In deze uitputtend hete zomer droogde de stroom van zeldzaamheden in de maand juli een beetje op. Enige oude bekenden van juni hadden een nieuwe plek gezocht, zoals de Witstaartkievit en de Grote Kanoet, tot veel plezier van veel vogelaars. Daarbuiten was het allemaal niet ál te opwindend, op één echte knaller na, de Roodkeelstrandloper, maar die was dan weer zo goed als onbezoekbaar. Laten we maar weer eens gaan kijken…

Hoogtepunten

Roodkeelstrandloper

De Marker Wadden zijn wel te bezoeken – met een veerdienstje van Natuurmonumenten – maar echt grote golven van bezoekers kunnen ze niet aan. Zo komt het dat minder dan een stuk of tien waarnemers getuige waren van een prachtige zomerkleed Roodkeelstrandloper aldaar, toch al de achtste die Nederland aandeed.

Roodkeelstrandloper Calidris ruficollis, Marker Wadden (Fl), 4 juli (Maarten Hotting)

Grote Kanoet

De vierde Grote Kanoet van ons land verblijdde ons na zijn korte verblijf in de Wevers Inlaag bij Serooskerke op 21 juni met een langer verblijf van 4 tot 12 juli op en rond De Bol op Texel (NH).

Grote Kanoet Calidris tenuirostris, De Bol, Texel, 8 juli (Pieter Hilgeman)

Witstaartkievit

Ook de Witstaartkievit verplichtte de liefhebbers aan zich door zijn korte verblijf in Zevenhuizen (ZH) op 22 juni te verlengen met een bezoek aan het Haringvliet (ZH) van 17 tot 19 juli. We gaan er tenminste van uit dat het dezelfde vogel betrof, maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet waar te zijn.

Witstaartkievit Vanellus leucurus, Haringvliet (ZH), 18 juli (Ludo van Dorst)

Overzicht

Eendachtigen

We kunnen wel zeggen dat overzomerende Rotganzen bepaald niet algemeen zijn in ons land, en dat geldt al zeker voor de Witbuikrotgans. Toch werd er een gezien, van 19 tot 22 juli op Vlieland (Fr). U heeft nog een foto tegoed van de Blauwvleugeltaling die van 21 tot 26 juni bij Kerkwerve (Zld) verbleef. De foto arriveerde juist te laat op de burelen van het DB Terugblik-team om nog in het overzicht van vorige maand te worden opgenomen. Dat wordt hiermee goedgemaakt.

Blauwvleugeltaling Spatula discors, Kerkwerve (Zld), 25 juni (Gert-Jan Bohms)

Hoentjes, pinguïns, ooievaars en reigers

Het enige Klein Waterhoen van dit jaar tot nu toe verbleef in de Weerribben. Het was een zingend mannetje, dus mogelijk had of kreeg de vogel gezelschap. Vlakbij het Klein Waterhoen in de Weerribben, in Blokzijl (Ovl), waren tot 12 juli ook nog maximaal drie Kleinste Waterhoenders te horen. We weten niet hoe het zit met het dwaalpotentieel van de Humboldtpinguïn, maar zelfs zonder aanwijzingen van niet-wilde herkomst zou een individu van deze soort het moeilijk hebben om op de Nederlandse lijst te verschijnen, zeker na een waarneming bij Roelofarendsveen (ZH), nu ook niet direct aan de kust. De vogel had overigens wél een kwekersring om, en bleek uit Avifauna te komen. Niettemin zou bij het zien van een pinguïn uw kalmte toch wel enigszins op de proef worden gesteld, behalve als u wist dat er in 2020 al eens een bij Bodegraven was gezien, natuurlijk óók uit Avifauna!

Humboldtpinguïn Spheniscus humboldti, Roelofarendsveen (ZH), 30 juli (Brett Veefkind)

In 147 uurhokken werden Zwarte Ooievaars gezien, meest eenlingen maar ook enkele flinke groepjes, van acht, tien en elf. Ze werden door het hele land gezien, maar niet in Noord-Holland boven Alkmaar - op één na - en niet op de Waddeneilanden. Ze waren wat vroeger dan normaal dit jaar - in augustus zijn er meestal nog 2,5 x zoveel waarnemingen - maar dat is niet zo verbazend, het warme weer in aanmerking genomen.

Zwarte Ooievaar Ciconia nigra, Oostpolder (Gr), 29 juli (Lieuwe van Welie)

In 61 uurhokken werden Kwakken gezien. De grootste concentratie was in en rond de Peel, met zo'n 60 vogels in Nederweert (L), en nog zo'n 49 bij Liessel (NB). Verdere concentraties liggen rond Middelburg (Zld) en dierentuinen in Alphen aan de Rijn, Amsterdam en Rotterdam.

