Overige

En dat was het voor Madagaskar!

Te Mantadia Forest:

Nu hadden we tijd om wat bijzondere lemuren te gaan zoeken. Onder het lopen hoorde ik plots mijn eerste groep Indri hun ochtendzang ten gehoren brengen. En hard dat het klonk! Toch waren de dieren waarschijnlijk een kilometer of drie verwijderd. Indri zijn de grootste overgebleven soort lemur. Deze zwart-witte kolossen kunnen met staart (welke maar vijf centimeter lang is) boven de 75 centimeter komen, en wel negen kilo zwaar wegen… Natuurlijk is ook deze soort helaas Crititically Endangered, met een geschat aantal tussen de 1000-10.000 overgebleven exemplaren. In drie generaties (33 jaar) is zijn populatie waarschijnlijk met meer dan 80 % afgenomen, en deze trend zet zich waarschijnlijk door… Tot nu toe is de soort in gevangenschap ook niet levend te houden, wat een broedprogramma natuurlijk onmogelijk maakt...

VOIMMA:

De volgende ochtend stond een tweede bezoek aan VOIMMA op het programma. Voor mij was DE doelsoort van die dag duidelijk, de Indri! En dan ook nog zonder omringd te worden met huis-tuin-en-keuken toeristen. Dat laatste was waarschijnlijk een grotere uitdaging…

En zo waren Hugo en ik aangekomen op onze laatste gezamenlijke dag te Madagaskar. Hugo zou de volgende dag naar Mauritius vertrekken en ik zou daarna nog enkele dagen op Madagaskar ronddwalen.

Een zoektocht naar de ooit makkelijke Madagascar Ibis liep op niets uit. Gelukkig hadden we de soort al eerder gezien. Want het scheen dat lokale mensen in de coronaperiode vele exemplaren van die soort hadden opgepeuzeld…

Onze gids liep plots naar ons toe. Hij had een groep Indri gevonden, maar er stonden ook toeristen bij. Of ik nog wel wilde gaan. Tja, doe maar, het waren toch mijn eerste Indri! Die grootste der lemuren, met hun 75 centimeter (inclusief de korte staart van vijf centimeter) geen kleine jongens. Of vrouwen? Bij de meeste lemuren is dat geslacht namelijk iets groter.

Die Indri’s zaten hoog in de bomen te doezelen. Veel doen die beesten niet op een dag. Een beetje eten, wat uitbuiken. En een kleine tien minuten per dag zingen. Luid ook. Ik had die zang al de dag daarvoor (zonder andere toeristen in de buurt om de sfeer te verpesten) al eens mooi kunnen beluisteren. Die op meer dan drie kilometer nog goed hoorbare zang welke wat weg had van een walvis (de bultrug).

Er waren gelukkig niet veel toeristen, slechts een stuk of vier. Tot een buslading bejaarde Amerikaanse toeristen ging aanschuiven. Pffff. Toen de Indri begonnen te zingen begonnen ze er allemaal onzinnig doorheen te brabbelen. Gadverdamme! Het deed veel afbreuk van deze waarneming. Wegwezen!

Analazamaotra:

Ook kwamen Hugo en ik nog enkele Indri tegen. Nu waren we helemaal alleen, zonder andere toeristen om ons heen! Het was een zo veel meer bevredigende waarneming dan die van die ochtend geweest. Het was was miezerig weer, wat de foto van Hugo wel extra gaaf maakte!

Voor bewegende beelden (en geluid!) van de Indri volg deze link:

Mammals of Madagascar Part 4

Voor meer beelden, zie hieronder:

Mammals of Madagascar Part 1

Mammals of Madagascar Part 2

Madagascar mammals Part 3

Silky Sifaka!

Kamp 2, de uitvalsbasis voor de kans op een zeer bedreigde soort lemur. Die soort, de Silky Sifaka, was ook één van de hoofdredenen voor mij om voor Marojeji National Park te kiezen. Critically Endangered, volgens de IUCN Red List, met een geschatte populatie van minder dan 250 exemplaren. Dat maakte de soort iets meer in aantal dan de door mij aan het begin waargenomen Perrier’s Sifaka, waarvan de geschatte populatie nog uit ongeveer 125 exemplaren bestaat.

Beide soorten sifaka’s waren qua vachtkleur twee uitersten van elkaar. De Perrier’s Sifaka was volledig zwart, de Silky Sifaka was, op was vieze haren na, volledig wit.

Ik keek tijdens het eten naar een GPS van de Dusky Tetraka. Een zeer zeldzame vogel welke een paar maanden voor mijn vertrek, nadat de soort sinds 1999 niet meer was gezien, was herontdekt. Eén van die afgelegen plekken van de herontdekking lag in Marojeji National Park en was gewoon op Ebird gezet. Ik keek even naar de afstand vanaf kamp 2. Slechts 38 kilometer wandelen door de bergachtige ondoordringbare jungle. Ik zat bijna te twijfelen om te gaan zoeken… Hier een link naar een artikel over de herontdekking, gedaan door onder andere Russell Mittermeier, de beroemde bioloog waarmee de vader van Patrick Richard vaak mee op stap ging, zoekend naar lemuren:

https://news.mongabay.com/.../lost-bird-found-dusky.../

Na een portie rijst (voor de zoveelste keer….) trokken we weer het regenwoud in. Het was inmiddels goed droog. Een stel spotters was voor ons die dag al in de vroegte op zoek gegaan naar een kleine groep Silky Sifaka’s. Of die al waren gevonden was mij niet helemaal duidelijk, maar we liepen in ieder geval een stuk in de richting van kamp 3. En steil dat het was! Na een twintigtal stappen haalde ik al snakkend naar adem! Een kwartier of wat later gingen we ook nog eens van het pad af. Je hebt van het pad afwandelen en je hebt van het pad af wandelen. Op en neer, over bomen klimmend, beekjes overstekend, via uitstekende wortels steile wanden beklimmend. Het duurde denk ik een half uur vooraleer we met de twee spotters in contact kwamen. Een soort code bevestigde dat de Silky Sifaka’s waren gevonden. Twee keer roepen als een soort aap dat we zijn: HOOOOE, HOOOE! Als het antwoord één hooooe was geweest hadden we rechtsomkeert kunnen maken, want dan waren de dieren nog niet gevonden geweest. Het waren er gelukkig twee!

