Dutch Birding

DB Terugblik september 2026

9 oktober 2026  ·  Wim Wiegant & Eduard Sangster  ·  2695 × bekeken

Nu dit land wordt geregeerd door bewindslieden die graag van kunstmatige intelligentie gebruik maken om meer en minder voor de hand liggende inzichten te beschrijven, zult u zich afvragen of en hoe het DB Terugblik-team zich voegt naar deze nieuwe trend. Helaas is het grootste deel van de gevallen in deze rubriek bijna met geen pen te beschrijven, dus al zeker niet met een kunstmatig slimme pen. Voor de vertaling van een deel van de rubriek in de Engelstalige versie wordt dan wel enige kunstmatige intelligentie gebruikt, maar dat is nu niet iets wat door de meeste mensen als een doodzonde wordt gezien. Dat gaat om vertaling, en niet om het genereren van inzichten. Dus, beste lezers, maakt u zich geen zorgen: het DB Terugblik-team heeft weer ouderwets zitten zweten om dit maandoverzicht weer tot een echte en oorspronkelijke leeservaring te maken...! En, september was dit jaar niet bepaald vrij van gebeurtenissen. Laten we dus een en ander maar eens gaan doornemen...

Hoogtepunten

Grote Pijlstormvogel

De vogel van de maand was natuurlijk de Grote Pijlstormvogel, die door één enkele waarnemer werd gezien en gefotografeerd in de haven van Rotterdam op 30 september. De waarneming werd pas op 1 oktober bekend.

Grote Pijlstormvogel Ardenna gravis, Waalhaven, Rotterdam (ZH), 30 september (Joost de Kurver)

Natuurlijk geloofde - bijna - niemand dat de vogel nog zou worden teruggevonden, maar de bespreking van de gebeurtenissen van 1 oktober komen helaas pas in het volgende maandoverzicht aan de orde! U kunt ze natuurlijk ook al hier lezen...

Witkeelgors

Eén Witkeelgors op de Maasvlakte, zeer zeldzaam, maar niemand zou werkelijk versteld staan. Twee tegelijk, daarentegen, dat is weer een heel nieuw fenomeen. Naar ons weten was het nog niet eerder gebeurd in Europa. Ze werden ontdekt op 30 september, net als de vorige soort. De Witkeelgors kent twee vormen, een met witte en een met beige wenkbrauw. Beide vormen waren vertegenwoordigd in het groepje van twee.

Witkeelgors Zonotrichia albicollis, Maasvlakte, Rotterdam (ZH), 30 september (Rob Halff)

Boven de witte vorm, hieronder de beige vorm.

Witkeelgors Zonotrichia albicollis, Maasvlakte, Rotterdam (ZH), 30 september (Jill Heeres)

Kleine Sprinkhaanzanger

Op 27 september werd de vijfde Kleine Sprinkhaanzanger van Nederland gevangen op de ringbaan van Meijendel in de duinen van Wassenaar (ZH). Op het geval van 4 oktober 2016 na, betreffen alle gevallen ringvangsten.

Kleine Zwartkop

Een prachtig mannetje Kleine Zwartkop in de duinen van Zuid-Kennemerland (NH), op 29 september, was slechts weggelegd voor de ontdekker. Het betrof de tweede dit jaar, na een vogel in april in Usquert, Groningen. 

Veldrietzanger

Op 26 september werd een Veldrietzanger gevangen in Zuid-Kennemerland (NH). Veel sensationeler was de waarneming een dag later van een vogel op het Grote Vlak op Texel, die de derde bezoekbare vogel van Nederland betekende, op een totaal van 48 gevallen. Het blijft de vogel met de hoogste verhouding tussen ringvangsten en veldwaarnemingen, nipt gevolgd door de Siberische Sprinkhaanzanger, en natuurlijk tellen dan de vogels die uitsluitend zijn gevangen niet mee, zoals Sykes' Spotvogel, Grijswangdwerglijster en Tennesseezanger.

Veldrietzanger Acrocephalus agricola, Grote Vlak, Texel (NH), 26 september (Diederik Kok)

Grote Franjepoot

Nog een goed bezoekbare vogel was de Grote Franjepoot die van 21 tot 29 september in Delfgauw en Berkel en Rodenrijs (ZH) te zien was. Of het dezelfde vogel was die op 18 en 19 september bij Kerkwerve (Zld) werd gezien, is niet duidelijk geworden.

`

Grote Franjepoot Phalaropus tricolor, Berkel en Rodenrijs (ZH), 22 september (Martijn Verdoes)

Overzicht

Eendachtigen

Na een waarneming van een "mogelijke" Kleine Topper bij Marken (NH) op 4 september, werd ook nog een niet geheel duidelijke waarneming gedaan bij de Vijfhoek (NH) daar niet al te ver vandaan, op de waarneming gedaan bij de Vijfhoek (NH) op 23 september, na. De trofee voor de Eend van de Maand zal daarom deze maand niet worden uitgereikt.

