kost het overigens wel wat moeite voordat je de instellingen in de vingers hebt en je moet er niet te lang door kijken om hoofdpijn te voorkomen. 

Dominique Verbelen  ·  7 januari 2021  14:48

Hoi Paul,

Daar ben ik het niet mee eens. Met een 1,4X zie ik muizen tot op meer dan 100 meter. Met een 18X zie ik die uiteraard nog steeds, maar kan ik niet meer inschatten dat het om een muis gaat. De resolutie van de duurdere types: dat maakt het echte verschil. En die vergrotingen: ook al heb ik ze, ik gebruik ze zo goed als nooit. Idem voor de extra opties om afstanden in te schatten: veel te omslachtig en weinig zinvol.

Met vriendelijke groeten,

Dominique

Lennart Verheuvel  ·  7 januari 2021  16:34, gewijzigd 7 januari 2021  16:37

@Paul, uiteraard hangt het af van de activiteit die je doet wat er voor je werkt, maar ik zou zelf absoluut niet gelukkig zijn geweest met een warmtebeeld die standaard 10x vergroting geeft. Dat werkt gewoon niet als je 's nachts al scannend wilt gaat lopen. Zelfs met mijn vergroting (1.8) beweeg ik het beeld continu op en neer en heen en weer om alles mee te pakken. Met 10x wordt het echt niet prettig meer en in een dicht regenwoud raak je het gevoel met de omgeving veel sneller kwijt waardoor een dier minder goed op te pikken zal zijn met licht. Meest ideaal is natuurlijk als je er een hebt met een sterke en een minder sterke vergroting, maar ik heb daar persoonlijk niet het geld voor liggen. 


@ Dominique ik heb nog niet door een kijker van boven de 3000 gekeken, dus ik ben wel benieuwd hoe dat beeld er uit ziet, maar ik ben persoonlijk heel tevreden met de kijker die ik heb. Voor mij is het een hulpmiddel om dieren te vinden die ik daarna met licht wil zien. Ik heb niet het gevoel dat ik veel mis. Muizen en kleinere slapende vogels pak ik er altijd prima tussenuit. In de meeste gevallen lukt het ook uitstekend om een idee te krijgen wat het dier is. Ik vraag mij af in hoeverre een hogere resolutie dan echt een verschil maakt. Een muis spec zal een muis spec blijven welke resolutie warmtebeeld je ook neemt, alleen dieren met een heel kenmerkende vorm zal je goed kunnen herkennen, maar dat lukt mij vaak ook gewoon. Jouw stelling dat er onder de 3000 alleen slechte of matige kwaliteit te vinden is, is gewoon onjuist. 

Dominique Verbelen  ·  7 januari 2021  18:32

@Lennart: laat het me herfomruleren. Het kwaliteitsverschil tussen een ex. van 1.000 euro en een ex. van 4.000 is van dien aard, dat - eens je door een ex. van 4.000 euro hebt gekeken, je niet meer door een ex. van 1.000 euro wil kijken. Dat is uiteraard niet verwonderlijk. Met een ex. van 1.000 euro wordt een determinatie van een egel op afstand onmogelijk. Met een ex. van 4.000 blijft dat een makkie. Erger: een egel op afstand wordt door een ex. van 1.000 euro niet opgepikt, door een ex. van 4.000 euro wel. Het verschil tussen goedkoop en duur is, net zoals bij alles in het leven, navenant, en dat is bij warmtekijkers echt niet anders. Om je een idee te geven: ik gebruik in Vlaanderen nooit een zaklamp, omdat ik meestal kan determineren wat ik zie (haas, konijn, egel, vos, ree, houtsnip, watersnip, bokje, bosuil, steenuil, houtduif, bruine rat, blauwe reiger, grote zilverreiger, ...). Mocht je in Vlaanderen zijn: kom gerust eens langs. Ik heb een XP28 en een XP50. Overtuig jezelf, zou ik zo zeggen :-)

Lennart Verheuvel  ·  7 januari 2021  18:47

Hoi Dominique, eens hoor dat het prijskaartje een verschil in kwaliteit maakt, maar het is altijd wel even de vraag hoeveel. Met een Swaro van 1000 euro zul je bijv niet snel een vogel missen die je met een Swaro van 2000 euro wel ziet. Een kijker van rond de 100 euro zal het je daarentegen een stuk lastiger maken. Ik ben zeker benieuwd hoe groot het verschil is. Ik kom graag een keertje kijken als het weer mag ;). 

Bert de Bruin  ·  7 januari 2021  19:29

Met zo'n warmtekijker kan je met andere woorden 24/7 twitchen...tja, nooit meer rust

Dominique Verbelen  ·  7 januari 2021  20:10

We plannen een vergelijkend onderzoek, waarbij we vooral zullen focussen op de duurdere modellen maar hopelijk toch ook een paar goedkopere modellen mee in de test zullen kunnen opnemen. Misschien proberen we daar dan later een groepsaankoop aan te koppelen.

Voor mij is het echt a new frontier. Met het spotlighten verstoor je altijd. Met een warmtekijker niet en zie je de nachtelijke vogels in hun gewone doen. Bovendien laten die nachtelijke vogels zich vaak erg dicht benaderen, ook als ze niet slapen, vermoedelijk omdat ze er van uit gaan dat jij hen niet kan zien. Heerlijke ervaringen.

En jep: twitchen wordt nu een 24/7 aangelegenheid. Iets gemist wegens niet meer bij daglicht ter plaatse geraakt? Geen erg: warmtekijker aan en beestje zo gevonden. De rijkere garde van de vogelende Lage Landen gaat gouden tijden tegemoet :-

Eduard Leinwand  ·  7 januari 2021  21:00

Er is ondertussen al veel geschreven, erg indrukwekkend hoeveel ervaring er is bij de vogelaars/zoogdierkijkers.

Het bedrijf waar ik werk, Lahoux Optics, www.lahouxoptics.com, ontwikkelt zelf nachtzicht- en warmtebeeldcamera’s als een van de weinige bedrijven in het westen. Vrijwel alles komt momenteel uit China. Ook de kijkers die Eduard Sangster noemde van Leica en Zeiss zijn kijkers uit China waar beide bedrijven alleen hun logo op gezet hebben. Deze kijkers zijn bovendien van een verouderde generatie.

De pixel pitch, de afstand tussen de pixels, is in de loop der tijd van 25, via 17 naar 12 micron gegaan en Leica en Zeiss krijgen 17 micron uit China terwijl state of the art nu 12 micron is. De markt is, in tegenstelling tot klassieke nachtzicht met beeldversterkerbuizen, onderhevig aan digitale wetten als de wet van Moore en de modellen volgen elkaar in moordend tempo op.

Lahoux Optics levert zowel dure modellen die in NL geproduceerd worden als een selectie uit de vele chinese aanbieders. Een dergelijke selectie heeft meerwaarde omdat er momenteel veel chinese aanbieders zijn en hun aantal groeit snel.

In de diverse reacties worden ook wit-russische kijkers als de XP23/50 etc veel genoemd. Ook deze zijn momenteel van mindere kwaliteit als de chinese kijkers.

Een terugkerend thema in de bijdrages is het verschil tussen kleine/grote lens = goedkope kijker/dure kijker. De objectieven zijn van het dure metaal Germanium, dit maakt de kijkers duur. Verder is een resolutie van 640 (full frame) een stuk duurder. De optiekwet dat je krijgt waarvoor je betaalt gaat op.

Vroeger was warmtebeeld alleen iets voor politie/douane etc. Later zijn daar boswachters/wildtellers en jagers bijgekomen en de laatste tijd vleermuistellers. Toepassing van vogelaars is ons eigenlijk niet bekend. Tijdens het afgelopen BD weekend heb ik enkele kijkers mee naar Texel genomen en het veel mij inderdaad op dat vogels makkelijk te zien waren, veel makkelijker dan ik gedacht had. Aan de bijdrages te zien is dat dit bij deze en gene al lang en breed bekend. Met het goedkoper worden van de technologie nemen de toepassingen snel toe. Reekalfjes worden gered met drones met WB, gruttonesten ontdekt, dit is positief. Er worden ook negatieve aspecten in de bijdrages genoemd maar je houdt de techniek niet tegen vrees ik.

Als er zoveel interesse is loont het waarschijnlijk voor ons bedrijf om in samenwerking met bv. Vogelbescherming of een andere organisatie een aantal testkijkers met verschillende lenzen voor testdoeleinden beschikbaar te stellen of voor een aantal testers van DB warmtebeeldkijkers beschikbaar te stellen om de kijkers enige tijd te testen ten behoeve van een publicatie. Ik zal eens intern een balletje opgooien. Belangstellenden/potentiele testers kunnen zich melden via info@lahoux.nl.

George Sangster  ·  7 januari 2021  22:53, gewijzigd 8 januari 2021  00:12

Als complete leek vraag ik mij het volgende af: in hoeverre loop ik met één van de genoemde nachtkijkers het risico dat als ik er 's nachts in het pikkedonker door kijk, en iemand in mijn kijkerbeeld een sigaret opsteekt, die sigaret letterlijk (dus niet spreekwoordelijk) op mijn netvlies staat gebrand?

Ik heb begin jaren '90 gelezen over oude Sovietmodellen (we hebben het nog steeds over nachtkijkers) waarbij dat een risico is. Is de kans daarop nu 0,0 of 'heel klein' (maar niet nul)? Ik ben erg op mijn netvlies gesteld dus vandaar mijn vraag.

Wim Wiegant  ·  7 januari 2021  23:22

George, je hoeft in ieder geval niet bang te zijn dat ík het ben!
Ik rook wel, en flink ook, maar ik ben bang in het donker...!

Lennart Verheuvel  ·  8 januari 2021  07:03, gewijzigd 8 januari 2021  07:04

@George ik heb met die van mij wel eens naar een kampvuur gekeken dus dat risico bestaat (nu in elk geval) niet. Het is een digitaal schermpje waar je naar kijkt, iets wat heel warm is zal dieprood worden (afhankelijk van hoe je de kleuren hebt ingesteld natuurlijk), maar dat is het wel.