En doorklimmen. Uiteindelijk kwamen we dan bij de groep Silky Sifaka’s terecht. De prachtige dieren waren met hun maaltijd bezig. Een goede foto schieten was wat uitdagend, maar uiteindelijk lukte dat toch aardig. Het was een privilege om tijd door te brengen met deze prachtige dieren. Wat maken die lemuren Madagaskar toch zo extra speciaal!

Volg voor bewegende beelden van de Silky Sifaka deze link:

Mammals of Madagascar Part 4

Voor meer beelden, zie hieronder:

Mammals of Madagascar Part 1

Mammals of Madagascar Part 2

Madagascar mammals Part 3

(sub)adult zonder ringen of andere merktekens, elke dag van 23 tot 31 maart hier terugkerend, vermoedelijk zelfde exemplaar als in eerste week van maart in Grensmaas, Belgisch Limburg; naar wordt aangenomen uit Alphen

Ring-tailed Vontsira!

Ik heb de soort tijdens mijn rondreis te Madagaskar op twee plekken gezien, beiden rond plekken waar mensen vaak eten nuttigden.

De eerste keer zag ik de soort te Ranomafana:

Middageten! Joepie! Waarom was ik daar zo blij mee? Had ik zo een honger dan? Nope. Net als te Montagne d’Ambre National Park, waar ik al was geweest, was er ook rond 12:00 in de middag een grote kans op het zien van een bezoekende Ring-tailed Vontsira. Die had ik in het noorden van Madagaskar op dag één op een minuut na gemist! Diezelfde dag had ik aldaar een Fossa gezien, dat dan weer wel... De Ring-tailed Vontsira behoort tot dezelfde familie als die Fossa en de Spotted Fanaloka. Een oude naam voor het dier was Ring-tailed Mongoose. Een begrijpelijke naam, want zijn lichaamsbouw lijkt er maar wat op! Wederom een topvoorbeeld van convergente evolutie. De Fossa had wat weg van een katachtige (denk aan Jaguarundi), de Spotted Fanaloka van een civetkat en dus de Ring-tailed Vontsira van een mangoeste.

Nu ja, kom maar op dan! Na ongeveer een kwartier kwam er een volledig rood slank beest even poolshoogte nemen. Zijn rode staart zat vol zwarte ringen, hence the name. Wat een gaaf beest!

De tweede keer zag ik de soort te Marojeji National Park:

Rond de hutten van kamp 2 hing een Ring-tailed Vontsira, welke zich geregeld aan ons liet zien. Had ik deze mooie rode Malagassische carnivoor te Ranomafana gemist dan was deze plek schijnbaar dus ook goed voor deze soort. Net als Montagne d’Ambre National Park, waar ik de soort op een haar na had gemist. Kokende mensen trokken de Ring-tailed Vontsira’s aan, dat was wel duidelijk…

Black-and-white Ruffed Lemur! Ik zag de soort tijdens mijn rondreis twee keer.

De eerste keer te Ranomafana:

Wandelend langs de weg hoorden we plots de Black-and-white Ruffed Lemur roepen. Één van de mooiste lemuren welke Madagaskar rijk is! Ranomafana was één van de drie plekken waar we de soort mogelijk tegen het lijf zouden kunnen lopen. Echter, de soort houdt er grote territoria op na en het gebied was door het bergachtige terrein maar moeilijk begaanbaar. Naast de weg liep een door de snelstromende rivier uitgeholde vallei. Aan de andere kant van de rivier lag een dicht regenwoud, groeiend op een steile wand van een berg. Misschien konden we met scannen de lemuren oppikken?

Ik klom een steile heuvel op waarna ik hoopvol de vele bomen ging afzoeken. We hoorden niets meer, maar niet geschoten was sowieso mis geweest. Minuten gingen voorbij, tot onze gids, welke op een andere plek aan het scannen was, een Black-and-white Ruffed Lemur zag zitten! Ik keek ook in dezelfde richting als de gids, waar ik al snel het dier in de kijker kreeg. YES! One of my most wanted lemurs! En wat bleek? Ik zat naar een ander exemplaar te kijken dan de gids, waarop ik kort ook zijn exemplaar door de bomen zag springen. Ook deze soort is helaas Critically Endangered, met een daling in zijn aantallen van meer dan 80 % in twintig jaar tijd. Schijnbaar wordt de soort als een delicatesse gezien en is die bij fruitbomen gemakkelijk in vallen te vangen.

De tweede keer te Andasibe-Mantadia Forests, waar de foto is genomen.

Na het wel horen maar nog niet vinden van de Indri kwamen we gelukkig wel een andere zwart-witte lemur tegen, een in een boom rustende Black-and-white Ruffed Lemur! Deze soort hadden we te Ranomafana op grote afstand gezien, maar deze waarneming was natuurlijk honderd keer beter! Omdat deze soort vaak veel moeite kost, door zijn grote territorium, was ik er extra blij mee. Zijn grote witte oorpluimen gaf de soort wat extra’s.

Zie voor

Voor bewegende beelden van de Black-and-white Ruffed Lemur volg deze link:

Mammals of Madagascar Part 4

Voor meer beelden, zie hieronder:

Mammals of Madagascar Part 1

Mammals of Madagascar Part 2

Madagascar mammals Part 3

Puur geluk! Dat gevoel hadden we toen we plots tegen een groep Milne-Edward’s Sifaka’s aanblunderde!