Stormvogels

In bijna alle uurhokken die aan zee zijn gelegen, behalve die in het noorden van Noord-Holland, plús nog langs de Afsluitdijk en de dijk van Enkhuizen naar Lelystad, werden Vale Stormvogeltjes gezien. De aantallen waren relatief hoog, maar nog niet zo hoog als in 2017. Maar goed, oktober moet nog komen. Er zijn vele records, en die op het gebied van atletiek en andere sportevenementen zijn best bekend. Voor vogelliefhebber die records ook sterk kunnen waarderen hebben we de trektelrecords. Een van de oudste records op dit gebied, het Nederlands record Grauwe Pijlstormvogels, stond op 518 exemplaren, gezien op 19 september 1978 bij Nes op Ameland (Fr). Het werd op 20 september bij de Koog op Texel (NH) verpulverd: toen vlogen daar 792 exemplaren langs. Als kers op de taart vloog daar die dag in deze massa ook nog een Kuhls/Scopoli's Pijlstormvogel langs. Van de Grote Pijlstormvogel waren er tot deze maand 19 gevallen, waarvan er één twitchbaar zou zijn geweest, als het begrip in 1968 al bestond. Vijf dagen lang heeft een wijfje van deze soort in de tuin van een verzorgingstehuis in Rotterdam gebivakkeerd, van 6 tot 11 oktober 1968. Er is waarschijnlijk in die tijd geen enkele vogelaar geweest die de vogel levend heeft gezien. De kansen om er ooit een te zien te krijgen stegen sterk toen een zwemmende Grote Pijlstormvogel in de Rotterdamse Waalhaven werd ontdekt op 30 september door een oplettende vogelaar, die er de dag erna ook nog een foto van losliet op het internet. Dat is de foto die u hierboven al zag. Helaas werd de vogel dezelfde dag niet teruggevonden, maar de dag daarop wél! Daarover meer in het volgende maandoverzicht. Temidden van dit zeevogelgeweld werden er ook nog de reguliere Vale Pijlstormvogels gezien, maar niet zo heel veel: op Terschelling (Fr) op 5 september werden er twee gezien, op 12 september vloog er een langs Vlieland (Fr), op 18 september een langs Noordwijk (ZH), op 20 september een langs Katwijk (ZH), langs Wassenaar (ZH) en ook nog een langs Terschelling (Fr).

Reigers en ibissen

Hadden we het net al over Nederlandse records, dat van het grootste aantal Koereigers in één groep werd op 17 september gezet op 166 exemplaren, bij Alblasserdam (ZH). De Zwarte Ibis is het verloren weeskind van de DB Terugblik. Veel zeldzamer dan populaire soorten als Koereiger, Kwak en Zwarte Ooievaar, maar aandacht, ho maar! Dat gaat in dit overzicht veranderen: in 22 uurhokken werden deze maand exemplaren gezien, waarvan slechts twee in provincies die aan Duitsland grenzen. Groepjes van drie en vier waren er respectievelijk bij Heiloo (NH) en in het Lauwersmeer (Fr), maar een groepje van acht bij Ossenisse bij Terneuzen (Zld) was de grootste.

Zwarte Ibis Plegadis falcinellus, Pijnacker (ZH), 13 september (Wietze Janse)

Waders en wadertjes

Van 6 september tot het einde van de maand werd een Amerikaanse Goudplevier gezien in en bij de Slufter op Texel (NH). In juni had daar ook al een vogel gezeten, dus dat zo maar dezelfde kunnen zijn geweest. Van 12 tot 19 september was een adult winter Aziatische Goudplevier te zien bij Ouddorp (ZH). De vogel zal wel de verdere maand in de omgeving zijn gebleven, want begin oktober waren er weer waarnemingen in dezelfde omgeving. Blonde Ruiters deden het leuk: van 11 tot 19 september werd een eerstejaars vogel gezien in Breezand, Anna Paulowna en Den Helder (NH) en op 21 september werd nog een eerstejaars gezien op de Hooge Platen in de Westerschelde (Zld). In een ferme 20 uurhokken werden Gestreepte Strandlopers vastgesteld. Op drie plekken was er sprake van twee vogels bij elkaar: in de Lauwersmeer (Fr) in begin september, bij Anna Paulowna (NH) in het midden van de maand en bij Zevenhuizen (ZH) in de laatste week van de maand. Op 18 september werd een Grote Franjepoot ontdekt bij Kerkwerve (Zld) en die vogel werd ook op 19 september gezien. Dezelfde of een andere vogel werd in de avond van 21 september gevonden in De Groene Keijzer in Delfgauw (ZH). Deze vogel vloog op en neer tussen voornoemd gebied en de Nieuwe Droogmaking in Berkel en Rodenrijs (ZH) tot 29 september, en trok tijdens zijn verblijf machtig veel bekijks, ondanks dat het alweer het 27e of 28e geval betrof. Het laatste bezoek was ook al een paar jaar geleden, in 2022 in de omgeving van Den Oever (NH).