Arnoud B van den Berg  ·  8 januari 2021  11:33, gewijzigd 8 januari 2021  11:38

Heb zelf sinds een half jaar altijd een Amerikaanse 'Seek thermal’ warmtebeeldkijker van minder dan 500 euro op zak. Het formaat is klein (ter grootte van een pak sigaretten), je kan er beelden mee vastleggen (grote zoogdieren herkenbaar maar vleermuizen, muizen en vogels blijven vlekjes) en er zit een kleine maar verrassend goede schijnwerper op die je aan kunt zetten zodra je een warmtebron in beeld hebt (je schijnt direct in de goede richting). Je kunt er op de grond slapende leeuweriken en bokjes mee vinden maar de beelden zijn natuurlijk niet zo goed als van de dure apparaten die sommige ringstations (zoals in Poole) gebruiken.
Hoewel deze Seek klein en onopvallend is en je hem als een wat gekke zaklamp vermoedelijk wel langs de douane kunt krijgen, heb ik hem nooit meegenomen buiten het Schengengebied. Net als drones is het gebruik van nacht- en warmtebeeldkijkers in bijv het Midden-Oosten en Noord-Afrika niet toegestaan.
Het voordeel van zo’n warmtebeeldkijker is dat je ’s nachts bij het zoeken de dieren niet verstoort en bovendien geen aandacht van mensen trekt. In de praktijk ontdek ik in begroeide gebieden echter veel meer met mijn oren (geritsel, roepjes, etc) dan met een warmtekijker maar het is soms best spannend om een open veld ermee te checken.
De afgelopen maanden zag ik wat vleermuisonderzoekers met dure warmtebeeldkijkers doen en dat is heel wat meer dan wat er met mijn apparaatje kan. Vlekjes worden vleermuizen en je kunt er dieren op video mee vastleggen, bijvoorbeeld. Dominiques advies om meer geld uit te geven voor een apparaat dat beter presteert is natuurlijk terecht. Je kan misschien ook nog even wachten want door de toenemende vraag, ook bij vogelaars, zullen denk ik de prijzen van warmtebeeldkijkers/camera's dalen en de kwaliteit toenemen.

Dominique Verbelen  ·  10 januari 2021  12:07

Hoi,

Ik merk dat de negatieve punten die worden opgelijst, toch vooral eigen zijn aan de goedkopere types. Met duurdere types zie je wel degelijk vogels die zo goed als volledig verscholen zijn achter vegetatie. Nog sterker: je ziet zelf dat een bosuilnestkast is bezet, dus door het hout heen.

Mensen die interesse zouden hebben in een groepsaankoop, mogen me een mailtje sturen (d.verbelen@telenet.be). Dan kunnen we samen kijken wie interesse zou hebben in welke modellen (na het uitvoeren van een vergelijkende test) en op basis daarvan kijken of er een korting kan worden bekomen bij producenten/leveranciers, net zoals dat ook al jaren de traditie is bij groepsaankopen van elektriciteit & co. De winstmarges op sommige types zijn groot, op andere types niet. Hoe het ook zij: bij een grotere bestelling, is er altijd meer kans op het bekomen van een korting dan wanneer je als individu aan de slag gaat met de aankoop van één enkel toestel. 

Met vriendelijke groeten,

Dominique

George Sangster  ·  10 januari 2021  14:06, gewijzigd 10 januari 2021  15:49

Dank je wel Lennart voor de verklaring. Het beeld is digitaal en - afhankelijk van de instellingen - in principe veilig voor het netvlies.

Als keiharde twitcher (kuch!) vraag ik mij nu af of een Siberische Sprinkhaanzanger, die diep in het struikgewas is verscholen (en een Amerikaanse Roerdomp die ver in het riet zit), maar met een warmtekijker zijn 'waargenomen' nu telbaar zijn.

Is een digitaal (omgezet, indirect) beeld niet iets wezenlijks anders dan een analoog beeld? Gelden daar dezelfde regels voor?

De telregels zeggen: "Een waarneming die plaatsvindt door het beeld of geluid van de vogel te ontvangen via een smartphone of een webcam of iets dergelijks, is niet telbaar. Een waarneming door middel van hulpmiddelen zoals een telescoop of live met behulp van een richtmicrofoon en/of parabool aangesloten op een recorder is wel telbaar."

Is waarneming door een digitale warmtekijker zoiets als het ontvangen van een beeld via smartphone of een webcam (dus niet telbaar) of zoiets als het zien van een vogel door een telescoop of het horen via microfoon plus recorder (dus wel telbaar). Voor beide interpretaties valt wel iets te zeggen.

Wellicht is het goed deze discussie te voeren vóórdat het eerste geval zich aandient en de meningen gekleurd raken.

Leo JR Boon  ·  10 januari 2021  14:58

Dat is al gebeurd George bij de Mavla Witkeelgors. Er zijn diverse mensen die hem alleen op mijn schermpje gezien hebben van mijn digitale camera. De 'window' om de vogel te zien was zo enorm klein dat het bijna onmogelijk was om hem goed te zien te krijgen. Mijn beeldschermpje gaf die gelegenheid wel voor diverse waarnemers. Telbaar? Tuurlijk, je ziet de vogel life en je bent op de plek van waarneming aanwezig. Dat lijkt me wel de eerste vereiste.

Daan Drukker  ·  10 januari 2021  15:11

Het lijkt me vanzelfsprekend dat je een dier wat je alleen met de warmtebeeld ziet niet telt. Bij mijn goedkopere model is dat die keuze niet moeilijk, je herkent de dieren namelijk nauwelijks. Ik gebruik mijn warmtebeeldkijker dan ook alleen om ze op te sporen en daarna te bekijken.

Bij de duurdere modellen zul je de soort vaker kunnen herkennen, maar ook dan lijkt het me niets om ze dan te tellen zonder dat je ze met het blote oog hebt gezien. De ervaring is ontzettend anders dan met het blote oog, en je zult totaal geen details van kleur of patroon op de veren zien. De Netflix-serie "Night on Earth" geeft een mooi voorbeeld van hoe je met - naar ik aanneem - de allerduurste apparatuur met de warmtebeeld dieren kunt zien. Prachtige beelden natuurlijk, maar het zal mijn punt illustreren wat betreft kleuren en patronen.

Dominique, ik vermoed dat ik met mijn "goedkope" warmtebeeld ook kan zien of een nestkast bezet is, aangezien de hele kast waarschijnlijk opwarmt als er dieren in zitten, maar dit heb ik nog niet getest. Je kan zelfs zien of een molshoop pas recent is opgeworpen of er al langer ligt. Grotere problemen zijn er met vogels die achter een graspol gaan zitten, dat zal mij gewoon echt niet lukken om ze te zien. Ik vraag me dan ook af hoeveel ervaring van belang is in deze tak van sport. Ik merk wel dat ik er naarmate ik het meer oefen, dat ik ook makkelijker interessante dingen vind. Ik kan me goed voorstellen dat het allemaal een stuk makkelijker en sneller gaat met een duurder model.

George Sangster  ·  10 januari 2021  16:41, gewijzigd 10 januari 2021  17:39

@ Leo

Inmiddels ben ik er wel uit. Warmte-beeldwaarnemingen staan dichter bij het niet-telbare waarnemen via webcam of smartphone, dan bij het wel-telbare waarnemen via telescoop/geluidsrecorder.

Wat is het primaire onderscheid tussen die twee?

1. Is het afstand, "op de plek van de waarneming zijn"? Nee, want je kunt een vogel telbaar vlakbij zien (het beest zelf met een telescoop zien) maar ook niet-telbaar vlakbij zien (vlakbij in de auto dezelfde vogel op je GSM via webcam 'waarnemen'), of telbaar ver weg zien (denk aan de waarneming op Texel van een Havikarend op Vlieland), dus afstand is niet het primaire onderscheid. Pedantisch: elke waarnemer is (per definitie) op de plek van de waarneming, ongeacht waar de waarnemer precies is. Dus "op de plek van de waarneming zijn" helpt ons niet verder.

2. Het omzetten van een analoog naar digitaal signaal? Nee, want geluiden die live beluisterd worden via een digitale recorder, zijn ook acceptabel onder de telregels.

3. Is het het doorgeven/verzenden van een signaal over afstand? Ook niet, want een microfoon is per kabel aangesloten op een recorder, en kan worden beluisterd met een draadloze hoofdtelefoon. Dit mag volgens de telregels.

4. Zelf denk ik dat het primaire onderscheid tussen het telbaar of niet-telbaar zijn van een waarneming de vraag is of het relevante device de waarneming an sich mogelijk maakt. Een Am. Roerdomp - compleet verstopt in het riet - nemen we m.i. niet echt zelf waar als we een warmterecorder gebruiken. De warmte (die wij niet kunnen waarnemen) van het beest wordt gedetecteerd door een apparaat dat dat digitaal omzet in golflengtes die wij wel kunnen waarnemen. Zo'n apparaat maakt het waarnemen an sich mogelijk. In dat opzicht is een warmte-beeldwaarneming meer zoals een waarneming via smartphone/webcam dan waarneming via een digitale geluidsrecorder (die geluid alleen maar versterkt en digitaal vastlegt maar - voor ons - verder niet verandert). Volgens deze redenering is een warmte-beeldwaarneming niet telbaar onder de huidige telregels.

Leuk klusje voor de telcommissie om dit expliciet te maken.

Leo JR Boon  ·  10 januari 2021  16:45

Daan, ik ga er van uit dat jij vast niet al je zeevogels langs de NL kust met het blote oog hebt kunnen waarnemen.... denk aan Grauwe Pijl bv.

Toch is er een enorm verschil met een webcam of n smartphone die beelden verstuurd zonder dat je op de plek van waarneming cq de vogel bent. Ik zou warmtebeeld waarnemingen zeker tellen, daar heb ik geen moeite mee. Wel als ze via wifi worden verzonden.


Wellicht een telregel dat je ze rechtstreeks via het eerste 'device' moet waarnemen?

David Uit de Weerd  ·  10 januari 2021  17:25, gewijzigd 10 januari 2021  17:25

Hmmm Leo, natuurlijk gastvrij van jou, maar ik zou die Witkeelgors echt niet alleen live op het schermpje van jouw camera hebben willen zien. Ik vind dat voor mijzelf nogal discutabel of dat (voor mij) telbaar is.

Zelf heb ik de Zwartkoprietzanger van de Ooijpolder de eerste ochtend alleen door de parabool/koptelefoon van Arnoud gehoord. Daar was ik natuurlijk blij mee en ik telde de vogel, maar het knaagde wel snel. Daarom zaterdag terug gegaan en zelf een nog weinig bevredigende opname kunnen maken. Ik was dan ook superblij met de Biesbosch-vogel!