Bijna volledig zwart, maar met een witte onderrug. Een soort waarbij ik rekening had gehouden dat er een grote kans was dat ik die zou gaan missen. Verslagen op mammalwatching.com gaven mij de indruk dat de soort moeilijk was. Ranomafana bestaat vooral uit bergachtig gebied met moeilijk te doordringen regenwoud. De sifaka’s hebben grote territoria en zijn (helaas uiteraard) ook zeldzaam. Milne-Edward’s Sifaka is namelijk ook Endangered, met een geschat aantal van 3500 exemplaren. In dertig jaar tijd is de soort waarschijnlijk met meer dan 50 % afgenomen…

Voor een sifaka doet de Milne-Edward’s Sifaka het nog goed. De overige acht zijn namelijk allemaal Critically Endangered, met in dertig jaar tijd een reductie van de populaties van meer dan 85 %… De Milne-Edward’s Sifaka’s leken te accepteren dat er continue tientallen muggen rond hun kop rondcirkelde. Een nadeel van het leven in een regenwoud...

Ring-tailed Lemur!

Volg voor deel vier van de zoogdieren van Madagaskar deze link: Mammals of Madagascar Part 4

Meer dan zes uren wandelen door het gras had mij geen Madagascar Partridge opgeleverd. Isalo National Park was na het eerder door mij bezochte Bemanevika de enige plek waar ik kans had de soort tegen te komen. Na een namiddag zoeken had onze gids en zijn chauffeur zich verslapen, met als gevolg dat we ook nog eens het eerste uur van die volgende ochtend hadden gemist. Een cruciaal uur om dat beest te vinden. Hadden we in dat cruciale uur dat beest wel gevonden? We zullen het nooit gaan weten…

Onze spullen van de lodge ophalend, in het kleine dorp nabij Isalo National Park, dook ik nog snel even het internet op. Ebird liet mij enkele oude waarnemingen van de partridge langs de weg in de richting van Antananarivo zien. Dezelfde weg welke wij nog uren lang moesten afgaan om aan het einde van de dag te eindigen in de buurt van Ranomafana National Park. Patrick, schuldbewust natuurlijk van zijn verslapen, belde met de vogelgids te Ranomafana om naar de soort te vragen. Er was een kleine kans om de soort ergens tegen te komen, maar het was niet de goede tijd van het jaar. Was dat ook een reden waarom we de vogels te Isalo National Park niet hadden gezien? Ik vond het maar raar. Een standvogel welke in het gras leeft. Dat moet toch geen invloed hebben als je uren door het gras banjert? Of vonden vogelaars de vogels in eerste instantie op geluid? Ik las daar niets over, en er waren op internet alleen geluiden te vinden van wegvliegende vogels.

Onderweg hadden we slechts één korte stop in gedachten. Nu zouden we ook nog eens gedurende de heetste uren van de dag langs die weg gaan rijden. Hoe kansloos waren die omstandigheden om een partridge te zien? Wellicht was er wel een kans geweest als we in de vroege ochtend die vogels met veel mazzel langs of over de weg wandelend waren tegengekomen.

Na uren vanuit de rijdende auto naar buiten te hebben gestaard had ik uiteraard geen Madagascar Partridge gezien. We kwamen wel rap dichterbij één van de recentere waarnemingen van de patrijs. Dat wil zeggen, een waarneming uit 2019 van drie vogels in een rijstveld… Die waarneming was gemaakt in de buurt van onze tussenstop, Anja Community Reserve.

We waren inmiddels in bergachtig gebied beland. Vroeger was de wijde omgeving met bos bedekt. Anja Community Reserve is alles wat er van dat bos is overgebleven. Het is slechts 30 hectares groot. Het was de plek om één van de grootste iconen van Madagaskar te gaan zoeken, de Ring-tailed Lemur. Je ziet deze, zelfs voor een lemur, unieke soort overal ter wereld in bijna elke dierentuin. Dat verbloemt wellicht de situatie waarin ook deze soort zich in de natuur bevindt. De soort is Endangered, volgens de IUCN, met een geschatte afname van meer dan 50 % in dertig jaar tijd… De populaties komen nu alleen in geïsoleerde gebieden voor, waarin de dieren over het algemeen in zeer lage dichtheden aangetroffen kunnen worden. Isalo National Park is zo een plek met lage dichtheden. Maar in de lodge waar we sliepen hadden de eigenaren wel een stuk of zeven Ring-tailed Lemur als huisdier. Hartstikke illegaal, en vrijwel zeker uit het wild geplukt. Ik had daar later ook bij een organisatie welke zich daarmee bezighoudt melding van gemaakt.

Typisch weer een voorbeeld waarbij ecotoerisme de redding was voor de Ring-tailed Lemurs in Anja Community Reserve. Ik ben ervan overtuigd dat ook die populatie anders te gronden was gegaan.

De vallei waarin het park lag was adembenemend mooi. Bergen doen dat met mij. Ik vind het vaak de mooiste omgevingen van een reis. Het was een zwaar toeristisch gebied, maar gelukkig had Patrick voor ons een eigen gids geregeld. Het gehele overgebleven bos was in één oogopslag te zien. Het lag aan de voet van twee flinke bergen, waar de Ring-tailed Lemurs naar zeggen van de gidsen ook geregeld klimmend over de wanden te zien zouden zijn. In de 30 hectares leefden enkele honderden Ring-tailed Lemurs.

Één van de eerste vragen welke ik aan de gids stelde ging over de mogelijkheid de Madagascar Partridge te zien te krijgen. “Yes, they are here. Up that slope”, waarna hij naar de overkant van de weg wees. Dat beloofde een flinke klim. Bovenaan groeide gras, het zag er dus goed uit. “But it’s very difficult to see them”. No shit, na zes uur wandelend door grasvelden had ik er nog geen één!

