DB-Actueel Online

Op gezette tijden wil de website aandacht besteden aan actuele ornithologische fenomenen. De Nederlandse vogelaars worden (gelukkig maar) nog regelmatig verrast. Door een influx van een bepaalde soort of bepaalde soorten, door een uiterst zeldzame soort waarvan de meeste vogelaars nog niet eens de juiste Nederlandse naam weten, door onverwachte determinatieproblemen en dergelijke. De kracht van dit medium is dat er direct en interactief ingegaan kan worden op deze spannende gebeurtenissen in het veld. Wat is er precies aan de hand? Wat is hier al van bekend? Is er al eerder over geschreven in Dutch Birding? Hoe denkt men in het veld hierover?

Bruine Lijster in Groningen - Update

16 november 2016  ·  Jos Welbedacht  ·  4932 × bekeken

Vorige week had ik een nieuwe verrekijker gekocht en deze moest maar eens getest worden. Ik was dus al de hele week aan het vogelen en aan het genieten van mijn nieuwe aanschaf. Aangezien er de afgelopen weken een influx van Pestvogels Bombycilla garrulus op gang was gekomen leek het mij een goed idee om op dinsdag 8 november 2016 te gaan zoeken in de wijk Beijum in mijn woonplaats Groningen, Groningen. De wijk is zeer geschikt voor besetende vogels. Na een rondje zoeken keerde ik terug naar de Y-splitsing op de Kremersheerd, waar relatief veel vogelactiviteit was, vooral van Pimpelmezen Cyanistes caeruleus en Koolmezen Parus major maar ook van enkele lijsters. Ineens zag ik een lijster opvliegen die op een tak ging zitten. Ik zag hem van de achterkant en mij viel de bruine gloed van de armpennen op, bijna als een bruin vleugelpaneel. Snel daarna vloog hij op om op een naastgelegen grasveldje te landen. Hier zag ik hem weer van de achterkant maar duidelijk was dat dit niet een gewone lijstersoort was. Weer zag ik duidelijk het bruine vleugelpaneel. Vanwege de opvallende wenkbrauwstreep dacht ik eerst nog aan een afwijkende Koperwiek Turdus iliacus maar de bruine gloed in de vleugels, het ontbreken van rood op de flanken en de algehele indruk maakten dit een zeer verdacht beest. Dit kon wel eens iets zeldzaams zijn! Helaas had ik dit keer geen camera meegenomen dus ik probeerde met mijn telefoon wat plaatjes te maken door mijn nieuwe verrekijker. Net voordat ik kon fotograferen vloog de vogel echter op en verdween achter een paar huizen. Verdwaasd ging ik daarna direct naar huis om de camera op te halen en om de literatuur te checken. Met de ANWB-gids bij de hand concludeerde ik dat Bruine Lijster T eunomus een goede optie was maar je weet nooit in hoeverre andere lijsters kunnen afwijken. Dus ging ik trillend van opwinding terug naar de plek waar ik hem eerder probeerde te fotograferen  ̶  helaas, alleen nog twee Merels T merula ter plaatse. Ik liep naar de plek waar hij achter de huizen verdween, zonder succes. Teruglopend naar de ‘oude’ plek ging ik er eigenlijk al vanuit dat dit een gevalletje ‘jammer maar helaas’ zou worden. Lijsters zijn doorgaans immers erg lastig en vaak mobiel. Ook was ik nog niet zeker of ik niet ‘gewoon’ een afwijkende Koperwiek had gezien. Ik maakte al plannen om weer naar huis te gaan toen ineens een verdachte lijster langs vloog die leek te landen in een Lijsterbes bij de splitsing. Ik liep iets dichterbij en zag daar inderdaad op c 20 m afstand de vogel zitten. Ik begon meteen te fotograferen zodat ik in ieder geval bewijs zou hebben. Hij was goed te zien maar was wel voorzichtig en maakte een ietwat geagiteerde indruk; hij vloog naar een andere boom toen ik een stap dichterbij probeerde te komen. Nog steeds wist ik niet precies waar ik mee te maken had, omdat ik nauwelijks kon geloven dat ik daar, in mijn eentje, mogelijk een megasoort had gevonden. Maar de plaatjes op de camera waren eenduidig: het was moeilijk om hier een afwijkende Koperwiek van te maken. Ik ging snel weer naar huis zodat ik de foto’s ergens kon plaatsen. Ik maakte een waarneming aan op www.waarneming.nl onder de naam ‘vogel onbekend’ en plaatste er snel een aantal onbewerkte foto’s, zodat ik een linkje door kon appen naar de Top-of-Holland appgroep. ‘Kijk ik hier nou gewoon heel raar tegen aan en is het een afwijkende Koperwiek? Lijkt op Bruine Lijster’, schreef ik. Direct kreeg ik bevestigende reacties en ook was er commentaar gekomen op mijn waarneming op www.waarneming.nl. Ik was dus niet aan het hallucineren. Via Dutch Bird Alerts werd de melding om 15:08 verspreid.