George Sangster  ·  10 januari 2021  17:52, gewijzigd 10 januari 2021  18:07

Leo schreef:

Wellicht een telregel dat je ze rechtstreeks via het eerste 'device' moet waarnemen?

Ik zat ook al in die richting te denken, maar dan is een parabool + recorder + hoofdtelefoon combinatie opeens niet acceptabel.

Ik ben het met je eens dat een signaal dat via wifi (of GSM of Bluetooth) is verstuurd niet zou moeten tellen als waarneming. Maar ook dan lopen we weer vast. Het niet mogen ontvangen van een signaal dat door een andere device is verzonden, zou immers betekenen dat waarnemingen die gedaan zijn via een draadloze hoofdtelefoon niet meer acceptabel zijn voor de ranking).

Ik denk we de oplossing meer moeten zoeken in de vraag "wat is (volgens de telregels) een echte waarneming?".

(Een hoorwaarneming is bij nader inzien best een rare kwestie. Strikt genomen hoor je niet de vogel maar de luchttrillingen die de vogel met zijn energie heeft veroorzaakt. Waarom zou je een pootafdruk of een poepje dan niet mogen tellen? Die zijn i.i.g. een stuk tastbaarder (tast is ook een vorm van waarnemen). Het zijn bovendien allemaal onderdelen van de "extended phenotype" van een vogel. Vermoedelijk draaf ik nu door, maar het is wel een noot die gekraakt moet worden als we gaan bepalen wat wel en wat geen waarnemingen zijn.)

Wietze Janse  ·  10 januari 2021  18:45, gewijzigd 10 januari 2021  18:52

Het lijkt mij vrij simpel, alleen de originele waarneming/bron is telbaar.

In het kort:
- licht dat alleen optisch vergroot wordt blijft een waarneming van originele bron, ofwel door verrekijker/telescoop telbaar
- geluid dat alleen optisch versterkt wordt in veld door geluidsapparatuur, blijft origineel bron, dus telbaar

Zodra het echter wordt omgezet naar een ander medium, dus niet meer origineel, dan niet meer.

In het kort:
- vogel die omgezet naar digitaal, is niet meer origineel, waarneming op schermpje niet telbaar
- opnames van geluid, omgezet naar andere drager cq tegenwoordig digitaal, niet telbaar
- warmtecamera, warmte wordt omgezet naar lichtsignaal, niet origineel, niet telbaar

Leuke vraag komt dan:
- beeld door SLR camera, blijft optisch, door zoeker (niet schermpje) telbaar
- beeld door systeem camera, wordt altijd omgezet naar digitaal, dus niet telbaar

Wim Wiegant  ·  10 januari 2021  20:06, gewijzigd 10 januari 2021  20:15

Ik meen mij een waarneming van een witte Giervalk, ergens in de jaren tachtig van de vorige eeuw, te herinneren, die tijdens een sportwedstrijd ergens in de Verenigde Staten -ik dacht in de staat New York- door het beeld vloog. De mensen die de wedstrijd -c.q. de vogel-  live hadden gezien mochten hem tellen. De herhaling telde natuurlijk niet.
Via de TV tellen, dat mag in Nederland natuurlijk niet, en ik denk dat dat inmiddels elders ook niet meer erg gebruikelijk is. 

Wim Wiegant  ·  10 januari 2021  20:08, gewijzigd 10 januari 2021  20:14

George, een pootafdruk of een poepje is niet live.
Waarneming van het geluid is dat wel. 

Steven Wytema  ·  10 januari 2021  20:28

@Wietze

Op zich een logische redenering, maar met het oog op de toekomstige digitalisering van alles wat te digitaliseren valt.. Wat als straks de beste Swaro-kijkers een digitaal beeld produceren voor je ogen?


Voor mn cursussen heb ik al regelmatig éérst de tablet voor het oculair van de scoop gehouden om aan te wijzen waar de vogel zat, zodat deze daarna door de waarnemers makkelijker te vinden was. Maar dat eerste is dan idd niet altijd bevredigend (al hebben sommigen wel duidelijk de takjes/het bosje gezien waar het om gaat)

Wietze Janse  ·  10 januari 2021  20:41, gewijzigd 10 januari 2021  20:43

@Steven,

dat zal wel meevallen, digitale pixels halen het nog steeds niet met analoog. Daarbij blijft het een vertaling naar een ander beeld, kijk eens hoe digitale  beelden er 'origineel' uitkomen of te wijzigen zijn, voor mij belangrijke reden dat (voor mezelf) niet te aanvaarden, je kijkt naar een oneigen/niet eigen interpretatie. En voordat een kijkermerk daar is ......

En een tablet/warmtekijker gebruiken om iets te vinden is niet de issue.

George Sangster  ·  10 januari 2021  22:01, gewijzigd 10 januari 2021  22:21

@Wim,

Onze waarnemingen van geluid, en zelfs van een vogel zelf, zijn echter ook niet helemaal live. (Maar ik weet dat ik nu aan het muggenziften ben.)

@ Wietze,

Ik weet niet of de grens tussen analoog en digitaal nu de meest fundamentele/betekenisvolle is. Door een signaal om te zetten van analoog (golven) naar digitaal (bits/pixels) verandert er voor ons in principe niets (d.w.z. niet noodzakelijkerwijs iets). Digitale beelden en geluidssignalen zijn niet wezenlijk anders dan de analoge en er wordt niets toegevoegd (eerder weggegooid; golven worden opgeknipt). Ik heb daarom geen probleem met een waarneming op een digitaal beeldschermpje op een fototoestel, via een bluetooth hoofdtelefoon of via een draadloze microfoon. Het omzetten van warmte (golflengtes buiten ons gezichtsveld) in beeld (golflengtes binnen ons gezichtsveld) zie ik wel als een fundamenteel verschil. Hetzelfde probleem geldt m.i. voor het omzetten van hoge vleermuisfrequenties in lage mensenfrequenties door een bat detector, ongeacht of dat nu digitaal of analoog gebeurt. Hoe zie jij dit?

Wim Wiegant  ·  10 januari 2021  22:39

George, wat je zegt over geluidswaarneming geldt natuurlijk óók voor zichtwaarneming.  Weliswaar is licht ongeveer 880.000 x zo snel als geluid, maar live is het natuurlijk niet en nooit, als je het zo bekijkt ..!
Het maakt de discussie wel héél ingewikkeld...!

Max Berlijn  ·  11 januari 2021  06:37, gewijzigd 11 januari 2021  06:38

Ik vind Wietzes uiteenzetting (18:45 10-01-21) heel erg goed. Die zouden in de telregels verankerd moeten worden. Ooit heb ik een vogel via FaceTime gezien en gehoord op mijn telefoon (ik zat gewoon thuis). Het begrip “live” dekt dus niet de lading.

Wietze Janse  ·  11 januari 2021  08:52, gewijzigd 11 januari 2021  09:41

@George,

met het omzetten naar digitaal beeld kijk je ook niet meer naar een origineel beeld maar naar een andere/nieuwe bron, het is een interpretatie van een systeem en daarnaast ook nog (achteraf) te wijzigen, ook al blijven het lichtsignalen, reden voor mij om daar persoonlijk een grens te trekken.
Met warmtecamera wordt dat inderdaad nog extremer met wijzigen warmte naar licht, dus valt voor mij ook onder dezelfde noemer.

Gelukkig is de kwaliteit tegenwoordig zodanig dat meestal wel wordt weergegegeven wat je ook in werkelijkheid ziet, maar ondanks dat voor mij een verschillend/andere bron, voor mijzelf derhalve niet telbaar.

George Sangster  ·  11 januari 2021  11:08, gewijzigd 11 januari 2021  11:09

@Wietze,

Voor mijn begrip, wat is dan (zo) anders aan een digitaal beeld in vergelijking met een analoog beeld?

Ik zie en hoor geen wezenlijke verschillen tussen digitale en analoge vogelfotos en geluidsopnamen. Beide kun je bovendien sterk vervormen als je wilt. Een analoge bat detector kan een geluid van bijv. 96 kHz (ver boven ons hoorvermogen) vervormen tot een voor ons hoorbaar 1-8 kHz geluid. Het probleem zit hem m.i. niet in het analoog vs. digitale aspect, maar in het drastisch vervormen en daardoor mogelijk maken van de waarneming. 'Waarnemingen' met een bat detector of warmtedetector zou je (althans voor de ranking) op die grond moeten afwijzen, ongeacht of er sprake is van een analoog of digitaal signaal.

Lennart Verheuvel  ·  11 januari 2021  12:02

Voor wie nog wat meer wil weten over het gebruik van warmtebeeldcamera's zie hier een review over de XQ50 (met een groot stuk over de praktische toepassing er van). Hier is nog meer te vinden over het gebruik van heat scopes, even naar onderen scrollen. Voor wat betreft die telregels zit er voor mij ook gewoon een groot stuk gevoel bij. Ik zal persoonlijk ook geen dieren tellen die ik alleen door de heat scope heb gezien (net zoals horen = scoren voor zoogdieren niet op gaat voor mij en zeker niet als er ook nog een bat detector tussen zit). Ik heb bijvoorbeeld al eens een boommiereneter door de warmtebeeld gezien, dat is een heel kenmerkend silhouet, maar het voelt toch niet goed. Gelukkig lukte die wel overdag. Overigens denk ik dat de telcommissie niet meteen een hele grote kluif gaat krijgen aan warmtebeeldwaarnemingen. Er zijn toch heel wat vogels die je niet 100% kunt determineren met alleen een warmtebeeldcamera en de kans dat je een overdag twitchbare vogel 's nachts terug vindt met de warmtebeeld lijkt me in de meeste gevallen ook niet super groot. Als de warmtebeeldcamera's echt populair worden, zou het misschien wel een idee zijn als er een keer een statement komt dat het niet op prijs wordt gesteld als mensen 's nachts nog achter een vogel aan gaan omdat het de waarnemingskansen voor de volgende dag toch wel vermindert... Ik zou er persoonlijk overigens geen enkel probleem mee hebben om een waarneming door een SLR camera te tellen zolang ik hem maar door het oculair aan het bekijken ben. 