Grote Franjepoot Phalaropus tricolor, Berkel en Roderijs (ZH), 22 september (Peter Soer)

Een Terekruiter verblijdde de waddenkust bij Harlingen van 11 tot 16 september. Mogelijk dezelfde vogel werd tussendoor nog op Griend gezien, op 13 september. Een Kleine Geelpootruiter werd gezien door een enkele vogelaar op de Marker Wadden (Fl) op 7 september. Een exemplaar in de Oostvaardersplassen van 24 tot 26 september werd door veel meer mensen gezien.

Kleine Geelpootruiter Tringa flavipes, Marker Wadden (Fl), 7 september (Miranda Veldt)

Een Poelruiter werd nog tot 7 september gezien in de Breebaartpolder bij Termunten (Gr). Op 18 september was er een in Rivierpark Maasvallei (L). Andere waarnemingen waren minder overtuigend. Een Steppevorkstaartplevier werd tweemaal kort gezien, op 22 en 25 september, bij respectievelijk Deventer (Ovl) en Wijhe (Ovl).

Jagers tot en met sterns

Langs zo'n beetje de helft van alle uurhokken aan zee, 41 stuks van de 88, werden Vorkstaartmeeuwen gemeld. Een gelukkige waarnemer zag op 21 september drie duootjes Vorkstaartmeeuwen langsvliegen op Schiermonnikoog.

Roofvogels

Het was weer een drukke maand voor de Grijze Wouw, met waarnemingen in 30 uurhokken. Overal werden ze gezien, behalve in Noord-Holland. Na een explosie in Duitsland, waar er al 25 zouden broeden, en het eerste broedgeval in Vlaanderen (zie ook onder de WP-waarnemingen), kijkt Nederland met spanning uit naar het eerste broedgeval. We zetten ons geld in op Zeeuws-Vlaanderen als locatie voor het eerste broedgeval. Dit zomerseizoen werd er weer een enorm aantal Slangenarenden in Nederland vastgesteld, maar niet zoveel als vorig jaar. Volgens de man die het kan weten zijn er ten minste 29 exemplaren in Nederland op bezoek geweest. Het lijkt niet onredelijk te veronderstellen dat het zeer warme weer en de uitgebreide bosbranden in Zuid-Europa voor een belangrijk deel hebben bijgedragen aan de hoge aantallen. Of het de kans op een toekomstig broedgeval weer groter maakt, dat zullen we dan weer moet afwachten. In een geruststellende 89 uurhokken werden Steppekiekendieven vastgesteld, met op meerdere plekken twee vogels tegelijk. De leukste waarneming was een vogel die live werd ontdekt tijdens het bezoek van twee boswachters van dienst in het huiselijke televisieprogramma "Binnenstebuiten", dat op 5 oktober werd uitgezonden, maar waarvan de opnamen dateerden van 11 september.

Zangvogels

Een echte invasie van Notenkrakers in Nederland is al een hele tijd geleden. Volgens Sovon was de laatste kleine invasie van de soort in 1991. In september leek zich een nieuwe invasie aan te kondigen, met een waarschijnlijke over Ophemert (Gld) op 24 september, een verblijvende vogel op 27 en 28 september in Westmaas (ZH) en een overvliegende in Sirjansland (Zld). De enige Grauwe Fitis van deze maand werd in de Ganzenhoek in Meijendel (ZH) gezien, op 6 september. Degenen die daar weleens geweest zijn weten dat het terugzoeken van een dergelijk klein vogeltje in dit flinke duingebied wel een pijn in een niet nader te noemen lichaamsopening kan zijn. Meerdere Sperwergrasmussen werden gezien op Texel (NH), namelijk in De Tuintjes op 1 en 2 september, in de Eierlandse Duinen en in de Slufter, beide op 12 september. Op 22 september was er ook nog een in de Muy, óók op Texel (NH). In het binnenland werd er op 21 september een gezien in het Fochteloërveen en op 25 september werd er een gezien op de Maasvlakte (ZH). Op die datum werd er bovendien een gevangen op Vlieland (Fr), en twee dagen later weer een. Op 28 september zat er een in Helpman, een wijk in de stad Groningen (Gr). De tweede Kleine Zwartkop van dit jaar, na de eerste in Usquert van 19 tot 22 april, welk geval ook het eerste wijfje van het land betrof, was een mannetje in de Kennemerduinen (NH) op 29 september. Helaas werd de vogel alleen door de ontdekker gezien.

Een Kleine Sprinkhaanzanger werd op 27 september gevangen in Meijendel, Wassenaar (ZH). De soort is pas vier keer eerder in Nederland vastgesteld, als vuurtorenslachtoffer op 11 december 1912, als ringvangsten op 20 september 2002 en 5 oktober 2013, en op 4 oktober 2016, de enige veldwaarneming in Nederland, op de Maasvlakte (ZH).