Hij wilde direct de berg op, maar ik besloot eerst voor de Ring-tailed Lemurs te gaan. De kans om de patrijs tegen het lijf te lopen was naar mijn inschatting toch beter tegen het einde van de middag. En zo liepen we, met een stuk of vier spotters, de lokale gids, Patrick, Hugo en ik het droge bos in. Die vier spotters waren nogal overdreven, want de eerste groep Ring-tailed Lemurs liepen we al snel tegen het lijf.

Het deed wat met mij. Iets wat ik van tevoren ook had verwacht. Ik voelde de emotie al voor aankomst aandringen. Ring-tailed Lemurs, zoals eerder gezegd, zijn zo ontzettend iconisch, die moest ik ooit in het wild gaan zien. Een jarenlange wens was dus in vervulling gegaan. Wat Ring-tailed Lemurs ook zo anders maakt als die andere zo rond de 120 soorten lemuren is het speelse gedrag van de dieren. Ze kijken met hun nieuwsgierige ogend in de rondte, ze rollen al stoeiend over de bodem en ze vlooien elkaar. Ik vroeg de groep gidsen voor enkele minuten privacy. Ik wilde intens genieten van het moment, maar ook reflecteren op het afgelopen jaar in mijn leven. Dat was vooral onderliggend, maar ik wilde dat koppelen met hoe bijzonder het is dat ik zoveel van de wereld kan zien, hoe verschrikkelijk het is voor mij dat er zoveel mooie natuur zeker weten in de komende jaren gaat verdwijnen. Natuurlijk werd dat op Madagaskar nog eens flink versterkt. Ik voel dat de natuur daar zo kansloos is… Het was een gekke mix van puur verdriet en intens genot.

Jankend kwam ik weer bij de groep. Zo, dat moest er even uit.

De gids nam ons vervolgens mee de berg op. Maar hij was niet alleen. Meerdere spotters gingen mee. Zes uur over relatief vlak landschap door het gras lopen had mij niet echt uitgeput. Enkele minuten tientallen meters klimmen liet mij echter weer naar adem snakken. En die gasten gingen huppelend naar boven. Ik wist dat ik dichtbij ze moest blijven. Want stel dat ze een Madagascar Partridge gingen opstoten zonder dat ik dat kon zien!

Maar ik was niet snel genoeg. Plots luid gejuich! Rond de 50 meter boven mij vloog een Madagascar Partridge tussen de rotsen op uit het gras! Met de verrekijker zag ik een flits van blauw, een mannetje! Nondeju, ik dacht echt de soort al te gaan missen!

De gidsen huppelden verder omhoog, in de richting waar de vogel was geland, enkele tientalen meters verderop. Ik rende de berg op tot ik een soort van plateau bereikte. Zo, dat was een stuk relaxter wandelen!

De vogel werd niet meer gevonden, maar wel een tweede exemplaar. Een vrouwtje dit keer! En daar stond ik dan, bovenop een berg, met een prachtig uitzicht. Even uitpuffen, maar wat een succes! We vonden in een extra half uur nog twee vliegende vogels, waaronder eentje welke op enkele meters afstand langs mij heen vloog.

Content werd de wandeling naar beneden weer ingezet. De gids hoefde geen extra geld. “It’s included in the price”. Wauw… Wellicht vond hij het enthousiasme van ons bijzonder. Weer eens wat anders dan alleen een knuffelbaar lemuurtje aan een toerist tonen.

Voor wie het leuk vindt: ik heb me de afgelopen tijd bezig gehouden met het samenstellen van een (BoCjesloos!) overzicht van het voorkomen van vogelsoorten op/over mijn local patch: vogelsvanbrien.nl

Neem een kijkje om een idee te krijgen van de relatieve vogelrijkdom op een plukje groen van 0,3km2 in een rivier aan de rand van een stad rond een snelweg.

NB de mobiele site geeft foto's niet lekker weer, tenzij je je telefoon een kwartslag draait ('landscape'). Probeer ik t.z.t. op te lossen.

Geslacht: vrouw naar man.
Meer foto's bij de waarneming op Waarneming.nl.

Zie: Uitwendige geslachtsverandering bij vrouwtje Wilde Eend (Dutch Birding 14 (4): 131-134, 1992).

"in rare cases, after the loss of the suppressing oestrogen hormones, the undeveloped right ovary in the duck begins to develop in response to male genes on the Z chromosome.

This has been found through dissection and various experiments to remove the ovaries of living birds. Without restricting female hormones, the cells of the right side vestigial ovary masculinise, and can develop into a testis. This sperm has even been shown to be functional and can lead to the successful fertilisation of eggs."
Citaat van dit artikel op de website van de BBC.

De Spotted Fanaloka, Vulnerable, met mazzel te vinden in de oostelijke regenwouden van Madagaskar. Eigenlijk een kopie van een civet uit Azië. Wederom een sterk staaltje convergente evolutie. De soorten zijn net zoveel verwant als bijvoorbeeld een zeehond met een hond…

Patrick wist nog wel een ander plekje. Maar de Spotted Fanaloka was erg schuw, zo vertelde hij van tevoren. Toen de laatste toeristen van een nachtwandeling voor kameleons waren opgesodemieterd trok Patrick een blikje sardientjes open. Lekkere geur… De stinkende massa (mensen eten serieus dat spul op!?) werd op een zijweg gestrooid. Lichten uit en wachten was het devies. Hugo lag al snel voor Pampus in de auto. Waren zoogdieren niet spannend genoeg voor hem? Ik zat in ieder geval wel vol met spanning. De kans van het zien van de soort schatte ik van tevoren erg klein in. Maar mijn warmtebeeldkijker zou hopelijk weer mijn vriend gaan zijn.

En zo stonden we daar, een klein half uur in het pikkedonker, te wachten. Het begon een klein beetje te miezeren. Mijn warmtebeeldkijker richtte ik om de minuut op het pad.