Wietze Janse  ·  11 januari 2021  12:10, gewijzigd 11 januari 2021  12:21

@ George,

Heeft niets te maken met digitale/analoge fotografie. Het gaat mij dat ik naar de originele bron wil kijken. Als deze omgezet is naar digitaal (of analoog medium), kijk ik niet meer naar de originele bron, maar naar een nieuwe bron, dus niet de vogel zelf. Zodra een analoge/digitale camera dit heeft omgezet naar een ander medium, komt daarbij de originaliteit te vervallen, het is een copy die op scherm/foto (ook live) wordt getoond. Daar mag/kan men anders over denken, maar ik wil het origineel waarnemen, niet een omgezette versie.

George Sangster  ·  11 januari 2021  13:06, gewijzigd 11 januari 2021  15:08

Wietze,

Dank voor je aanvullende verduidelijking.

Volgens mij kom je met die redenering toch in de problemen bij het beluisteren van geluiden via microfoon + recorder + hoofdtelefoon. 

Bij geluid wordt een analoog signaal in de microfoon omgezet naar een elektrisch signaal dat vervolgens via een snoer wordt doorgegeven naar de recorder. Als je dat live aan het beluisteren bent met een hoofdtelefoon, wordt dat signaal ofwel elektrisch of via bluetooth naar een hoofdtelefoon verstuurd die er weer een analoog geluid uit reconstrueert dat wij kunnen waarnemen. Dan is er toch ook sprake van een signaal dat is "omgezet naar een ander medium, [waarbij] de originaliteit [is] vervallen, het is een copy die ... (ook live) wordt getoond"?

Volgens de telregels is zo'n configuratie acceptabel (m.i. terecht).

Volgens mij is een digitaal beeld (of geluid) in principe niets anders dan een gesampled analoog beeld. De golven worden in stukjes geknipt, en daarvan wordt een sample genomen. Van al die stukjes samen wordt vervolgens weer hetzelfde beeld gereconstrueerd, net als in bovenstaand voorbeeld met geluid.

Het probleem met een warmtekijker zit niet in het digitale aspect, maar in iets anders: het zet het oorspronkelijke signaal - dat we niet kunnen zien/horen - om in iets dat we wel kunnen zien. Daar moeten we de grens trekken.

Wietze Janse  ·  11 januari 2021  13:30, gewijzigd 11 januari 2021  14:05

We zijn het (in grootste lijnen) wel eens hoor George, behalve dat ik de grens net iets anders/eerder trek (verandering analoog/digitaal creëert voor mij zelfde kloof als warmte/licht, daarin ben jij coulanter), kunnen over details nog uren discussiëren, maar dat doe ik liever met koffie/gebak of later op de avond met een biertje 🙂

Verder bovenstaand mijn persoonlijk omgaan met technische middelen, aan een ieder een eigen interpretatie aan te geven, ik ga gelukkig niet over de telregels, maar geef graag wat input.

Dominique Verbelen  ·  11 januari 2021  23:34, gewijzigd 11 januari 2021  23:47

Voor mij is het echt wel heel erg éénvoudig: als ik door een warmtekijker een vogel met 100% zekerheid kan herkennen, is die telbaar. Veel woorden hoef je daar niet aan vuil te maken. Met de toprange warmtekijkers is 100% zeker herkenbaar voor een aantal silhouet-typische soorten te doen. Maar in de meeste gevallen zal spotlighten volgen op het lokaliseren van een vogel (voor pure karteringen, spotlight ik zelf zo goed als nooit; ik neem zelfs geen zaklamp mee).

Voor de meeste zeldzaamheden zal het éénvoudig zijn: zelfs met de beste warmtecamera's zal je de determinatie niet voor 100% sluitend kunnen maken. Een watersnip zal je nooit kunnen onderscheiden van een pijlstaartsnip, een roerdomp zal je nooit kunnen onderscheiden van een Amerikaanse roerdomp, een blauwvleugeltaling zal je zo goed als zeker niet kunnen onderscheiden van een slobeend. Maar met een spotlight wordt dat een makkie. Vraag wordt dan of dat ethisch verantwoord is (wegens niet fair t.o.v. mensen zonder warmtecamera). Dat is voer voor filosofen en dat ben ik niet. Ik tel wat ikzelf vind dat ik kan tellen en de mening van derden is wat ze is.

Net terug van alweer een heerlijke sessie met o.a. Torenvalk (of Kleine torenvalk) en Goudplevier (of Amerikaanse goudplevier of Aziatische goudplevier) als nieuwe soorten. Tussen de Kieviten zat misschien ook wel een Indische en een Grijskop. Morgen eens terug gaan, bij daglicht. Spannend :-)

Dominique Verbelen  ·  14 januari 2021  12:36

Intussen reageerden al meer dan 30 mensen i.v.m. een eventuele groepsaankoop. Ik stel voor om een mailgroep aan te maken om jullie via deze weg op de hoogte te houden van hoe we dat zouden kunnen aanpakken en wat het vermoedelijke tijdspad zou kunnen zijn.

Dominique Verbelen  ·  14 januari 2021  12:58

De merken die door de meeste niet-jagers lijken te worden gebruikt voor mammelwatching en vogelspotterij lijken toch Pulsar en Flir te zijn. De Leica Calonox lijkt een sterk debuut te zullen maken. Daarnaast zie ik ook Zeiss nu en dan opduiken en hebben we zelf best wel goede ervaringen met de duurdere types uit het aanbod van Infiray. Zijn er nog veel-gebruikte merken met positieve gebruikservaringen die ik hiermee over het hoofd zou zien?

Max Berlijn  ·  14 januari 2021  23:12

Dominique ik heb zelf na het lezen van dit alles best interesse. Ik volg je aanbevelingen en als een groeps-aankoop echt prijsvoordeel gaat bieden wil ik er zeer serieus over denken.

Dominique Verbelen  ·  15 januari 2021  16:01

Hoi,

Ik had niet ingeschat dat de interesse zo groot zou zijn. Een relatief beperkte rondvraag leverde intussen al meer dan 40 geïnteresseerden op!

Kort: wat is het plan van aanpak?

1) Bepalen welke types van welke merken zullen worden uitgetest. Zonder een voorafname te willen doen op wat het zal worden, lijkt het waarschijnlijk dat de grotere spelers als Pulsar, Flir, maar vermoedelijk ook Leica, Zeiss en Infiray en mogelijk ook nog andere merken aan bod zullen komen.

2) Kijken van welke weerhouden types van welke van de weerhouden merken we één of meerdere exemplaren in bruikleen zouden kunnen krijgen.

3) Een vergelijkend onderzoek uitvoeren met de in bruikleen gekregen types.

4) De bevindingen van dit vergelijkend onderzoek publiceren in Natuur.oriolus.

5) Bevragen wie in welk van deze types van elk van deze merken zou geïnteresseerd zijn voor een groepsaankoop.

6) Een aantal leveranciers/producenten/importeurs/verdelers aanschrijven om een offerte op te maken.

7) In zee gaan met de beste offerte voor elk van de weerhouden types van elk van de weerhouden merken.

Hoe lang dit alles in beslag zal nemen, weet ik niet. Reken zeker op enkele maanden. Wacht dus zeker niet op dit verhaal indien je snelsnel een warmtekijker zou willen aanschaffen.

Voor mij is er maar één baseline: het gebruik van warmtekijkers is een kantelpunt in hoe we observeren en wat we zullen zien. Ik ben er nu bijna elke dag en nacht mee op pad en het is ontstellend om te zien wat je vroeger allemaal niet zag!

Dominique Verbelen  ·  15 januari 2021  17:36

Hoi,

Ik kreeg wat vragen i.v.m. toepasbaarheid in Nederland en België overdag. Een aantal dingen wordt met een goede warmtekijker echt gemakkelijk:

- Morinelplevier, Steppeplevier, Aziatische goudplevier, Amerikaanse goudplevier, Blonde ruiter, Kaspische plevier, ... lokaliseren op een omgeploegde akker

- Roerdomp, Woudaap, Zwartkoprietzanger, Baardman, Buidelmees, ... lokaliseren in een rietveld

- Kleine sprinkhaanzanger, Siberische sprinkhaanzanger, Sprinkhaanzanger, ... lokaliseren op de Maasvlakte

- Ransuilen correct tellen op een roestplaats

- Rotskruiper lokaliseren op een rotswand

- Oehoe in zit in een groeve lokaliseren

- Bokje, Watersnip, Pijlstaartsnip en Poelsnip in zit lokaliseren

- Witkeelgors, Roodkeelnachtegaal, Sperwergrasmus, Noordse nachtegaal, ... lokaliseren in een dicht begroeiing

Kortom: alles wat vroeger gesakker en gevloek was, worden nu ballen voor open doel. Straks weer op stap om mijn uurrecord Houtsnip in zit (= 17) te verbeteren. Dit is gewoon te gek. The new frontier. En in het buitenland wordt het natuurlijk nog gekker. De gouden tijden voor skulkers zijn geteld. Het onzichtbare wordt zichtbaar.

Bert-Jan Luijendijk  ·  15 januari 2021  17:56, gewijzigd 15 januari 2021  18:02

Hoewel vechten tegen technologische ontwikkelingen onzinnig is, Dominique, vind ik dat daarmee toch een stukje van de charme van vogels kijken verdwijnt.

Max Berlijn  ·  15 januari 2021  21:23

Ik denk dat je het als een aanvulling moet zien. Lokaliseren en dan opzoeken met de normale kijker (overdag) om de details te zien, of zie ik dat verkeerd?

Wim Wiegant  ·  15 januari 2021  23:44, gewijzigd 15 januari 2021  23:47

Ik ben zo'n oude zak die nog vindt dat het afspelen van geluiden eigenlijk al not done is, maar daar is nu al niets meer tegen te doen.  Ik herinner me nog goed de zoek naar een Veldrietzanger in Friesland, waarbij gedurende geruime tijd continu wel een of meerdere van de would be waarnemers de zang van de soort aan het afspelen was...
Aan de andere kant: met een warmtebeeldkijker verstoor je de vogel nog niet (hoe het verder gaat, daar durf ik nog niet over te speculeren), terwijl je dat met afspelen van geluid wel doet...

Ik weet nog niet goed wat ik er nu van moet vinden. 