Kleine Sprinkhaanzanger Locustella lanceolata, Meijendel, Wassenaar (ZH), 27 september (Vincent van der Spek)

Een Veldrietzanger ontdekken, dat is slechts weinigen gegeven. Een Veldrietzanger vanuit een rijdende auto ontdekken, dat is natuurlijk nog wel een paar stapjes verder! De Veldrietzanger van het Grote Vlak op Texel bleek niet alleen vanuit de rijdende auto ontdekt, maar nog eens goed bezoekbaar ook, op 27 en 28 september. Een dag vóór deze ontdekking was er al een gevangen in de Kennemerduinen (NH). De enige Roze Spreeuw van de maand was een volwassen vogel die zich ophield op Terschelling op 2 september. De Aziatische Roodborsttapuit die werd gezien op mogelijk 27, maar in ieder geval 28 september rond de haven van IJmuiden (NH), was slechts een aankondiging van de ondersoorten en soorten die nog moesten komen.

Aziatische Roodborsttapuit Saxicola maurus, IJmuiden (NH), 28 september (Arnoud van den Berg)

Op 30 september werd er een gezien in het Noordhollands Duinreservaat (NH). Een Izabeltapuit in september, dat kan een beetje te denken geven. Toch werd er een gemeld in de Paezemerlannen (Fr) op 29 september. Een fraaie Bonte Tapuit was een dagje aanwezig in het Noordhollands Duinreservaat (NH).

Bonte Tapuit Oenanthe pleschanka, Noordhollands Duinreservaat (NH), 27 september (Caesar Weenink)

De invasie van Witbandkruisbekken die zich in Duitsland leek af te tekenen, is tot op heden aan Nederland voorbij gegaan. De ene matige waarneming op Schiermonnikoog (Fr) was op 2 september. We moeten dus nog afwachten tot wat meer exemplaren zich willen laten zien. Het laatste geval van een groepje – weliswaar een groepje van twee, maar toch - dateert van 13 jaar geleden. Het bezoek van de vogelsoort die het meest op Atlantische zeereizen - wij bedoelen hier letterlijk: "óp" - wordt vastgesteld, aan de Maasvlakte kan moeilijk als een al te grote verrassing worden gekenschetst. Toch was het pas het achtste geval van de soort in Nederland. Dat het twee vogels betrof, dat was natuurlijk wél bijzonder. Duizenden fraaie foto's werden gemaakt, en hier hebben we er nog eentje.

Witkeelgors Zonotrichia albicollis, Maasvlakte, Rotterdam (ZH), 30 september (Martijn Verdoes)

Inmiddels elders in de WP

Wat is de WP eigenlijk...?

Met de WP (Western Palearctic) wordt het gebied bedoeld dat op dit kaartje groen en oranje is ingekleurd. Met de BWP wordt het groene en blauwe gebied bedoeld, conform ‘The Birds of the Western Palearctic’ van Cramp & Simmons.

Azoren

Eind september trekken de eerste WP twitchers naar ‘the Rock’, het uiterste noordwestelijke eiland Corvo van de Azoren-archipel. Gaan we vandaag vogelen rondom het dorp, met de taxi omhoog en vanaf de vuurtoren al vogelend naar beneden, of blijven we in en rondom de vulkaan? De keuze is belangrijk, want het bereik is matig en verplaatsen te voet gaat langzaam, ook omdat geen vierkante meter gelijke grond is. Met geluk kun je één vogel twitchen per dag. Soms met gevolg dat je een hele middag bij een dichte haag staat en alleen twee Azorenvinken (Azores Chaffinch) oppikt. Maar dan is daar opeens die knaller en is de dag weer goed. Dat is Corvo birding… Eind september leverde dit een Gele Zanger (Yellow Warbler), een Tennesseezanger (Tennessee Warbler), een Bonte Zanger (Black-and-white Warbler) en twee Noordse Waterlijsters (Northern Waterthrush) op.

Gele Zanger Setophage aestiva, Corvo, Azoren, 26 september (Adrian Jordi)

Tennesseezanger Leiothlypis peregrina, Corvo, Azoren, 25 september (Adrian Jordi)

Bonte Zanger Mniotilta varia, Corvo, Azoren, 25 september (Adrian Jordi)

Noordse Waterlijster Parkesia noveboracensis, Corvo, Azoren, 22 september (Adrian Jordi)

Elders op de Azoren: een Amerikaanse Nachtzwaluw (Common Nightjar) werd levend opgeraapt op 19 september op Pico. Op dezelfde dag werd op Graciosa een Groene Reiger (Green Heron) gefotografeerd. Een Amerikaanse Watersnip (Wilson’s Snipe) werd opgemerkt op Terceira op 23 september, waar tevens een Kleinste Strandloper (Least Sandpiper) en een Amerikaanse Bontbekplevier (Semipalmated Plover) aanwezig waren. De Carolinaeend (Wood Duck) was nog altijd aanwezig op São Miguel.