Een witte vlek wandelde vanuit de verte langzaam onze kant op. “I think it’s there!”, fluisterde ik. “Don’t use the flashlight yet”, zei Patrick. “Wait for it to come closer”. “Geduldig” wachtte ik nog enkele minuten. Het dier had echt het silhouette van de Spotted Fanaloka!

Floep, de zaklamp ging aan. De Spotted Fanaloka was nu in volle glorie te zien. Het maximaal 70 centimeter lange dier had een spitse snuit, een grijze vacht en veel vlekken en strepen op de rug en staart. Wauw! Een Fossa EN een Spotted Fanaloka zien tijdens de reis! Ik had het van tevoren niet geloofd als dat aan mij was verteld! Het dier kwam steeds dichterbij, en liet zich werkelijk waar absurd goed zien.

Het valt dus niet frappant te noemen dat ik die avond zeer tevreden mijn oor te ruste legde. Zou de volgende dag te Ranomafana weer zo een feestelijke dag gaan worden?

Wat met dat eerste uur licht te doen als je dus pas vanaf 07:00 het park in mag? Langs de kant van de weg vogelen natuurlijk! De eerste vogeltjes welke wij tegen het lijf liepen bleken te gaan om de algemene Green Jery, een kleine groen zangvogeltje. Geen KBVtje (klein bruine vogeltje) dus, maar een KGVtje. Fijn, een lifer! En zo hoefde we niet meer elke jery te checken, want ik had ze allen binnen.

Niet meer elke jery checken? Natuurlijk wel! Want één van de andere doelsoorten langs de weg was de Stripe-throated Jery! Al lijkt die minder op die andere twee soorten. Die lukte die ochtend in ieder geval nog niet… Maar mijn focus lag tijdens de wandeling vooral op het vinden van de Madagascar Starling, een andere echte doelsoort langs de weg. Het eerste half uur werd de soort, ondanks meerdere oplettende vogelaars, niet gevonden. Maar plots zag ik er eentje in de top van een boom zitten! Hoppa, binnen! De wandeling langs de weg leverde Hugo ook weer wat inhalers op. Onder andere de hoog in de bomen vertoevende kleine Rand’s Warbler, een zingende Forest Fody en White-headed Vanga werden door hem voor de eerste keer gezien.

Nu was het dan eindelijk 07:00. De Short-legged Ground Roller, schijnbaar woonachtig in de bamboe net na de brug over de rivier, liet zich die ochtend weer niet vinden. Dat was poging drie al geweest…

Patrick was in het regenwoud ondertussen iets vooruit gelopen. Hij speelde het geluid van één of andere soort af (ik weet niet meer welke) waarop pardoes een Spotted Fanaloka uit de bosjes kwam wandelen! De Spotted Fanaloka zien is al zeer bijzonder te noemen, maar overdag was al helemaal niet te bevatten! Patrick stond dan ook best perplex op het pad toen hij over zijn waarneming vertelde. Maar nog één keer het geluid van de vogel afspelend deed de Spotted Fanaloka dat trucje nog eens dunnetjes overdoen. Bizar! Waarschijnlijk dacht het dier een gewond edoch lekker vogeltje te gaan verschalken.

Zie voor bewegende beelden van de soort (en vele andere zoogdieren van Madagaskar) deel 2 van mijn serie der zoogdieren van dit magische eiland.

Mammals of Madagascar Part 2

De eerste weken van mijn bezoek aan Madagaskar stond vooral in het teken van het vinden van zoogdieren. Daraina stond daarbij hoog op mijn wensenlijst.

Daar aangekomen had ik extra veel zin in de nachtexcursie. Misschien wel de meest iconische soort lemur werd hopelijk die avond door ons gevonden. Een mythisch wezen, door de lokale bevolking vaak verguist. Helaas betekent verguisd in Madagaskar ook uit angst doden, dus het beest is nu ondanks zijn redelijk grote verspreiding over het eiland helaas erg zeldzaam.

De alarmroepen van fork-marked lemurs luidde de avond in. Deze nu nog officieel als Montagne d’Ambre Fork-marked Lemur geregistreerde populatie behoort waarschijnlijk tot een aparte soort. Dus wie weet kan ik later in mijn leven als een soort armchair tick “Daraina Fork-marked Lemur" aan mijn lijst toevoegen. Er zijn nu vier bekende soorten bekend, allen Endangered.

We liepen op een gegeven moment tussen de diep gegraven kuilen door. We kwamen veel in het bos kamperende groepen mensen tegen. De illegale goudzoekers. Vriendelijk werd er gedag gezegd en gezwaaid. Ze kenden overduidelijk de gids en we werden prima geaccepteerd. Een vreemde situatie.

Einddoel was een groot nest in een hoge boom. In dat nest sliep de doelsoort waarschijnlijk, welke elk moment uit zijn slaap kon komen om uit het nest geklommen zichzelf schoon te gaan likken. Tijdens het wachten werden de aanwezige fork-marked lemurs ook daadwerkelijk even gezien.

Ietwat ongeduldig en met wat spanning (hij zal toch wel thuis zijn?) stond ik een klein half uur onder het nest te wachten. Met de warmtebeeldkijker leek het of het nest wel ietwat warmte uitstraalde.

Om de zoveel minuten keek ik zo naar boven. Zo ook nu weer. Hé, beweging! Een groot beest! De zaklamp werd door mij aangezet en naar boven gericht. Een fiks dikke zwarte staart was het eerste dat opviel, al snel gevolgd door herkenbare grote oren en een blank gezicht met een niet al te knappe uitstraling. De lange vinger was ook goed te zien! Het dier zat zich het daaropvolgende half uur te poetsen door zijn lange vinger af te likken en die als een soort kam door zijn haren te halen.

Het moge duidelijk zijn, ik zat te kijken naar een heus vingerdier, in het Engels (met de veel gaver klinkende naam) Aye-aye genoemd! Voor mij altijd één van de meest gewilde zoogdieren ter wereld! Een halfwilde geïntroduceerde populatie, makkelijk te zien tijdens het nuttigen van opengesneden kokosnoten, was jarenlang op één of ander voor de kust gelegen eiland de enige reële mogelijkheid de soort “in het wild” te zien te krijgen.