Bert-Jan Luijendijk  ·  16 januari 2021  00:33, gewijzigd 16 januari 2021  00:34

Natuurlijk, Wim en Max, het heeft zeker ook voordelen. Toen ik nog vaak op de Mavla kwam, ragde je dwars door de duindoorns heen om erachter te komen of er iets in zat; bosjes schoppen noemden we dat toen treffend en wellicht wordt die term nog steeds gebruikt. 
Straks ga je aan de rand van de duindoorns staan en zoek je door je warmtebeeldkijker het complex af. Stukken efficiënter en natuurvriendelijker!  
En toch ... dat kat en muis spelletje tussen mens en vogel wordt minder avontuurlijk en minder eerlijk, terwijl de verschillen tussen scherpe en minder scherpe vogelaars verder worden genivelleerd. Nog even en iedereen is zeldzaamhedenmagnaat. ;-)
Ergens vind ik dat je daarmee een deel van de sjeu van het vogelen inlever. Maar een principekwestie is het niet - verre van.

Wim Wiegant  ·  16 januari 2021  01:13, gewijzigd 16 januari 2021  01:41

Bert-Jan,

[Even off-topic]
[Edit: toen ik dit schreef, kende ik de term zeldzaamhedenmagnaat nog niet]

Iedereen is al lang zeldzaamhedenmagnaat (schitterende term, overigens). Kijk bijvoorbeeld naar deze bijdrage van Eduard Sangster. Je kunt from scratch in Nederland in één jaar bijna net zoveel soorten zien als waarmee je in 1996 héél hoog zou staan.  

Het verschil tussen scherpe en minder scherpe vogelaars is natuurlijk flauwekul. Dat is een heel andere wedstrijd. Minder scherpe vogelaars hebben ons -ik noem maar wat- de Kortbekzeekoet, Kleine Regenwulp, Roodkeelnachtegaal, Amerikaanse Oeverloper, en nog veel meer opgeleverd - met enige hulp van meer scherpe vogelaars, dat dan weer wel...! 

Waar zouden we zijn zonder de minder scherpe vogelaars...?

Bert-Jan Luijendijk  ·  16 januari 2021  09:03

Nergens Wim, om je laatste vraag te beantwoorden. En voor mezelf is dat een heel geruststellende gedachte. Alleen: daar gaat het mij helemaal niet om.

Het is nu eenmaal zo dat de ene vogelaar meer uit een duindoornstruikje of Vlielands Bomenland weet te halen dan de ander. Dat vind ik iets fascinerends hebben en dat heeft echt ook (niet alleen!) met scherpte te maken. En dat wedstrijdje, die kunst, wordt door deze ontwikkeling beïnvloed. Dat is geen flauwekul en al helemaal geen andere wedstrijd, getuige Dominiques voorbeelden.

Maar ter geruststelling: ik kom er wel overheen. 😀

Mars Muusse  ·  16 januari 2021  09:23

Nou, ik snap Dominique's enthousiasme wel, maakt me mijmerend (generatie-dingetje?)... er zijn zwaardschedes en zeesterren aangespoeld op het strand... grote groepen meeuwen foerageren erop... je pakt je magische kijker uit de foedraal... één blik is voldoende: duidelijk omrand door een ijsblauwige gloed wordt de vogel die uit Kamtsjatka is komen aanvliegen uitgelicht... twee seconden later ratelt de motordrive van de camera...

Nog beter: een kijker die alleen geringde vogels uit Kamtsjatka eruit weet te lichten!

Bert-Jan Luijendijk  ·  16 januari 2021  09:28

Heeft iemand ervaring met deze warmtebeeldkijker? Van een goed merk, als ik me niet vergis, tegen een voor menigeen aanvaardbaar(der) prijsje. 

Dominique Verbelen  ·  16 januari 2021  10:16

Ik ben ervan overtuigd dat de scherpere vogelaar altijd scherper zal blijven dan de mindere en dat dat kwaliteitsverschil zich ook zal uiten in het gebruik van warmtbeeldkijkers, waarbij de scherpere vogelaar meteen zal doorhebben dat het warmtebeeld mogelijk iets interessants zou kunnen zijn, en de smurf er geen aandacht zal aan schenken. Scherpte heeft te maken met attitude, niet met het materiaal dat je in je handen hebt. De smurf zit in het najaar om 07:30 pas aan de ontbijttafel, de magneet heeft op dat moment alle half Zeebrugge afgestruind. Smurfs will be spurfs. Forever. En die maken het geheel nog zo leuk!

Wim Wiegant  ·  16 januari 2021  12:49, gewijzigd 16 januari 2021  12:52

Dominique, [nu helemáál off topic] de meeste zeldzame vogels worden pas na 10:00 u ontdekt!
Zie bijvoorbeeld de analyse van semafoonmeldingen (p. 141) in het boekje "Birders aan de andere kant van de kijker" (het DBA smoelenboekje) van Bart-Jan Prak, Peter de Vries en Mark Zekhuis (2006, denk ik). 
Dat zijn niet allemáál smurfen...! Ik zeg: vroeg opstaan leidt niet speciaal tot betere resultaten...!  

Maarten Wielstra  ·  16 januari 2021  13:05

Zonder smurfen zouden magneten niet bestaan! Staat het zijn van een smurf trouwens niet vaak gelijk aan "sociaal" en meer van dat soort smurfige eigenschappen?

Wim Wiegant  ·  16 januari 2021  14:26

Geinig die verwisseling van magneet (aantrekker) en magnaat (grootbezitter)...

Eduard Sangster  ·  16 januari 2021  17:57

@Bert-Jan, leuke prijs, maar daar krijg je natuurlijk minder voor dan bij de duurdere modellen. Kijk bijvoorbeeld naar resolutie: 160 vs 640 van duurdere modellen. Resolutie is belangrijk bij vinden én onderscheiden van dieren. Bij 'jouw model' is de detectieafstand 'tot 100 meter'. Bij de modellen van boven de 3 mille is dat doorgaans 1000 meter.

Dominique Verbelen  ·  17 januari 2021  09:39, gewijzigd 17 januari 2021  10:07

Wat zijn de voornaamste verschillen tussen rommel en kwaliteit (uitgedrukt in mensentaal):

- detectieafstand: rommel pikt een egel op 50 meter niet meer op, kwaliteit pikt een egel nog steeds op op meer dan 400 meter. Rommel pikt een koe op 1.500 meter niet op, kwaliteit doet dat wel.

resolutie: bij rommel is een egel op 50 meter een amorfe rode stip, bij kwaliteit is een egel op meer dan 400 meter nog duidelijk herkenbaar als egel

- duur van de batterij: bij rommel mag je na 30 minuten overschakelen naar een vervangbatterij, bij kwaliteit kan je vlot 4 uur non stop gebruiken

- minimale scherpstelafstand: bij rommel kan je pas scherpstellen vanaf drie meter of meer, kwaliteit laat je toe om dichter scherp te stellen. Handig voor bv. muizenliefhebers.

- veldbreedte: rommel heeft vaak een eng veld, kwaliteit gaat breed (handig als je bv. vleermuizen in vlucht wil volgen).

- wifi: rommel kan geen eigen wifi hotspot creëren, kwaliteit kan dat wel, waardoor anderen op GSM of tablet mee kunnen volgen wat de spotter ziet.

- video en foto: rommel heeft geen mogelijkheden om foto's of video's op te nemen, kwaliteit heeft die wel.

Dat lijken me zowat de voornaamste punten waar je rekening moet mee houden als je van plan bent om rommel aan te kopen. 

Grootte-orde: onder de 1.000 euro zit je met rommel, boven de 3.000 euro zit je met toprange kwaliteit, alles ertussen is middenklasse.

Dominique Verbelen  ·  17 januari 2021  10:41

Onderstaand een opsomming van de types en merken waarnaar totnogtoe de voorkeur van de meesten uit ging:

- Pulsar Quantum Lite XQ30V

- Pulsar Axion XQ 38

- Pulsar Helion 2 XP50

- Pulsar Krypton FX G 50

- Flir Scion OTM 266

- Zeiss DTI 3/35

- Leica Calonox

- Leimke Keiler 13 Pro Infiray Eye 6 V 2.0

- Lahoux Spotter Elite 50

- Hikmicro HM-TS06-35XF/W-OQ35

Lennart Verheuvel  ·  17 januari 2021  13:00, gewijzigd 17 januari 2021  13:02

Ik denk dat je de Quantum Lite 30V er beter uit kunt halen want voor zover ik weet wordt die niet meer geproduceerd net als mijn 23V, die twee zijn bijna identiek. In elk geval de moeite waard om even te checken. Overigens zou ik wel benieuwd in hoeverre het scheelt wat betreft detectie tov de duurdere merken. Ik heb van de week bijvoorbeeld weer een slapende kortsnavelboomkruiper gevonden met de mijne terwijl ik op zoek was naar leuke zoogdieren. 

Dominique Verbelen  ·  17 januari 2021  16:55

@Lennart: Quantum Lite 30V wordt nog steeds geproduceerd. Het verschil tussen deze middle class-kijker (1.550 euro) en het betere werk (3.000 euro+) is aanzienlijk. Maar als instapmodel is jouw model zeker het overwegen waard, al denk ik dat je dan beter gaat voor één van de Axion-modellen van Pulsar.

Wietze Janse  ·  17 januari 2021  22:23

@Dominique,

Wat is nu de nummer 1, 2 en 3 uit bovenstaande lijst. Zal je er niet op vastpinnen, maar heb je een indicatie?

Lennart Verheuvel  ·  18 januari 2021  06:41, gewijzigd 18 januari 2021  06:51

Ha Dominique, ik kan me herinneren dat er onder mammalwatchers werd gezegd dat ze niet meer geproduceerd werden, er gingen toen mensen daardoor over op andere modellen. Goed om te horen dat dat iig niet (meer) het geval is. Succes met testen! Als geld geen rol speelt zou ik altijd voor de allerbeste gaan, als dat het wel doet dan zou ik iets zoeken dat geschikt is voor je doel. In mijn geval (zeldzame zoogdieren vinden en af en toe een leuke vogel) voldoet de XQ23V prima, maar ik kan me voorstellen dat het voor iedereen anders kan liggen. Ik heb net een filmpje gekeken van de Axioma XQ38 en ik ben het wel met je eens dat ik die als ik nu moest kiezen waarschijnlijk wel gekocht zou hebben. Die 500 meer is het me dan wel waard. Toen ik die van mij kocht was die er nog niet. Nu ik toch online dingen zit na te kijken wijs ik er nog maar even op dat op de site van Pulsar staat dat de XQ30V 'discontinued' is...

Patrick Bouthoorn  ·  18 januari 2021  08:13, gewijzigd 18 januari 2021  08:48

Is het belangrijk om uit te gaan van een

  • 640x480 sensor met 12 µm pixels

in plaats van 17 µm.