VK en Ierland

Enkele Ierse vogelaars vroegen ons om hen niet meer onder - het topografisch correcte - ‘British Isles’ te zetten. Iets met oud zeer denken wij…

Op 5-6 september werd een Egyptische Nachtzwaluw (Egyptian Nightjar) gezien op de Shetlands. Deze onverwachte knaller is het derde Britse geval, na de beruchte gevallen uit 1883 en 1984. Ook in West-Europa is dit een exceptionele zeldzaamheid, met gevallen op Helgoland, Duitsland, in 1875, op Gotland, Zweden, in 1972 en op Christiansø, Denemarken, in 1983. De waarneming kwam enkele dagen na de publicatie van het artikel in Dutch Birding over het eerste geval van een Nachtzwaluw (European Nightjar) van de oostelijke ondersoort plumipes op Malta. Hierdoor werd - even – getwijfeld aan de determinatie. DNA van de vogel werd verzameld uit uitwerpselen en de eerste analyse duidt op de oostelijke ondersoort, de nominaat.

Egyptische Nachtzwaluw Caprimulgus aegyptius, Pool of Virkie, Shetland, Schotland, 6 september (Michael Edgecombe)

De beste pelagics in de WP starten vanaf de Kaapverdische Eilanden, terwijl Madeira en de Canarische Eilanden ook geweldig zijn. Sinds enkele jaren is de jaarlijkse zeetocht van een week van de Scilly Eilanden naar ‘de canyons’, aan de rand van het continentale plat, ook een begrip. Zo kwam de trip vorig jaar terug met een recordaantal van 95 Madeirastormvogeltjes (Madeiran Storm Petrel). Met slechts zes eerdere gevallen op de Britse lijst niets minder dan spectaculair. Alhoewel men ook redeneert dat 12 zeemijl de échte Britse grens markeert en niet de Exclusieve Economische Zone.

Figuur 1. Kaart van Britse Exclusieve Economische Zone (groene lijn) en het bevogelde gebied van de recente pelagic (rode lijn), aan de rand van het continentaal plat, boven de Dangaard en Explorer Canyons (Eduard Sangster)

Bij aankomst bij de Explorer en Dangaard Canyons waren de omstandigheden op 19 september perfect met een stevige zuidwesten wind. Wat volgde was een krankzinnige anderhalf uur met een Zuidpooljager (South Polar Skua), een Madeirastormvogeltje (Madeiran Storm Petrel), een waarschijnlijke Desertasstormvogel (Desertas Petrel), een Kleine Pijlstormvogel (Barolo Shearwater), een Scopoli’s Pijlstormvogel (Scopoli’s Shearwater) en met als absoluut hoogtepunt een Bont Stormvogeltje (White-faced Storm Petrel). Het tweede Britse geval, na de vogel die in 1897 levend werd opgeraapt in Schotland. De dagen hierna waren minder intensief, met ‘slechts’ nog eens twee Kleine Pijlstormvogels.

Zuidpooljager Stercorarius maccormicki, Dangaard Canyon, Atlantische Oceaan, Verenigd Koninkrijk, 19 september (Thomas Willoughby)

Madeirastormvogeltje Hydrobated castro, Dangaard Canyon, Atlantische Oceaan, Verenigd Koninkrijk, 19 september (Thomas Willoughby)

Kleine Pijlstormvogel Puffinus baroli, Dangaard Canyon, Atlantische Oceaan, Verenigd Koninkrijk, 19 september (Thomas Willoughby)

Bont Stormvogeltje Pelagodroma marina, Dangaard Canyon, Verenigd Koninkrijk, Atlantische Oceaan, 19 september (Thomas Willoughby)

Een Roodsnavelkeerkringvogel (Red-billed Tropicbird) werd fraai vastgelegd vanaf een jacht, 5 km uit de kust bij Looe, Cornwall, op 6 september. Vermoedelijk dezelfde vogel werd op 20 september gefotografeerd door een hondenuitlater in het nabijgelegen Porthgwarra. Het betrof het zesde Britse geval en het eerste sinds 2015.

Roodsnavelkeerkringvogel Phaeton aethereus, Cornwall, Engeland, 15 september (Amelia Frisby)