Maar deze, dat was er echt eentje, een wilde. Endangered, met een geschatte populatie van nobody has a real clue. De soort wordt nauwelijks in het wild waargenomen en men denkt te weten dat individuen er een zeer groot territorium op nahouden.

De geheimzinnigheid rond dit wezen, zijn zeer aparte levenswijze, zijn unieke uiterlijk (er is niets anders dat er op lijkt) en de zeer kleine trefkans. Dat alles maakte deze soort tot een belangrijke doelsoort.

Zijn levenswijze is bijzonder te noemen. Met zijn grote oren luistert de Aye-aye naar dikke van hout levende keverlarven in rottende takken. Na die gelokaliseerd te hebben knaagt het dier met zijn dikke “konijnentanden” een gat in de bast van de boom alvorens de larven er met zijn extreem lange vinger uit te peuteren.

Enkele kinderen en vrouwen kwamen langs wandelen. Ik liet ze een foto zien van de Aye-aye. Het was bijzonder om hun reactie te zien. Ze wisten van het dier af, maar hadden die natuurlijk nog nooit van dichtbij gezien. Je bent docent of je bent het niet.

Madagascar, zomer 2024. Zes weken rondreizen, waaronder Mauritius, Rodrigues en Reunion. De eerste weken op Madagaskar zelf bracht ik vooral in het noorden van het land door, vooral op zoek naar zoogdieren.

Montagne d'Ambre ligt in het uiterste noorden van het eiland. Ik ging daar onder andere ook heen voor de Ambre Mountain Rock Thrush (en met succes).

Bij een picknickplaats besloot ik te wachten op een mogelijke terugkeer van een eerder die dag zo pijnlijk gemiste Ring-tailed Vontsira. En wat vloog daar boven het bladerdak over mijn hoofd heen? Een endemische roofvogel, de Henst’s Goshawk! Een soort welke buiten het broedseizoen, wanneer plaatselijke gidsen vogelaars naar nesten brengen, mogelijk problemen zou kunnen opleveren. Kat in het bakkie!

Naast mijn eerste Lesser Vasa Parrot, een volledig zwarte papegaai, bleek het nogal Ring-tailed Vontsira-loos te zijn. Wat bleek later? Het dier komt bijna dagelijks even buurten, maar wel alleen rond het middaguur. Die kans was dus blijkbaar verkeken.

Of niet? Plots hoorde ik iemand achter mij, met een enthousiaste en verbaasde ondertoon, hard roepen. “Fossa!”

Fossa? Dat grootste roofdier van Madagaskar, welke wel wijdverspreid is op het eiland maar naast Kirindy zo ongrijpbaar is om te vinden? Dat beest dat op een bepaalde plek voor de corona-periode in sommige delen van het jaar wel te zien was, maar die tijdens de corona-periode door lokale boeren ook daar in grote getallen werden afgeknald omdat ze zich wel eens aan kippen vergrepen? Sluit die krengen dan ook op of zo in plaats van dat je ze de godganse dag vrij laat wandelen… Dat beest waarvan ik eigenlijk zeker wist, die ga ik tijdens mijn rondreis echt niet zien?

Ik besloot rap in de richting van de roepende man te sprinten. Ik keek ik de richting waar de vinger naar zat te wijzen.

“FOSSA, WOW!”, riep ik uit. Ja, dat had die man net daarvoor ook geroepen. Op nog geen honderd meter verder zat er eentje rustig midden op het zandpad te zitten. Het dier zag er in eerste instantie wat mager uit. En al helemaal toen die verder huppelde. Liep het dier nu mank? Helaas wel ja. Sterker nog, door waarschijnlijk een klem was één van de achterpoten gewoon totaal afgebroken. De botten staken er nog uit. Het bleek al snel dat de Fossa vel over been was. Niet lang nadat het dier in het dichte bos was verdwenen kwam die even later weer tevoorschijn. Huppelend op drie poten op weg naar de picknicktafels. De twee Spaanse dames en de gids gooiden het beest wat kip toe, die die gretig naar binnen werkte.

Wat een geluk, maar wat een narigheid! Door onmenselijke handelingen, waarbij ook deze bedreigde soort weer een stapje dichter naar de ondergang werd gebonjourd, leverde mij op dag één wel een kandidaat voor soort van de trip op.

Maar moest ik nu blij zijn dat ik de soort had gezien?

Sand Cat!

Nadat ik te horen had gekregen dat mijn vlucht naar huis was geannuleerd besloot ik één van die extra dagen een gids te huren om de laatste krenten in de pap te vinden.

We reden in zijn jeep toen zoogdieren ter sprake kwamen. "We also have Sand Cat."

Oh? Zoeken?

En zo geschiedde.

We reden na zonsondergang de woestijn weer in. Op een gegeven moment reed de jeep de openbare weg af. Het was inmiddels pikkedonker, maar het was duidelijk. Het gebied was een open zandvlakte. Kilometers maken en veel scannen met de zaklamp dus!

We zaten zo dicht bij de Saoedische grens dat ik niet mijn zaklamp op de lichtjes in de verte mocht schijnen. Dat waren blijkbaar grensposten…

“You will find dit first”, zo vertelde Abdulaziz mij, maar op een gegeven ogenblik claimde hij reflecterende ogen in de lampen van de jeep te zien. Hij reed er snel heen, maar we zagen niets. Ook niet na meerdere rondjes en zorgvuldig scans van de omgeving. “Fox, because it’s gone”, zei Abdulaziz. De kat was dus schijnbaar niet zo een rap verdwijnend beest. We reden door. En even later zag Abdulaziz weer een mogelijk beest, maar weer was het niet raak. Toch bleven we volhardend rond de locatie rijden. Het was een poging van de lange adem.