Ben benieuwd of Swarovski ook in de markt springt. 

Dominique Verbelen  ·  18 januari 2021  22:37

Hoi,

Moeilijk om een top 3 naar voor te schuiven, omdat ik nog niet alles in handen heb gehad. Ik vermoed dat de Leica Calonox View uit het niets misschien wel meteen naar de top zou kunnen doorschieten, hoewel dat toch een close finish zou kunnen worden met de Pulsar Krypton FX G 50, met vermoedelijk de Pulsar Helion 2 XP 50 als derde, al zou ik graag ook wel eens de Hikmicro HM-TS06-35XF/W-OQ35 uittesten. Er is gewoon erg veel op de markt en ik heb voorlopig nog maar erg weinig in handen gehad.

Ga zelf op zoek op het net. Zoek naar ervaringen van actieve gebruikers. Probeer zelf ook één of meerdere modellen uit te testen. Weet dat het een markt is die in volle evolutie is en waarbij bij elk nieuwe model nog reuzenstappen vooruit worden gezet. Of de prijs nog gigantisch zal dalen, lijkt me minder waarschijnlijk.

Net weer terug uit het veld, deze keer met amper 7 Houtsnippen. Door enkele avonden rond te rijden is de ruime omgeving van waar ik woon volgens www.waarnemingen.be meteen dé hotspot geworden voor Haas, Houtsnip en Patrijs, wat natuurlijk niet zo is. Ik heb wel bij elke waarneming keurig 'warmtekijker' als methode ingevoerd, zodat je deze waarnemingen er achteraf netjes kan uitfilteren, mocht je dat willen. Nijlgans was net een nieuwe nachtsoort.

Dominique Verbelen  ·  19 januari 2021  09:16

Aan bovenstaande top 3 zeker ook nog Flir Scion OTM 430 toevoegen. De keuze is echt (te) groot en zoals steeds is het aan éénieder om zichzelf ook maximaal te informeren.

Peter van Santbrink  ·  19 januari 2021  16:06

zijn deze kijkers ook geschikt voor brildragers ? mijn ervaring is dat bij de meeste kijkers het gezichtsveld sterk afneemt als je een bril draagt


ben op zich geïnteresseerd maar voor deze prijzen wil ik wel een optimaal gebruikersgemak

Henry Noorman  ·  19 januari 2021  16:36

En ik maar denken dat er eindelijk nieuws is over de kleine sprinkhaanzanger. 

Wim Wiegant  ·  19 januari 2021  16:55

Nou Henry, binnenkort kun je 'm in het donker gaan zoeken!
Het kost wat, maar dan heb je ook wat...!

Dominique Verbelen  ·  19 januari 2021  16:56, gewijzigd 19 januari 2021  16:57

@Peter: ik ben brildrager en - net zoals bij mijn verrekijker en telescoop - zet ik mijn bril steeds af tijdens het kijken (door Pulsar XP 50 en Pulsar XP 28). Ieder heeft zo zijn voorkeur. Best voor jezelf uittesten en beslissen of het voldoende comfortabel aanvoelt mét bril.

@iedereen: ik ben vooral geïnteresseerd in (liefst positieve, maar ook negatieve) ervaringen met warmtekijkers uit de middenklasse (1.500 - 2.500 euro).

Eduard Leinwand  ·  19 januari 2021  21:15


De prijzen zullen zeker omlaag gaan. Houd de komende tijd de website van www.lahouxoptics.com in de gaten, de prijzen zullen flink naar beneden gaan.

Een belangrijk aspect komt er bekaaid af in de discussies. De kijkers zijn duur en we hebben te maken met cutting edge technology en bovendien met bedrijven die aan de lopende band nieuwe modellen op de markt brengen zodat aan het ontwerp van al de modellen niet altijd even veel aandacht besteed wordt. Het resultaat hiervan is dat er een behoorlijk percentage uitval is. Hij zou niet chique zijn om te zeggen dat Lahoux Optics in de fabriek in Haarlem de modellen binnen 2 weken repareert - en dat je anders een leenkijker krijgt - en sommige andere merken er 3 tot 9 maanden over te doen maar verlies dit aspect vooral niet uit het oog en doe er onderzoek naar. Voor FLIR geldt dat het een VS merk is en zich moet houden aan de strenge amerikaanse regels voor strategische goederen, dit zorgt voor extreem lange reparatietijden met als gevolg dat het merk in Europa nauwelijks meer verkocht wordt. Wij hebben vanaf 2005 FLIR verkocht en krijgen regelmatig reparaties binnen. De meeste reparaties duren ver over de 6 maanden.

Een ander aspect dat niet aan bod is gekomen is het feit dat warmtebeeld een zogenaamd dual use goed is. Dit betekent dat het product zowel voor civiel toepassingen als militaire toepassingen geschikt is. Het gevolg hiervan is dat het verboden is de producten buiten de EU te brengen. Wij mogen deze producten vanaf 1 januari niet meer zonder exportvergunning van het Ministerie van BZ naar het VK verzenden bijvoorbeeld. Het is derhalve illegaal om je kijker mee te nemen op vogelreizen buiten de EU. Het is misschien gek dat ik dit zeg als producent van warmtebeeldkijkers maar ik zou niet willen dat er vogelaars in moeilijkheden komen in gekke landen.

Het is al gezegd maar ga voor 12 micron ipv 17 micron. Hoe groter de lens hoe duurder maar hoe verder je kunt zien. Je beeldhoek wordt uiteraard smaller zodat detecteren iets moeilijker gaat. 640 resolutie is fijner dan 384 maar duurder. Over de genoemde merken. Hikvision is nog niet op het vereiste niveau maar kan dat misschien over een paar jaar halen. De Leica is een chineze kijker en is niet beter dan andere chineze kijkers. Pulsar is redelijk maar let op de service.


Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  08:10

@Edouard: ik ken nog geen enkele vogelkijker of mammalwatcher wiens warmtekijker geconfisqueerd werd buiten de EU. Mocht iemand daar wel info over hebben, dan hoor ik dat graag. Zou ik zelf een warmtecamera meenemen naar Algerije, Noord-Korea of Singapore? Ik denk het niet. Zou ik een warmtecamera naar andere landen meenemen in mijn handbagage? Ik denk het niet. Bestaat de kans dat je bij grenscontroles toch problemen krijgt? Vast wel. Maar die kans lijkt momenteel toch bizar klein.

Service na aankoop is een (erg) belangrijk punt. Toch moet je daar ook mee opletten. Zo heeft Swarovski een waanzinnige service: zonder discussie, steeds erg snel (binnen de maand) én gratis. Beter doen is quasi onmogelijk. De keerzijde van de medaille is dat de latere generaties van verrekijkers van Swarovski toch wel erg vaak/snel in reparatie moeten wegens opgeblazen/gescheurde behuizing of problemen met de scherpstelling. Dat verwacht je niet van een kijker uit die prijsklasse. Wat ben je op reis met een goede service-na-verkoop als je stukke kijker heel je reis verpest? Voor alle duidelijkheid: ik vind Swarovski optisch nog steeds top-of-the-bill, maar qua kwaliteit laat dit merk de laatste jaren toch wel steken vallen ...

Ik werd de laatste weken benaderd door meerdere importeurs/leveranciers/verkopers die interesse hebben om te worden betrokken bij een eventuele groepsaankoop. GREAT! Wat wel opvalt, is dat elkeen één bepaald merk naar voor schuift, en dat is bijna altijd een merk die hij/zij ook zelf verkoopt. En de reden waarom hij/zij dat merk naar voor schuift, staan soms haaks op de reden waarom een andere importeur/leverancier/verkoper net dat merk afraadt.

Kortweg: maak zelf een eigen conclusie, gebaseerd op eigen ervaringen of ervaringen van veelgebruikers, worldwide. Bevraag je bij importeurs/leveranciers/verkopers. Zoek het net af naar vergelijkende tests, neem zaken als service-na-verkoop zeker in overweging, ga na hoe vaak en waarom je zo'n warmtekijker zou willen gebruiken, ... en maak dan een beredeneerde keuze voor jezelf. Voor mezelf kan ik zeggen dat ik niet meer op stap ga zonder warmtekijker en dat ik vooral heel, heel, heel erg benieuwd ben om nieuwe modellen te kunnen uittesten, waarbij ik vooral uitkijk naar de Leica Calonox View. 

Voor één ding wil ik wel waarschuwen: wat er op de technische fiches staat van elk van de types van elk van de merken, strookt niet altijd met de realiteit. Zelf heb ik vooral erg negatieve ervaringen met het wifi-verhaal (ook al zal dat voor de meesten dan wel niet zo een erg belangrijk punt zijn).


 

Dennis Meeuwissen  ·  20 januari 2021  09:07

Kleine Sprinkhaanzanger naar ronde 2...

Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  10:35

Even al wat adviesprijzen op een rijtje:

- Pulsar Axion XQ 38 1.999 €

- Pulsar Helion 2 XP 50 3.599 €

- Pulsar Krypton FX G 50 4.349 €

- Leica Calonox View 4.495 €

 - Flir Scion OTM 430 4.736 €

- Flir Scion OTM 266 2.760 €

- Zeiss DTI 3/35 2.949 €

- Hikmicro HM-TS06-35XF/W-OQ35 2.999 €

- Lahoux Spotter Elite 50V 3.466 €

- Infiray Eye 6 V 2.0 3.149 €


Vincent van der Spek  ·  20 januari 2021  11:39

Heel waardevol al deze info, Dominique. Dank. 

Van mijn 'zoogdierenvriendjes' heb ik de afgelopen 1,5 jaar een aantal keren de Pulsar Helion 2 XP 50 geleend. Ik ben optisch onder de indruk, maar qua gebruiksgemak niet. De verschillende knoppen werken bepaald niet intuïtief. Ik druk bijna standaard de verkeerde knoppen in ;-) 

Welke vind jij de meest gebruiksvriendelijke (dodo's zoals ik indachtig)?  

James Lidster  ·  20 januari 2021  12:31

Ik heb een Flir 266 OTM, en als die prijs van Dominique klopt zou ik deze echt aanraden. Maar zie ze nergens voor minder dan €3300.


Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  12:46

@James: goed opgemerkt. Ik had een prijs EXCL. BTW opgenomen in de lijst. 