Bruine Lijster Turdus eunomus Dusky Thrush, Beijum - Groningen, 8 november 2016 (Jos Welbedacht)

Ik ging terug naar de plek om arriverende vogelaars te helpen. Vrijwel meteen kwamen de eersten aangescheurd, waaronder Lazar Brinkhuizen. Ik beschreef ze waar ik de vogel had gezien en na 5 minuten vond ik hem weer, bovenin een boom; hij vloog direct door naar een andere boom waarna we hem enige tijd kwijt waren. Nog steeds was ik de enige die hem (goed) gezien had. Gelukkig kwamen er steeds meer vogelaars en werd de vogel enige tijd later teruggevonden. Het was niet makkelijk, want hij was vrij schuw en daardoor vaak maar korte tijd in beeld; de kenmerkende roep hielp om hem steeds terug te vinden. Die namiddag hebben c 30 mensen hem nog tot donker gezien. Ik verwachtte min of meer dat hij in de nacht door zou trekken en was dus verheugd dat er de volgende ochtend van 07:50 weer meldingen op internet verschenen. Nog steeds was hij erg lastig en de laatste waarneming werd iets na 10:00 gedaan; toen hadden zeker 150 vogelaars hem gezien. Een laatste melding kwam toch wat onverwacht net voor 17:00 uur, toen Willem Bosma hem zag nabij de Mudaheerd. De volgende dag (b)leek hij definitief verdwenen, ondanks het zoekwerk van nog een man of 20. Zelf heb ik ook nog even gezocht maar zonder succes. Die Pestvogels, waarvoor ik in eerste instantie op pad ging, zaten woensdag in de wijk en donderdag vond ik nog een groep van 18 in een zijstraat van de Korreweg. Altijd fraai, die Pestvogels, maar dat ik getrakteerd zou worden op een Bruine Lijster had ik nooit gedacht!

Indien aanvaard (waarbij het vooral gaat om het vaststellen van wel of geen hybride kenmerken met andere Siberische lijstersoorten) betreft het hier de derde Bruine Lijster voor Nederland en de eerste in de ‘moderne’ tijd; de eerste twee werden verzameld, op 20 november 1899 bij Dantumadiel, Friesland, en op 20 februari 1955 bij Kampen, Overijssel. 

Jos Welbedacht

 

Speuren naar de Bruine Lijster (Co van der Wardt)


Update 11 november 2016

Helaas werd de vogel op 11 november dood gevonden, gegrepen door een kat.

Bruine Lijster Turdus eunomus Dusky Thrush, Beijum - Groningen,11 november 2016 (Jacqueline Boersema)

Discussie

Leo JR Boon  ·  11 november 2016  11:17

Bedankt Jos voor deze fijne soort!!

Wouter van Pelt  ·  11 november 2016  15:06, gewijzigd 14 november 2016  10:37

Stoere vondst!

Jan Hein van Steenis  ·  11 november 2016  17:23

Geweldige vondst, jammer dat hij zich woensdag niet wat beter liet zien.

De derde knaller voor Beijum.

"Raamslachtoffer, verzameld door een kat" toch?

Max Berlijn  ·  12 november 2016  08:25, gewijzigd 12 november 2016  09:14

Ik denk dat het, nu de vogel dood is gevonden goed is om dag twee nog even nader uit te schrijven. Zo heb ik het beleefd:

Iets voor 08.00 werd de vogel nabij een veldje in de wijk door ongeveer vier waarnemers kort gezien in een dichtbij staande struik, waaronder Wietze Jansen (net voor die geweldige foto op deze site :-)) en Liewe van Welie. Door het slechte licht, de korte verblijfsduur miste de meeste toen aanwezigen hem. Hierna werd de vogel eens in de twintig minuten steeds kort gezien, steeds door gelukkige enkelingen zoals Marten Miske (zie zijn foto's), Rob Halff en Marc Guyt. Om 09.15 werd de vogel dan eindelijk gedurende een kleine twee minuten gezien door zo'n 60 mensen, eerst laag zittend in een hoekstruik en daarna samen met een Merel en een iets verder zittende Koperwiek in wat kale bomen nabij de ontdekplek http://waarneming.nl/waarneming/view/126503773  . Hier zijn de meeste foto's van die dag gemaakt http://waarneming.nl/waarneming/view/126505549  . Frustrerend voor velen was dat het toch te kort was om er van een afstandje naar toe te rennen, het bij sommige niet bekend was dat de vogel zichtbaar was vanwege de onoverzichtelijkheid van de wijk en als laatste, de plek van waar je de vogel kon zien snel vol gestroomd was waardoor iets later gewaarschuwde vogelaars zich niet in een "zichtpositie" konden manoevreren. Hierna is de vogel nog kort gezien door enkelen in een struik welke in de richting stond waarin hij verdween. Daarna is de vogel niet meer gezien en zelfs niet meer geclaimd tot de vluchtige waarneming rond 17.00 uur. Mijn vraag is; wanneer is die vogel overleden? Hoe zeker is de waarnemer van de waarneming rond 17.00 uur (bijna donker)? Het leek er op dat de vogel op de ontdekdag en die ochtend erna een voorliefde had voor die wijk met al haar voedsel. Het afgestoken vuurwerk (< 10 knallen) leek weinig effect te hebben op de aanwezige vogels. Als die laatste waarneming er niet was geweest zou mijn gok zijn dat de vogel op de tweede dag al tegen een ruit is gevlogen (?) en daarna door de katten is "besnuffeld".