Cornwall deed het sowieso goed deze maand, met een fraai gefotografeerde, doch kortstondig aanwezige Kleine Grijze Snip (Short-billed Dowitcher) op 14 september. Dit betrof pas het vijfde geval voor het VK en de eerste adulte vogel ooit. Op 20 september werd een Roodpootgent (Red-footed Booby) gezien in St Ives Bay, Cornwall. Inmiddels al het vierde Britse geval. Bruine Genten (Brown Booby) vlogen langs de Britse oostkust op 2, 6, 11 en 12 september en in Cornwall op de 29e. Op de Scilly’s werd een Amerikaanse Bosruiter (Solitary Sandpiper) gemeld op Tresco van 2-15 september en een zeldzaam twitchbare Bartrams Ruiter (Upland Sandpiper) werd gezien op St. Agnes op 25-27 september. Een influx van ruim 60 Blonde Ruiters (Buff-breasted Sandpiper) op de Britse Eilanden, alsook circa 35 Bairds Strandlopers (Baird’s Sandpiper) mag niet onvermeld blijven. Maar liefst 5 Amerikaanse Waterpiepers (American Pipit) werden gemeld vanuit Schotland. De eerste Todds Canadese Gans (Todd’s Canada Goose) van het najaar werd gezien op 21 september in centraal Schotland. Elk jaar worden wel enkele exemplaren van deze ondersoort van de Grote Canadese Gans (Greater Canada Goose) gezien in Ierland en Schotland. Het betreffen vermoedelijk (wilde) vogels afkomstig uit Groenland. En daarmee de enige manier om deze soort op je A-lijst te krijgen binnen de WP. Een Sykes’ Spotvogel (Sykes’s Warbler) werd op 30 september gevonden bij Girdle Ness, Schotland. De langverblijvende Langstaartklauwier (Long-tailed Shrike) liet zich uitstekend zien tot en met 11 september. Het adult mannetje Rode Grutto (Hudsonian Godwit) in Cattawade, Suffolk, werd eveneens voor het laatst gezien op 11 september. Het hoogtepunt in Ierland deze maand was een eerstejaars vrouwtje Sparrenzanger (Blackburnian Warbler), dat van 13-17 september werd gezien op Dursey Island.

Sparrenzanger Setophaga fusca, Dursey Island, Ierland, 14 september (Tom Shevlin)

Dursey Island is een bekend zeldzaamhedeneiland, dat alleen bereikbaar is via een kabelbaan.

Kabelbaan naar Dursey Island, 9 november 2009 (Tom Shevlin)

Het betrof het tweede Ierse geval, na de matig twitchbare vogel in 2023. In dezelfde tuin werden ook een Dwerglijster (Swainson’s Thrush) en een Roodoogvireo (Red-eyed Vireo) gezien. Corvo toestanden! Alsof dat nog niet genoeg was, werd op het eiland een Westelijke Blonde Tapuit (Western Black-eared Wheatear) ontdekt op 23 september.

Een juveniele Kleinste Strandloper (Least Sandpiper) op 19 september bij Ventry is nog het vermelden waard, net als één tot drie Zuidpooljagers (South Polar Skua) langs de Ierse westkust deze maand, en een enkele Amerikaanse Pieper (American Pipit).

Noord-Europa

Ook IJsland werd verwend met Amerikaanse Waterpiepers (American Pipit), in totaal vier vogels. De tweede Kleine Grijze Snip (Short-billed Dowitcher) verbleef op Hofn tot en met 17 september.

Kleine Grijze Snip Limnodromus griseus, Hofn, IJsland, 9 september (Gaukur Hjartarson)

Groot was de verrassing toen op 19 september de eerste Zwartkapstormvogel (Black-capped Petrel) voor Noorwegen langs Lista Fyr vloog. De vogel werd vastgelegd op een korrelige video. De tweede Geelbrauwgors (Yellow-browed Bunting) voor Noorwegen betrof een adulte vogel die werd geringd op Utsira op 11 september.

Geelbrauwgors Emberiza chrysophrys, Utsira, Noorwegen, 11 september (Øystein Birkeland Nilsen)

Op 5 september werd de vierde Bruine Gent (Brown Booby) voor Zweden ontdekt langs de westkust. De vogel werd opgepikt bij Öckerö en volgde de kust naar het zuiden, waar de vogel fraai twitchbaar was bij Mellby. In de avond verslechterde de conditie van de vogel. Het overleefde de nacht, maar stierf de volgende middag in de duinen.

Bruine Gent Sula leucogaster, Mellby, Zweden, 5 september (Stefan Hage)

Centraal-Europa

Eerder dit jaar werd het eerste succesvolle broedgeval ooit van de Grijze Wouw (Black-winged Kite) in België bekend gemaakt. Het totaal aantal broedgevallen ligt veel hoger en lijkt op te lopen naar negen, waarvan zeven succesvol. Ook vanuit Duitsland worden exploderende aantallen broedgevallen gemeld. Twee eerstejaars Reuzenzwartkopmeeuwen (Pallas’s Gull) werden gezien in het oosten van Duitsland begin september. Een Soraral (Sora) werd geringd op Alderney, Kanaaleilanden, op 14 september. De opmars van de Witbandkruisbekken (Two-barred Crossbill) lijkt gestokt en de hoop op een invasie in West-Europa lijkt inmiddels vervlogen. De Notenkrakers (Spotted Nutcracker) lijken wél door te zetten, met in Finland grote aantallen, vanaf eind september dagelijks groepen langs Falsterbo en kleine, maar duidelijk oplopende aantallen in Denemarken, Duitsland en Nederland.

Oost-Europa

De vierde Balkansperwer (Levant Sparrowhawk) voor Polen betrof een juveniele vogel die werd geringd op 5 september in het zuidoosten van het land.