@Vincent: ik deel je mening over het 'gebruiksongemak' van de knoppen op de Pulsar XP 50. Vandaar dat ik zoveel mogelijk van die knoppen blijf. Ik stel het contrast in op 10, de vergroting op het minimum (ik ga zo goed als nooit digitaal zoomen want daarmee blaas je enkel de pixels op en wordt je rode warmtespot gewoon amorfer), gebruik nooit de afstandsschatting en ga voor de instelling 'hot red'. Filmen doe ik wel vaak. Maar als je in het duister intuïtief met de knoppen moet beginnen spelen, beland ik erg vaak op de verkeerde knop of stel ik ongewild dingen in waarvan ik een hele poos moet zoeken hoe ik die weer kan uitschakelen. Vraag is of het 'gebruiksongemak' van het bedieningspaneel opweegt tegen de optische kwaliteit. Idealiter wordt hoogwaardige optiek gecombineerd met een bedieningspaneel voor smurfen (zoals ik). Op dat vlak heb ik veel hoop op de Leica Calonox View. In België zijn inmiddels de eerste exemplaren aangekomen (maar ik heb er nog geen in handen gehad).

Mocht ik moeten gokken op welke types momenteel wereldwijd het meeste worden gebruikt door vogelaars en/of mammalwatchers, dan gok ik op 1) Pulsar Helion 2 XP 50 (nadat de XP 28 uit handel werd genomen), op 2 de Flir Scion OTM 266 en op 3) weet ik het niet goed. Maar het gaat om een heel erg snel evoluerende markt en de ranking van vandaag kan morgen al zijn achterhaald. Ik verwacht dat Leica met stip in die top zal verschijnen.

Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  14:06

En de particulier prijs van een Leica Calonox view zou trouwens 'slechts' 3.400 euro zijn, incl. BTW.

Vincent van der Spek  ·  20 januari 2021  14:17

Dank. Het was mij met wat Googlen (ook) opgevallen dat de Leica er handzaam uit ziet, terwijl hij optisch sterk lijkt.

Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  14:54

De beelden op de website en de promo-filmpjes van Leica ogen indrukwekkend goed. Of dit ook een effectieve weergave is van de realiteit, zal je enkel weten door dit zelf vast te stellen in het veld of door te wachten op de ervaringen van de eerste onafhankelijke gebruikers. Zoals gezegd: mij benieuwd het zeer, vooral ook gezien de adviesprijs. Bovendien is Leica een merk dat al lang bestaat. Het had qua service-na-aankoop in het verleden wel niet zo'n beste naam wat verrekijkers en telescopen betreft, maar daaraan zou de voorbije jaren hard zijn gewerkt en dat euvel zou zijn opgelost.

Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  16:17

Dit las ik net op thefirearmblog.com: 'The Accolade 2 LRF XP50 Pro will replace the Accolade LRF and will cost the same as before 4490€, in Europe. The current Helion 2 XP50 will still be manufactured and sold in parallel, but it gets a significant price reduction (2990€). The new Helion 2 XP50 Pro has a price of (3450€).

Mocht dit waar zijn, da, duikt de Pulsar Helion 2 XP 50 dus van 3.599 euro naar 2.990 euro. Gooi daar een groepskorting bovenop en het is bijna gratis :-)

Johan Buckens  ·  20 januari 2021  20:30

Ik zie dat de Pulsar Accolade een 'verrekijker' is (met dubbel oculair dus). Lijkt me wel handig.

Is dit de enige warmtekijker met dubbel oculair? Deze al getest Dominique?

Lammert van der Veen  ·  20 januari 2021  22:08

Dominique ik zag dat je bij de waarnemingen ingevoerd met methode "warmtekijker" geen afbeeldingen plaatst. Is daar een reden voor? De kijkers worden uitgerust met een camera. Een "warmte" plaatje van bv een Houtsnip aan de grond zou best leuk zijn.

Dominique Verbelen  ·  20 januari 2021  23:40

@Johan: met die accolade word je zo nachtblind als het maar zijn kan. Die moet ik niet hebben. Ik wil 1 oog door de kijker en met het andere oog wil ik een blik op de omgeving kunnen houden.

@Lammert: plaatjes zijn inderdaad leuk. Ik heb die wel maar post die niet. Kost me te veel tijd en ik zie daar de meerwaarde niet echt van in. Als je elke nacht 10+ Houtsnippen ziet, wordt dat te veel werk. Op mijn FB plaats ik wel soms foto's en/of filmpjes. Net terug van ronde en weer enkele mooie Houtsnippen gezien maar evenzeer een nachtelijk Bokje. Altijd fraai.



Wim Wiegant  ·  21 januari 2021  13:04, gewijzigd 21 januari 2021  13:14

Misschien kan de foto beter worden omgedoopt tot "Warmtebeeldkijker - Spectator caloris ".
Voor toekomstige referentie...

Henry Noorman  ·  21 januari 2021  16:10, gewijzigd 21 januari 2021  18:35

Helemaal mee eens Wim. Gelukkig weet ik inmiddels, met dank aan Dennis, dat de kleine sprinkhaanzanger in ronde 2 zit. 


Dominique Verbelen  ·  21 januari 2021  21:19, gewijzigd 24 januari 2021  14:30

Even een (advies)prijsranking van de modellen die in discussies regelmatig worden genoemd. Uiteraard zijn er nog honderden andere modellen en merken maar onder (Europese) vogelaars en mammalwatchers gaan deze heet vaakst over de tong. Ik hoop binnenkort over de Helion 2 XP 50 PRO en de Leica Caonox te kunnen beschikken en hou jullie op de hoogte wat ik daarvan vind. Ik vermoed dat een eventuele groepsaankoop zich vooral zou kunnen concentreren op een twee of drietal merken, waarbij Pulsar en Leica alvast twee voor de hand liggende spelers zouden kunnen zijn.

Mensen met suggesties voor andere types en/of merken of met positieve/negatieve ervaringen van de hieronder opgelijste types en/of merken mogen dit zeker steeds melden. Het zal me erg benieuwen!


Pulsar Axion Key XM 22                           999 €

Leimke Keiler 13 PRO                           1.090 €

Pulsar Axion Key XM 30                       1.290 €

Pulsar Quantum Lite XQ 30 V             1.555 €

Hikvision HM-TS03-35XF/W-OH35     1.939 €

Pulsar Axion XQ 38                               1.999 €

Pulsar Helion XP 38                              2.349 €

Pulsar Helion XQ 38 F                          2.349 €

Zeiss DTI 3/35 2.949 € Hikvision DS-2TS06-35XF/W-OQ35 2.949 €

Infiray Eye 6 V 2.0                                 3.149 €

Flir Scion OTM 266                               3.390 €

Lahoux Spotter Elite 50V                    3.466 €

Pulsar Helion 2 XP 50                          3.599 €

Pulsar Krypton FX G 50                        4.349 €

Pulsar Helion 2 XP 50 PRO                  4.395 €

Leica Calonox View                              4.495 €

Flir Scion OTM 430                               4.736 €

Dominique Verbelen  ·  30 januari 2021  11:16, gewijzigd 30 januari 2021  13:10

Iedereen die zich zou hebben aangemeld voor een eventuele groepsaankoop later dit jaar, zou gisteren hierover een mailtje moeten hebben ontvangen met meer info. Intussen rouleren ook de eerste Leica-toestellen in handen van vogelaars. 

Ter info: intussen hebben zich reeds meer dan 70 geïnteresseerden aangemeld. Er blijkt dus wel wat interesse te zijn in deze revolutionaire tool.

Dominique Verbelen  ·  30 januari 2021  18:44

Twee vragen die vaak terugkeren:

- Mag je warmtebeeldcamera's meenemen naar eender welk land? Ik heb me nog niet verdiept in de juridische bepalingen van elk land van de wereld (en ben ook niet meteen van plan dit te doen). Wat ik wel weet, is dat  - van alle gebruikers wereldwijd die ik ken - er nog niemand een negatieve ervaring heeft gehad bij grenscontroles. Het lijkt aangewezen om een warmtebeeldcamera steeds in te pakken in je grote bagage en enkel de batterij van je warmtebeeldcamera mee te nemen in de handbagage. Dit gezegd zijnde: gebruik je gezond verstand. Noord-Korea, Irak, Algerije, ...: het zijn niet meteen landen waar ik een warmtebeeldcamera zou meenemen. Er gaan verhalen de ronde als zouden warmtebeeldcamera's in Singapore bij grenscontroles worden geconfisqueerd maar of dit echt klopt, weet ik niet.

- Hoe is het gesteld met de service-na-aankoop? Ook daar heb ik weinig ervaring mee. Pulsar, de marktleider, is Russisch, maar het service-center is in Letland, dus in de EU. Van een aantal verkopers die al tientallen Pulsars hebben verkocht aan vogelaars en mammalwatchers, hoorde ik dat ze nog geen enkele warmtebeeldcamera hebben binnen gekregen voor herstelling. Op zich is dat goed nieuws, aangezien dit zou kunnen betekenen dat dit toch echt wel robuuste toestellen zouden kunnen zijn. Maar het betekent meteen ook dat ik echt geen idee heb hoe lang herstellingen duren, hoe hard je kan rekenen op de garantie, welke prijzen worden aangerekend voor herstellingen. Leica is heeft een long-standing-reputation wat de kwaliteit van optiek betreft. Dat spreekt zeker in het voordeel van dit merk. Dit gezegd zijnde, was Leica de voorbije jaren niet meteen een topper wat service-na-verkoop betreft. Naar verluidt zou daar de voorbije jaren hard aan zijn gewerkt en zou dit niet langer een issue zijn. Mocht iemand ervaringen hebben met service-na-verkoop van bv. Flir of Hikvision, dan hoor ik dat heel erg graag.

Edwin Schuller  ·  4 februari 2021  10:17

Ik kwam de Cat S62 pro tegen. Een gsm met ingebouwde warmtecamera. Vast geen vergelijking met een 'echte' maar het geeft een paar voordelen: prijs, draaggemak en je hebt m altijd bij je. Zou het iets kunnen opleveren?


Dominique Verbelen  ·  9 februari 2021  17:37

Vandaag voor het eerst kort eens wat rondgelopen in de sneeuw. Dit was een tegenvaller. Vogels vielen nauwelijks nog op. Sneeuwloze paaltjes en boombasten lichtten fel op t.o.v. goed geïsoleerde besneeuwde oppervlaktes. Vogels sprongen er geenszins uit zoals ze dat eerder dit najaar en winter deden, in sneeuwloze en warmere omstandigheden. Ik zal het dit weekend een wat beter uitproberen, maar in deze omstandigheden vond ik de warmtebeeldkijker niet echt overtuigend.