Kwak Nycticorax nycticorax, Reeuwijk (ZH), 29 juni (Daan van Braak)

Van 4 tot 15 juli was een Ralreiger aanwezig aan de Oostvaardersdijk (Fl). Dat de Grote Zilverreiger gestaag in aantal toeneemt in Nederland, dat mag bekend worden verondersteld. De soort onderstreepte deze stelling door in de laatste week van juli zich aan de Oostvaardersdijk te tonen in een speels groepje van circa duizend vogels. Anderen kwamen overigens tot lagere schattingen van 600 tot 700 vogels, maar evenzogoed, de aantallen waren sensationeel. En dan werden ze ook nog vergezeld door grote hoeveelheden Lepelaars - zo'n 300 tot 500, enkele Kleine Zilverreigers en twee Zwarte Ibissen.

Grote Zilverreiger Ardea alba, Oostvaardersdijk, 24 juli (Lars Buckx)

Waders en wadertjes

De Aziatische Goudplevier die vorige maand bij Hollum op Ameland (Fr) werd ontdekt, werd op 4 juli nog gezien. De Witstaartkievit die op 22 juni werd gezien bij Zevenhuizen (ZH) en daarna nog op 30 juni in Waterland (NH), werd op 17 juli weer teruggevonden aan het Haringvliet (ZH). Deze keer duurde het verblijf langer dan dat in Zevenhuizen, en werd de vogel tot 19 juli gezien, zij het doorgaans op grote afstand. De Grote Kanoet die op 21 juni werd ontdekt in de Wevers Inlaag bij Serooskerke (Zld), bleek op 4 juli te zijn verhuisd naar het noorden van Texel, ongeveer 200 km ten noorden van de eerste vindplaats. Als u denkt dat deze twee vindplaatsen erg ver uit elkaar liggen voor een en dezelfde zeldzaamheid: de Steltstrandloper die in mei 2016 werd ontdekt bij Neer (L), werd vervolgens teruggevonden bij Borculo (Ovl) en enige dagen later op Terschelling (Fr). De eerste en laatste vindplaats van deze vogel liggen meer dan 240 km uit elkaar. Om er nog een schepje bovenop te doen: de Rode Grutto die van 25 tot 27 juni in Aveiro, Portugal werd gezien, werd op 1 juli teruggevonden in Minsmere, Engeland. De afstand tussen die twee locaties is hemelsbreed iets meer dan 1.500 km!

Grote Kanoet Calidris tenuirostris, De Bol, Texel, 4 juli (Jeannet Keijzer)

Op 9 juli werd alweer de eerste Breedbekstrandloper van dit najaar gevonden in de Peazemerlannen (Fr), gevolgd door vogel in de Breebaartpolder (Gr) op 16 juli en een langs de Oostvaardersdijk (Fl) van 16 tot 18 juli. In de Ezumakeeg (Fr) werd er een gezien vanaf 22 juli, en op Ameland werd er een gezien op 26 en 27 juli. Een geweldige Roodkeelstrandloper werd op 4 juli gevonden op de Marker Wadden, nu niet de meest makkelijk bereikbare plaats van Nederland. De vogel werd maar door zeer weinig mensen gezien, waarvan bijna de helft dezelfde achternaam hadden... Overigens betreffen alle acht gevallen van deze soort eendagswaarnemingen, waarvan er curieus genoeg drie ontdekt werden door een en dezelfde waarnemer. De laatste Roodkeelstrandloper werd gezien in 2024, en voor de voorlaatste moeten we terug naar 2011. Voor veel vogelaars zal de soort dus nog steeds hoog op de wenslijst staan… Drie of vier Gestreepte Strandlopers werden opgemerkt: twee in de Ezumakeeg (Fr), ongeveer gedurende de gehele maand, een in de Peazemerlannen daar vlakbij (Fr) op 11 juli, en een bij Den Oever (NH) op 21 juli.

Gestreepte Strandloper Calidris melanotos, Peazemerlannen (Fr), 11 juli (Tim Schipper)

Sterns

Lachsterns deden wat ze altijd doen: ze maakten hun opwachting in de omgeving van Oude en Nieuwe Pekela (Gr) en noord Noord-Holland. Ongeveer de enige verrassende waarneming was van een vogel op Texel (NH) op 16 juli. Een groep van 20 vogels bij Oude en Nieuwe Pekela op 27 juli was de grootste. De laatste jaren brengen Dougalls Sterns bijna altijd wel een bezoekje aan ons land, maar niet in 2017 en 2022. Ook deze maand was het weer het geval, toen een vogel op 20 juli werd gefotografeerd in De Putten bij Petten, de beste plek in Nederland om deze soort te ontdekken. De fotograaf bleef de enige waarnemer.