Zuid-Europa

Twee Sierlijke Sterns (Elegant Tern) werden gezien nabij Lissabon, wat slechts het derde en vierde Portugese geval betrof. Het eerste exemplaar was vanaf 14 september aanwezig en is vermoedelijk de beroemde ‘Sterna 2’. Voor het eerst gezien in Frankrijk in 2003 en sinds 2008 ’s zomers te vinden op Île de Noirmoutier, nabij Bretagne, en teruggemeld uit Zuid-Afrika en Engeland. Deze voerde een juveniele Sierlijke x Grote Stern (Elegant x Sandwich Tern). Een tweede adulte vogel werd gezien vanaf 18 september. Dit betrof een van de twee zuivere Sierlijke Sterns die in 2021 geboren en geringd werd op Île de Noimoutier (en géén nakomeling van Sterna 2). Ook deze vogel werd vergezeld door een hybride juveniele Sierlijke x Grote Stern (Elegant x Sandwich Tern).

Sierlijke Stern Sterna elegans, geringd in Frankrijk in 2005, Setúbal, Portugal, 18 september (Vasco Valadares)

Sierlijke Stern x Grote Stern Sterna elegans x S. sandvicensis, juveniel gevoerd door adulte 2005 vogel, Setúbal, Portugal, 18 september (Vasco Valadares)

Sierlijke Stern Sterna elegans, geboren en geringd in Frankrijk in 2021, Setúbal, Portugal, 18 september (Vasco Valadares)

Sierlijke Stern x Grote Stern Sterna elegans x S. sandvicensis, juveniel gevoerd door adulte 2021 vogel, Setúbal, Portugal, 18 september (Vasco Valadares)

Een Amerikaanse Bosruiter (Solitary Sandpiper), Soraral (Sora), Amerikaanse Bontbekplevier (Semipalmated Plover) en twee Witruggieren (White-backed Vulture) werden gemeld uit Spanje. Een Maskerduif (Namaqua Dove) in Tarifa en een Bruinruggoudmus (Sudan Golden Sparrow) in Gibraltar lijken te duiden op wilde vogels? Op 21 september werd een fraaie adulte Rüppells Gier (Rüppell's Vulture) gezien op Krk Island, het eerste geval in Kroatië. Het betreft mogelijk dezelfde vogel die eind augustus in Italië werd gezien. Er is een eerste stap gezet richting het mogelijk uitzetten van de Gestreepte Vechtkwartel (Common Buttonquail) in Spanje. In Afrika een algemene soort, maar dit betreft een fokprogramma met de bedreigde ondersoort sylvaticus, die alleen nog maar zeer beperkt in Marokko voorkomt.

Noord-Afrika

Een Afrikaans Waterhoen (Lesser Moorhen) was vanaf 22 september aanwezig op Sal, Kaapverdië. De zuidoostkust van Egypte is de beste plek in de BWP is om Krabplevieren (Crab Plover) te zien. Ruim 40 vogels werden eind september opgemerkt bij de Hamata Mangroves.

Krabplevier Dromas ardeola, Hamata Mangroves, Egypte, 23 september (Nick Bray)

De opmars van de Afrikaanse Dwergaalscholver (Reed Cormorant) in Egypte gaat gestaag door. Op een boottocht bij Aswan werden maar liefst 14 exemplaren geteld, het merendeel jonge vogels. Ook de Teugelastrild (Crimson-rumped Waxbill), welke zich sinds maart 2025 heeft gevestigd in het uiterste zuiden van Egypte, wordt gezien in steeds grotere aantallen langs het Nassermeer. Eind september werden in Abu Simbel 15 vogels geteld.

Teugelastrild Estrilda rhodopyga, Abu Simbel, Egypt, 28 september (Nick Bray)

Midden-Oosten

De Picatatapuit (Variable Wheatear) verbleef in Koeweit tot en met 5 september. Pas de eerste Grauwe Fitis (Greenish Warbler) voor Israël werd opgepikt in Sde Boker op 19 september.

Grauwe Fitis Phylloscopus trochiloides, Ben Gurion Park, Sde Boker, Israël, 19 september (Amir Ben Dov)

De Glazen Bol

Na een drukke augustus en een volle september wordt het afwachten hoe krankjorum oktober wordt. Wat wordt de meest niet-verwachte soort van de maand? Zet de invasie van Notenkrakers door? Hoe gaat het lopen met de Witbandkruisbek? Het DB Terugblik-team weet ook nog wel wat vliegenvangertjes die hogelijk gewaardeerd zouden worden. En dan hebben het nog niet eens over de Blauwe Nachtegaal gehad! Maar, laten we niet overspannen worden en teveel op de zaken vooruit lopen. Er zijn nog vele minder verschrikkelijk zeldzame vogeltjes die we misschien kunnen gaan zien, en in ons hart zijn we al vaak tevreden met het Baardmannetje, het Vuurgoudhaantje of een Bladkoning…. We wensen iedereen bij de zoektochten naar vogels van allerlei kunne weer enorm veel zoekplezier…!

We willen alle waarnemers en fotografen hartelijk bedanken voor hun bijdragen aan dit verslag. We would like to thank all observers and photographers for their contributions to this report.