Opeens zag ik op afstand voor de auto twee groene ogen reflecteren. “What is that?”, vroeg ik? Abdulaziz zette er weer de vaart in. “That is not a cat?”, zei ik. “Oh wait, it is a cat!” Sand CAT!

Wat...een....gaaf....beest....

Een cliché, en elke jaar steeds prijziger. Voor een uur gorilla's bezoeken betaal je in Oeganda dit jaar al 800 USD. Maar geen enkele seconde had ik spijt, ondanks dat ik de soort een paar dagen eerder ook al in Ruhija was tegengekomen.

We kwamen te Bwindi terecht bij een stel Eastern Gorilla die in een open plek van het regenwoud aan het foerageren waren.

Het deed wat met me. Een gevoel die ik niet daarvoor en wat ik mij kan voorstellen tijdens de rest van mijn leven niet meer ga voelen. We staan zo dicht bij deze majestueuze dieren.

Ik werd er helemaal stil van...

Normaal maak ik geen reclame en niemand betaald me ervoor maar ik ben nu een week aan het vogelen in India met de nieuwe Balance scoop van Swarovski. Na wat oefening loop ik over van enthousiasme zo ook mijn reisgenoten. Ook digiscopen gaat prima (hier bij het nest van een Lagger Falcon. Neem deze optie echt series als je een (nieuwe) scoop wil aanschaffen. Een puntje van zorg lijkt het vervangen van de stabilisatie batterij. Dat stuk van de scoop lijkt wat fragiel en moet voorzichtig gebeuren (hoewel) maar voor de rest 👍👌👌

klein formaat, bruine kop, vage witte tekening op kin-keel-zijkop, slanke snavel

Caribean Grackle !?

Op het dak

"Twitchers in the mist".
Zondagmiddag, 13.03 uur. De Beloega laat zich schitterend bekijken. Maar als uit het niets komt dichte mist het strand over rollen en zien we voor onze ogen een drama voltrekken voor de twitchers die op dat moment het strand op komen rennen. Hopelijk is het voor de 'dippers' de volgende dag nog goed gekomen.

karakteristieke smalle, donkere rugrichel (low, dark dorsal ridge) goed te zien

Buitenkansje op deze soort in NL te zien. Aan einde van de middag langzaam richting noord opschuivend en daarbij regelmatig aan de oppervlakte komend.

Apparent Bonapartes×Blackheaded Gull hybrid I found at Kennedy Quay in Cork City, Ireland . A diminutive figure amongst the Blackheaded Gulls having the size and structure of a Bonapartes Gull . As can be seen in the images shared the bird has a combination of the features of both species .

Apparent Bonapartes×Blackheaded Gull hybrid Cork City,Ireland . Found by me on the 31st of December 2025 and last seen on the 5th of January 2026 .

Apparent Bonapartes×Blackheaded Gull hybrid I found at Kennedy Quay in Cork City,Ireland

Enno en ik stonden gisteren toevallig naast elkaar toen het donkervleugelig Dwergmeeuwtje voorbij vloog en de vogel verdient nog wel wat meer pixels.

Niet alleen de vele zeldzaamheden drukte afgelopen weekend een stempel op het DB-weekend op Texel. Ook de zeldzaam grote influx van Pimpelmees maakte het een memorabel weekend. Vele 10.000en Pimpelmezen met daartussen Kool- en Zwarte Mezen moeten er afgelopen weekend rondgevlogen hebben in het Waddengebied. Werkelijk overal op Texel ongekende aantallen, zowel in de lucht als aan de grond. Een sfeerplaatje van zondagochtend bij Paal 9, met Ruud van Beusekom in de voorgrond. Van zonsopkomst tot een uur of 12 vlogen er ruim 5000 Pimpelmezen langs, al was dat niks in vergelijking met de aantallen bij de Cocksdorp die ochtend.

Op deze foto zijn de goed ontwikkelde zwemvliezen tussen de middelste en buitenste teen duidelijk zichtbaar.

Mogelijk de ondersoort tundrae

Op 2 oktober j.l. ontdekte ik rond 2 uur in de middag deze extreem tamme bontbekplevier aan de noordzijde van de jachthavenmonding op Vlieland. De vogel benaderde me regelmatig tot minder dan 2 meter. Gedurende tijd dat ik met hem bezig was (ruim een uur) geen enkele roep gehoord. De vogel verdween zonder enige aanleiding laag over het water richting Terschelling.

 Vanwege de tamheid vermoedde ik iets aparts, maar semipalmatus was snel uitgesloten op grond van een aantal kenmerken. Toch oogde deze vogel nogal gedrongen met een relatief korte snavel. Na wat uitpluizen acht ik het zeer wel mogelijk dat dit een mannetje tundrae is. Op zich niet echt vreemd want in deze periode is tundrae beduidend algemener dan nominaat in de Waddenzee. Slagpenrui van nominaat begint al in juni/juli en wordt onderbroken tijdens de trek naar het zuiden. Bij tundrae begint de slagpenrui pas in het overwinteringsgebied. Deze vogel heeft inderdaad, voor zover zichtbaar, alle slagpennen van dezelfde leeftijd. Verschil in timing van rui van lichaamsveren en vleugeldekveren tussen tundrae en hiaticula is niet of nauwelijks beschreven. Van een derde mogelijke taxon, psammodroma is nog minder bekend. Van de Bontbekplevieren is tundrae de kleinste (gemiddeld een fractie groter dan semipalmatus) en de donkerste.

Op afstand, maar wel voortdurend mooi vrij te bekijken

Vandaag werd door een van de big-day teams deze nachtzwaluw ontdekt boven zee. De vogel heeft vervolgens een tijd tp gezeten tussen de blokken van de eierlandse dam. Op een gegeven moment vloog de vogel wat heen en weer rond de daar verzamelde twitchers. Toch een bizarre waarneming van deze soort, zo middenop het strand. 