Dougalls Stern Sterna dougallii, Camperduin (NH), 20 juli (Caesar Weenink)

Roofvogels en uilen

Warme zomers en Slangenarenden, ze passen goed bij elkaar. Toch was het aantal Slangenarenden niet zo astronomisch hoog als de ten minste elf die vorig jaar werden vastgesteld. Ze wierpen wel hun gebruikelijke schroom om alleen hun bekendste plekken aan te doen radicaal af, mogelijk veroorzaakt door de aanhoudende droogte in de meeste natuurgebieden. In maar liefst 33 uurhokken werden vogels gezien. De grote meerderheid van die uurhokken lag natuurlijk wel in Drenthe en op de Veluwe (Gld).

Slangenarend Circaetus gallicus, Hoge Veluwe (Gld), 31 juli (Tijmen Majoor)

Zangvogels

De fameuze Bonte Kraai van Duinoord in Den Haag werd er de gehele maand gezien. Daarbuiten werden nog vogels gezien in de Brabantse Biesbosch (NB) op 11 en 13 juli, op Schiermonnikoog op 18 en 20 juli, op 27 juli bij Hulst (Zld) en op 27 juli bij Zevenbergen (NB). De eerste Waterrietzanger van dit jaar werd vastgesteld in polder Arkemheen (Gld). De vogel was aan het zingen, en dat gebeurt niet al te vaak met deze soort in Nederland.

Inmiddels elders

Deze zomermaand kwam het grootste nieuws uit IJsland, Litouwen en vooral het VK, waar een oud trauma werd afgesloten en een legende overleed. Laten we het weer samen rustig doornemen!

Britse Eilanden

Het voelt gepast om te beginnen met Bill Oddie, die afgelopen maand is overleden. De internationale vogelwereld verliest een charismatische en invloedrijke persoonlijkheid. Hij had een uitmuntende veldkennis, alsook een uitzonderlijk talent om zijn enthousiasme voor vogels en natuur over te brengen op een breed publiek. Daarmee inspireerde hij niet alleen talloze vogelaars, maar droeg hij ook bij aan een bredere waardering voor vogels en hun bescherming. Velen kennen zijn televisieprogramma’s en zijn boeken Bill Oddie’s Little Black Birdbook of Gripping Yarns, waarmee hij taal, humor en absurditeiten van de vogelwereld beschreef. Hij was een enthousiast lezer van Dutch Birding en droeg dit ook uit. Bill Oddie is 85 jaar oud geworden. Zijn nalatenschap zal nog lang voortleven.

Bill Oddie (midden), met van links naar rechts Killian Mullarney, René Pop, Bill Oddie, Magnus Robb en Dick Forsman, Birdfair, Rutland Water, Engeland, 18 augustus 2018 (René Pop)

Totaal onverwacht waren twee Langstaartklauwieren (Long-tailed Shrike), het tweede en derde geval voor het VK. Het eerste-zomer mannetje dat van 5-8 juli in Fife, Schotland verbleef, betekende voor de meeste twitchers een flinke reis, maar werd desondanks massaal bezocht.

Langstaartklauwier Lanius schach, Fife, Schotland, 7 juli (Mark Begg)

Wie de rit naar Schotland had laten schieten, kreeg onverwacht een tweede kans, toen een Langstaartklauwier in Gloucestershire, centraal Engeland, werd gemeld. De vogel leek al verdwenen te zijn, maar werd op 19 juli teruggevonden. Dit startte een zo mogelijk nog grotere twitch. De vogel bleek vanaf 9 juli aanwezig en bleef tot in augustus.