Wim Wiegant & Eduard Sangster

Discussie

Wim Wiegant
 ·  9 oktober 2026  15:13, gewijzigd 9 oktober 2026  21:00

De auteurs weten werkelijk niet welke woorden ze moeten vinden om dank uit te spreken voor hun onnoemelijke inspanningen, Garry Bakker voor het corrigeren van feiten en taal, en Toy Janssen voor de ICT-zaken. Moge vele zeldzaamheden hun pad kruisen...!

Jan Hein van Steenis
 ·  9 oktober 2026  15:55

Mijn collega's zouden AI vragen om die lovende woorden voor ze te vinden – "en als je het zó zegt, bevalt het je leidinggevende nog beter".

Er mist een "p" in Siberische Sprinkhaanzanger. Verder vond ik het weer onderhoudend!

Arnoud B van den Berg
 ·  9 oktober 2026  17:52

duidelijk WP kaartje ook (Jeroen?)

Paul Gnodde
 ·  9 oktober 2026  20:08

Wat weer een prachtig overzicht! En slim van die Britten om hun eigen vogeltelgebied aan te passen aan de economische zône. Twee tips: spreek de lezer niet met u aan maar met je. En het woord uurhokken lijkt mij ook wat ouderwets. Uurhok zo meen ik, is een traditionele term uit de Nederlandse flora- en fauna-inventarisatie, maar tegenwoordig zijn ‘kilometerhok’ en ‘atlasblok’ duidelijker en gebruikelijker in de systematiek (zoals Sovon dat ook doet).

Wim Wiegant
 ·  9 oktober 2026  20:47, gewijzigd 9 oktober 2026  20:49

Meneer Gnodde,
U bedoelt - in plaats van "kilometerhok" zeker "5-kilometerhok"..?!
Lekker woordje om 20 tot 40 x in een rubriek te gebruiken...

Maar je hebt gelijk: "atlasblok" is waarschijnlijk meer geschikt van "uurhok".
Het is dan weer wel zo dat we daar de laatste 60 afleveringen van deze rubriek dan weer helemaal niets over gehoord hebben...!
De suggestie wordt zéker in overweging genomen...!

Arjan van Egmond
 ·  10 oktober 2026  09:25

Complimenten voor het uitgebreide WP-overzicht! Heerlijk leesbaar en interessante feitjes.

Eduard Sangster
 ·  10 oktober 2026  17:25

Bedankt Jan Hein, Arnoud, Paul en Arjan voor de positieve feedback!

Wim Wiegant
 ·  10 oktober 2026  18:24

Paul (zie even hierboven),
We hebben nagedacht en besloten:
+ "U" blijft er in, we gaan geen slappe "je"-dingen doen...
+ "uurhok" gaat eruit ten gunste van "atlasblok".
Bedankt voor het commentaar...

Ruud van Beusekom
 ·  10 oktober 2026  22:12

Mooi overzicht weer. Twee punten: het trektelrecord van de grauwe pijlen op 20 september was niet bij Westerslag, maar bij paal 19, bij De Koog. En er was nóg een sperwergrasmus op Texel, op 22 september in De Muy.

Jan Hein van Steenis
 ·  10 oktober 2026  22:58

Ik bedacht me dat "VK + Ierland" bij de Ieren die zich storen aan "British Isles" vast ook weer niet goed valt (want dan staat er eigenlijk: "het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland en Ierland"). "Groot-Brittannië en Ierland" is misschien iets correcter.

De Ieren zelf hebben overigens de uitdrukking "Celtic Isles" verzonnen, wat ook behoorlijk bezijden de waarheid is...

Wim Wiegant
 ·  10 oktober 2026  23:07

Jan Hein,
Dit vraagstuk is zó ingewikkeld, de nog op te richten CSNA (Commissie Systematiek der Naamgeving van Andere landen) moet zich daar dringend mee bezig gaan houden...!

Wouter van Pelt
 ·  12 oktober 2026  10:14

Is Egyptian Nighthawk ipv Egyptian Nightjar ook zo'n AI vertaling? ;-)

Wim Wiegant
 ·  12 oktober 2026  17:45

Wouter,
Soms proberen we meer uit het hoofd te doen dan strikt genomen noodzakelijk....
Ik heb 't aangepast.

Michiel Haye
 ·  13 oktober 2026  22:59

Als stille meelezer geniet ik telkens weer van deze zeer onderhoudend geschreven verslagen en de onderkoeld humoristische reacties op commentaren door Wim, dank daarvoor!

Vaak volgt er daarop een constatering met betrekking tot het verslag en ook ik ga me daar aan wagen, al is het met enige schroom, gezien de grote hoeveelheid vogelgeleerdheid op dit forum die ik zelf niet bezit. Toch meen ik te zien dat er een verrassende gelijkenis is tussen de portretten van de witte en beige vorm van de witkeelgors en wel in dergelijke mate dat ik de stelling aandurf dat het misschien wel in beide gevallen om de witte vorm gaat ...

Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

Feedback?