Is het misschien een idee om een galerij te maken met foto's van wilde vogels met beschadigingen. Dit zijn niet de vogels die vaak gefotografeerd worden maar kunnen juist wel een goede referentie zijn naar eventuele zeldzame soorten met beschadigingen. Dit om aan te tonen dat verschillende beschadigingen ook voorkomen bij wilde vogels en niet direct op gevangenschap hoeven te duiden. Het zou mooi zijn als we hier een goede collectie van zouden kunnen aanleggen als referentie materiaal.

Vandaag vond Ger de Hoog deze Buffelkopeend tussen een groep Brilduikers en Nonnetjes op de Maas. De vogel blijft op afstand. Baltst met een vrouwtje Brilduiker en is erg actief. Hier drie plaatjes van hem van de vogel.

Vandaag vond Ger de Hoog deze Buffelkopeend tussen een groep Brilduikers en Nonnetjes op de Maas. De vogel blijft op afstand. Baltst met een vrouwtje Brilduiker en is erg actief. De ongeringdheid is goed vastgesteld. Hier drie plaatjes van hem van de vogel.

Vandaag vond Ger de Hoog deze Buffelkopeend tussen een groep Brilduikers en Nonnetjes op de Maas. De vogel blijft op afstand. Baltst met een vrouwtje Brilduiker en is erg actief. De ongeringdheid is goed vastgesteld. Hier drie plaatjes van hem van de vogel.

Vandaag wordt de recent dood gevonden Geelsnavelduiker van Warmond e.o. door preparateur Tim van Naturalis ontleed. De vogel was sterk vermagerd. Zowel skelet als lichaam worden bewaard en de organen zullen op sterk water worden gezet. Een handjevol vogelaars kwamen vanochtend een kijkje nemen, met op de foto uiterst links een van de eerste waarnemers, Gertjan van der Kooij. Tot 15:00 vandaag is dit nog van dichtbij te zien in het voor iedereen vrij toegankelijke LiveScience van Naturalis.

In de late schemering vlogen er drie bleke nachtzwaluwen boven de moeras zone. Eén had geen lichte polsvlekken en was een Egyptische . Een ander was iets kleiner en had duidelijke lichte polsvlekken kenmerkend voor de Sykes. De derde was waarschijnlijk ook een Sykes. Dit groepje nachtzwaluwen is in november voor het eerst waargenomen en door veel vogelaars gemeld met overtuigende foto’s. De foto toont de plek waar we in de schemering de eerste nachtzwaluw zagen vliegen.

Gisteren was de jaarlijkse Dutch Birding vogeldag in Ede. Een super leuke dag met interessante lezingen, maar bovenal om elkaar te ontmoeten en als Dutch Birders de tijd te nemen om bij te praten.

Een ander hoogtepunt van de dag was de uitreiking van de hoofdprijs van de hoofdprijs van de Most Wanted competitie van vorig jaar en zeker voor Rutger Rotscheid. Met de vondst van een fantastisch twitchbare Groene Bijeneter in de AWD op 16 jullie 2024 maakte Rutger heel veel Dutch Birders gelukkig. Hij onving zijn welverdiende Swarovski NLpure 10x42 van Marc Plomp en van mij, aangeboden door Swarovski en het Vogelinformatiecentrum Texel.

Maar nieuwe rondes nieuwe kansen, maandag publiceren we de nieuwe lijst voor de komende competitie. Vandaag kun je dus nog je stem uitbrengen. Heb je dat nog niet gedaan...

Stem dan op jouw Most Wanted soorten.
Ik ben heel benieuwd wat recente waarnemingen voor invloed zullen hebben op de lijst :)

Een muur van mist, een vlakke Waddenzee, een glibberige dijk, weinig vogels, enkele tientallen vogelaars, een reporter van Vroege Vogels, frustraties over de mist, een klein tijdframe. Spannend dus!

Bertus en ik hadden de moed al bijna opgegeven, maar het kwam goed!
Een nauwelijks verstaanbaar telefoontje van Corstiaan Beeke kan maar één ding betekenen: de brileider wordt gezien! Op een holletje die kant, de scoop opstellen, uitleg over de plek, die #€%^^ mist, waar is die boog, die kromme tak, waar staan die twee staken, de mist die even iets minder wordt en dan de euforie over het zien van deze megazeldzaamheid! Zo ontzettend gaaf!
Een paar minuten goed zichtbaar in de scoop, actief duikend, een mossel etend, op een kleine tachtig meter uit de kust! Echt ongelooflijk om een soort als deze te kunnen zien in Nederland! Zaterdag gaan we weer!

Met veel dank aan Corstiaan en Lenn voor het terugvinden in de mist!

Birders at Texel, Spectacled Eider!

16u20, na aankomst van boot van half vier

Een betere plek voor een ‘massale twitch’ is er niet…

Ontdekker geïnterviewd.

Tijdens de openingsdag van het Dutch Birding weekend van najaar 2024 kon 'mijn auto' genieten van de long-stayers Roze Spreeuw, Amerikaanse Goudplevier en Grote Grijze Snip; de op die dag gevonden Sperwergrasmus van het Reddingboothuis en deze handtamme Sneeuwgors, die ondanks de fenomenale video kans nipt niet het hoogtepunt van de dag werd, dat waren deze Kerkuilen. Ik vond 's middags de Sperwergrasmus terug, stilzittend in een vlier, waarbij ik een hele partij vogelaars kon verblijden met minutenlange views in de scoop en/of aanwijzingen met deze laserpen. Ik raad iedere vogelaar aan een laserpen aan te schaffen want dat kan je bij goede soorten veel tijd en stress schelen. Een belangrijke tip: nooit met de laserpen óp de vogel schijnen en/of een rondje eromheen maken, maar altijd op de boom of tak ernaast en daarbij aanwijzingen geven.