PS: Jos nog bedankt natuurlijk. Ik heb te doen met de mensen die "net verkeerd stonden" en daarna de gehele dag vruchteloos hebben rondgelopen. Dat had mij zomaar ook kunnen gebeuren... Ik hoop dat de balg kan worden overgedragen aan Naturalis, de plek waar dit soort zeldzaamheden horen te liggen.

Arnoud B van den Berg  ·  12 november 2016  09:24

@Jos: nogmaals veel dank. Hopelijk kunnen we in de toekomst met kennis en wetenschappelijk onderzoek beschikbaar in de grote zoölogische musea, nog iets meer over hem te weten komen. Vandaag haalde de vogel zoals je vast al weet opnieuw het nieuws... http://www.telegraaf.nl/binnenland/27010465/__Kat_vreet_zeldzame_lijster_op__.html

Jan van der Laan  ·  12 november 2016  11:08

Hier een kaartje van alle waarnemingen. De waarneming van Willem Bosma is de meest noordelijke, maar dat is niet zo gek, de plek grenst aan de Mudaheerd, de straat waar de vogel zijn einde vond. Wrs heeft de vogel na het vuurwerk en het geren van de massa - onderschat dat niet - zijn heil in dat stukje van de wijk gezocht.

Jos Welbedacht  ·  12 november 2016  11:34, gewijzigd 12 november 2016  11:41

Hey Jan, de vogel is niet bij de Mudaheerd gevonden maar aan de Bekemaheerd (westelijker dan de ontdekkingsplek dus). Het vuurwerk kwam van ongeveer tegenover de vondstplek.

Jan van der Laan  ·  12 november 2016  12:41

Ok bedankt, ik had de telefoongids gecheckt en daar woonde een JM xxachternaamxx, vandaar. De voornaam van de vindster was Jxxxx.

Frank Coenjaerts  ·  12 november 2016  13:35

Niet belangrijk, maar leuk voor de documentatie:

De plek waar "ca. 60 man" (Max) de vogel in de buurt van een Merel in de kale boom zagen zitten, springt niet uit het kaartje dat Jan hierboven post. Iemand een idee waar dat nou precies was (lukte mij dinsdag in het veld al niet meer die plek terug te vinden...)?

Wim Nap  ·  12 november 2016  13:47, gewijzigd 12 november 2016  13:50

Dat was aan de Bekemaheerd Frank, waar deze weer een bocht maakt naar de Amkemaheerd. Ik schat dat de groep op de coördinaten 53.247789, 6.584648 stond, en vanaf daar de straat in keek. 

Max Berlijn  ·  12 november 2016  16:42

Best raar, ik heb mijn waarneming via waarn.nl ingevoerd, zou toch goed moeten zijn?

Jan Hein van Steenis  ·  12 november 2016  18:13

@Max: ik vind het niet vreemd dat zelfs de GPS van je telefoon daar in de war raakt...

Leo JR Boon  ·  13 november 2016  18:30

Dat is deze plek: http://waarneming.nl/waarneming/view/126508298

Maar je ziet dat de meeste mensen maar lukraak de waarneming invoeren, in schuren op daken etc.

Max Berlijn  ·  14 november 2016  08:45

Thx Leo en Frank ik heb mijn lokatie in de waarneming aangepast.

Dick Pruiksma  ·  14 november 2016  19:59

Geweldige vondst Jos!  en accuraat gehandeld door de camera te halen!! Dat van die nieuwe kijker wist ik niet eens, wel dat je achter de pestvogels aan zat.....nogmaals bedankt voor deze prachtige soort, ervan uitgaand dat ie niet als een hybride bestempeld wordt...

Feedback?

Ja, ik geef toestemming Dutch Birding is wettelijk verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies en soortgelijke technieken, en je te informeren over het gebruik daarvan op de site. Dutch Birding gebruikt cookies en soortgelijke technieken voor de volgende doeleinden: het optimaliseren van de website, het gebruik, beheer en gericht kunnen tonen van advertenties, de integratie van social media, het verzamelen en analyseren van statistieken.

Voor een aantal van bovenstaande punten is het vastleggen van bezoekersgedrag noodzakelijk. Ook derde partijen kunnen deze cookies plaatsen, zoals bijvoorbeeld het geval is bij embedded video's van YouTube.