Deze week zullen een aantal leveranciers worden aangeschreven om een aantal bruikleenmodellen aan te krijgen. Hopelijk wil dit wat vlotten. Daarna volgt de testfase, dan de rapportage hierover in Natuur.oriolus en pas daarna de groepsaankoop (gesteld dat er verkopers kunnen worden gevonden die een mooie prijskorting geven). Alles wordt voorzien in 2021 maar het zal wel eerder de tweede jaarhelft worden, vrees ik (één en ander heeft wel wat organisatorische voeten in de aarde). Indien je zelf op heel hete kolen zit, kan je zeker zelf al bestellen. Ik verneem dat voor er voor de Leice Calonox en een aantal types van Pulsar er nu al (erg) lange wachttijden zijn ...

Leo Heemskerk  ·  10 februari 2021  22:15, gewijzigd 10 februari 2021  22:59

In augustus 2018 de Pulsar Helion XP50 zelf getest. Mijn conclusie toen: Pulsar Helion XP50 warmtecamera is een mooi apparaat, alleen is deze niet geschikt voor boommarter onderzoek op voorjaarsavond met een temperatuur van ca. 12 C In holtes waar ze zaten reageerde de camera niet en in bomen met hoppvolle indicatie bleken na controle leeg te zijn. Het eenoog systeem is erg wennen als je veel wil scannen.
Het ouder model heeft een sensor van NETD 60 millikelvins is de 2 de generatie 40 millikelvins maar dat helpt helaas niet waarvoor ik hem wil gebruiken.

Dominique Verbelen  ·  11 februari 2021  18:51

Door de bast van een dikke boom kunnen deze kijkers inderdaad geen warmte detecteren. Dat ligt niet aan het merk of aan het type. Dat is in deze prijsklasse gewoon niet haalbaar.

Leo Heemskerk  ·  12 februari 2021  22:31, gewijzigd 12 februari 2021  22:52

Ja je moet wel een randdebiel zijn als je denkt dat je met een warmtekijker door de bast van een dikke boom warmte kan detecteren!
Maar het viel me wel tegen dat bij een gat in de boom 1 meter van de grond op 3 meter afstand het apparaat niets aangaf. In die boom zat op dat moment een moer en 4 jongen. De kijker gaf meer indicatie bij andere holtes in andere bomen die na inspectie met een boomcamera leeg bleken. 

Dominique Verbelen  ·  17 maart 2021  09:41

Beste,

Intussen kregen we de bevestiging dat we binnenkort zullen kunnen beschikken over (verschillende types van) warmtebeeldkijkers van:

  • Leica
  • Lahoux
  • Infiray
  • Flir
  • Guide
  • Pulsar

Deze zullen dan gedurende een korte periode (door een beperkt aantal mensen) met elkaar worden vergeleken. Voor alle duidelijkheid: zowel types uit het duurste als het middelste marksegment zullen worden uitgetest. Kijkers onder de 1.500 euro zullen vermoedelijk niet worden uitgetest omdat de kwaliteit daarvan te laag ligt. ‘Dubbele’ kijkers zullen niet worden uitgetest, enkel monokijkers.

Intussen is een (stijgend) aantal mensen uit de mailinglist al overgegaan tot de aankoop van een warmtebeeldkijker. De verhoging van de adviesprijs van de Leica Calonox (naar 4.495 euro, op 15 februari 2021) is hier niet vreemd aan.

  • 8 mensen kochten aan Leica Calonox
  • 1 iemand kocht een Lahoux V50
  • 1 iemand kocht een Pulsar AXION XM30

Met vriendelijke groeten,

Dominique

Dominique Verbelen  ·  19 maart 2021  19:01

Hoi,

Een vraag die ik vaak krijg: waarom kopen mensen nu al aan i.p.v. te wachten op een productvergelijk en een groepsaankoop?

Als je op basis van een eigen onderzoek vastbesloten bent om te kiezen voor een bepaald type van een bepaald merk en je bent niet bereid om lang te wachten, dan kan je tot een aankoop overgaan, los van eventuele verdere kortingen die zouden kunnen worden bekomen bij een groepsaankoop.

Voor Pulsar en Leica Calonox lijken de wachttijden momenteel eerder lang maar dat kan uiteraard snel veranderen (zowel in positieve als in negatieve zin). Wie op dit moment al zeker weet wat hij zal aanschaffen, mag me altijd een seintje geven i.v.m. de huidige scherpste prijszetting. Een redelijk aantal mensen heeft dat intussen gedaan. Zij zijn nu al vrolijk aan de slag.

Eén belangrijk aandachtspunt: graag bij alle waarnemingen die je doet met een warmtekijker in www.waarnemingen.be dit duidelijk aangeven door in het veld 'methode' te kiezen voor 'warmtekijker'.

Met vriendelijke groeten,

Dominique

Patrick Bouthoorn  ·  24 maart 2021  15:57, gewijzigd 25 maart 2021  14:38


Zeiss DTI 3/35 vs Lahoux Spotter Elite 50V

Onlangs werd ik door Jan van Daalen van House of Outdoor benaderd om twee warmtebeeldkijkers te testen. Allereerst moet ik vermelden dat ik volledig neutraal deze test in ben gegaan. Ik heb geen enkele professionele band met deze twee merken. Als verrekijker gebruik ik een Swarovski NL Pure 10x42, mijn trouwe Zeiss 10x40 Dyalit BGA-T en ik heb een Swarovski ATX 85.


Ik kreeg de beschikking over deze twee kijkers om een weekendje te testen. Dat kwam eigenlijk goed uit, want ik was van plan om naar de Veluwezoom te gaan en mijn thuisgrond de Oostvaarderplassen. 


Instellen:

Allereerst moest ik bij beide apparaten de wifi instellen en uitzoeken hoe de knoppen werken. Bij beide apparaten was dat snel gedaan, alhoewel ik het menu van de Lahoux iets lastiger vond. De knoppen bovenop de Zeiss zijn wat minder gelukkig gekozen dan bij de Lahoux. Ik had bij de Zeiss steeds last om de aan/uit/standby knop te vinden, omdat die redelijk ver naar voren zit. Ik had steeds de knop te pakken om de instelling van de kijkmodus te wijzigen. Het zal wel een gewenning zijn en ook een persoonlijke voorkeur. Je kunt beide apparaten gemakkelijk aan en uit in de standby zetten, zodat het stroomverbruik binnen de perken blijft. Vervelend vond ik wel dat ik bij het opstarten van de Lahoux, als de kijker helemaal uit had gestaan, steeds weer de wifi op on moest zetten. Daarvoor moet je iedere keer het menu in. De Zeiss houdt de wifi gewoon vast en staat iedere keer gekoppeld aan je telefoon. Beide merken hebben een app waarop je het beeld kunt zien op je telefoon. Dat is leuk voor iedereen die met je mee vogelt. Bij de Zeiss heb je echter een beeld over de hele breedte van je telefoon als je hem horizontaal houdt en bij de Lahoux blijft het beeld een stuk kleiner en is het dus niet te kantelen.             


Op pad:

De wandeling ging door het Nationaal Park Veluwezoom en was overdag. De beide apparaten zijn licht en gemakkelijk mee te nemen. De Zeiss heeft een draagriem en dat is echt een pluspunt. Je hebt de scope dan altijd snel paraat en kunt snel wisselen tussen je verrekijker en de scope. De Lahoux heeft geen draagriem en dat is dus eigenlijk wel een minpunt. Op de grote vlakte van de Rheder- en Worthrheder heide kon ik de scopes goed inzetten op afstand. Aan de bosrand op zo’n 600m zag ik een Edelhert staan. Met beide scopes goed op te pikken en er bleken er nog zes anderen bij te staan half in het bos die ik met de verrekijker niet kon zien. In een dichtbegroeid bos is het toch wel lastiger om goed scherp te stellen en dieren te spotten. Ik had de hoop dat je door een dichtbegroeid dennenbos heen kan kijken om Wilde Zwijnen te zien, maar dat werkt niet echt. Ook als een Wild Zwijn of een Edelhert door veel bomen wordt gemaskeerd dan is het moeilijk om het dier te zien. Zo vindt je ook een Boomleeuwerik die net in een stuk met hoog en dicht pijpestro gras is geland niet terug.  En ik denk dat dat ook het geval zal zijn wanneer je Roerdompen of Waterrallen gaat zoeken in een dicht rietgebied. De Zwarte Specht die ik even niet kon vinden was echter zo te spotten.


In de avond ging ik naar de Oostvaardersplassen voor wat night spotting. Het was stik donker en er was nergens licht. Ik vond direct wat Reeën in het struikgewas, een groep Grauwe Ganzen op een akker, zes Veldmuizen die over een liggende omgevallen boom krioelden en een slapende Merel. De zingende Cettis Zanger in een lage struik was makkelijk te spotten, maar toen hij de ondergroei in ging nog maar zeer lastig terug te vinden.

        

Eindoordeel:

Op papier zou de Lahoux een betere kijker moeten zijn gelet op de specs, 640x480 sensor en 12 micron pixel pitch, maar dat vond ik gewoon echt niet. Ik vond het beeld van de Zeiss 384x288 sensor en 17 micron pixel pitch overall scherper, vooral in de standen white hot, black hot en red hot. Het beeld van de Lahoux vond ik doffer, grauwer en er was minder contrast. Ook de field of view van de Lahoux is kleiner dan dat van de Zeiss. Het inwendige van de Zeiss komt inderdaad ook uit China, maar dat betekent niet dat dat slecht is. Volgens mij worden al deze kijkers, op de Litouwse Pulsar na, met onderdelen uit China gevuld. Daar komt dan nog bij dat de Zeiss een draagriem heeft en ook wat lichter is dan de Lahoux, maar dat komt natuurlijk ook doordat de Zeiss een 35mm kijker is en de Lahoux 50mm. Ik heb helaas nog niet de nieuwe Leica Calonox View 42 of de Pulsar Helion 2 XP50 Pro kunnen testen. Van die beiden verwacht ik veel. Nu moet Swarovski hier wat van leren en zelf ook met een model komen met alle goede specs. Niet te duur graag.       



Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

Feedback?