Langstaartklauwier Lanius schach, Eastleach, Martin, Engeland, 19 juli (Graham Jepson)

Het eerste Britse geval dateerde van 3-4 november 2000 en verbleef op de afgelegen Outer Hebrides. Die waarneming groeide uit tot een van de meest beruchte gevallen uit de Britse twitch-geschiedenis. Niet alleen omdat maar weinig vogelaars de vogel op tijd bereikten, het weer erbarmelijk was en de klauwier waarschijnlijk al sinds oktober aanwezig bleek te zijn, maar vooral door wat er onderweg gebeurde. De eerste groep vogelaars charterde een vissersboot om het eiland waar de vogel verbleef te bereiken, maar deze kreeg onderweg motorpech. Het stuurloze schip dreef richting de rotskusten en een mayday werd uitgezonden. Uiteindelijk moest een gecoördineerde reddingsactie vanuit de lucht en op zee de opvarenden in veiligheid brengen, zonder dat zij de Langstaartklauwier te zien kregen. De twitchers die later die dag met de reguliere veerboot arriveerden, zagen de vogel wel. Zesentwintig jaar later lijkt dit trauma voor de Britse twitchers eindelijk verwerkt. Vele Britten maakten deze maand twee lange ritten naar Schotland, aangezien op de Schotse Orkney Eilanden een twitchbare Groene Bijeneter (Blue-cheeked Bee-eater) werd gezien vanaf 11 juli tot in augustus. De vogel verbleef op diverse eilanden. Het betreft het eerste goed twitchbare geval in het VK sinds 1989.

Groene Bijeneter Merops persicus, Papa Westray, Orkney, Schotland, 14 juli (Sam Viles)

De Rode Grutto (Hudsonian Godwit) die in Portugal werd gezien eind juni, werd verrassend teruggevonden aan de zuidoostkust van Engeland op 1 juli. Foto’s van de linkerzijde van de vogel tonen hetzelfde kenmerkende dekverenpatroon en twee beige vlekken die matchen, alsook een donkere veerschacht en subterminale band. Het onderstaartpatroon komt eveneens overeen. Na enkele uren werd de vogel niet meer teruggevonden, maar de vogel werd wederom herontdekt. Vanaf 12 juli tot in augustus verbleef de vogel iets zuidelijker langs de kust van Suffolk. Het betreft het achtste Britse geval.

Rode Grutto Limosa haemastica, Cattawade, Engeland, 13 juli (Jake Gearty)

De Bruine Gent (Brown Booby) is sinds het eerste geval in 2019 een vrijwel jaarlijkse soort in het VK. Een onvolwassen vogel werd gezien op 14 juli langs de bekende Bempton Cliffs in noordoost Engeland. De onverminderd populaire Westelijke Rifreiger (Western Reef Heron) verbleef tot en met 27 juli in het zuiden van Wales. De Amerikaanse Dwergstern (Least Tern) was nog aanwezig tot en met 18 juli nabij Baltray, Ierland.

Noord-Europa

Een Toendragors (American Tree Sparrow) werd gezien nabij Kjós op IJsland vanaf 10 juli. Het betreft pas het tweede geval voor de WP, na het Zweedse geval in november 2016. Indien aanvaard, want dat is nog niet zeker. Al snel na de ontdekking bleek een Toendragors gezien te zijn op het cruiseschip Celebrity Silhouette. De vogel werd gezien vanaf Canadese wateren totdat de vogel het schip verliet op 3 juli in de baai van Reykjavik. Het lijkt aannemelijk dat het dezelfde vogel betreft, maar bewijs, bijvoorbeeld middels fotovergelijking, is nog niet geleverd. Een mooie uitdaging voor het IJslandse dwaalgastencomité.

Toendragors Spizelloides arborea, Kjósarhreppur, IJsland, 12 juli (Eyjólfur Matthíasson)

Een Zuidpooljager (South Polar Skua) werd gefotografeerd ten zuiden van IJsland op 28 juni. Na bijna 10 jaar was er weer een waarneming van een Cederpestvogel (Cedar Waxwing) in de WP. De vogel werd kortstondig gezien op 4 juli in Vatnsoyrar op Vagar. Het betrof het eerste geval voor de Faeröer Eilanden en de 16e waarneming voor de WP. De vogel werd door een echtpaar vastgelegd met de mobiele telefoon op één enkele foto. Het ‘ronde ding’ onder het oog is waarschijnlijk een artefact dan wel opwaaiende veren door de harde wind.

Cederpestvogel Bombycilla cedrorum, Vatnsoyrar, Vágar, Faroer, 4 juli (Lydia Nielsen)

Na Noord-Ierland in 2004 en Rusland in 2022 lijkt in Stockholm, Zweden het derde broedgeval van de WP van de Ringsnavelmeeuw (Ring-billed Gull) te hebben plaatsgevonden, samen met een Stormmeeuw (Common Gull). DNA zal uitwijzen of de twee jongen ook van de Ringsnavelmeeuw zijn, of van een tweede Stormmeeuw die het nest in de beginfase regelmatig bezocht.

Centraal Europa

Louter langverblijvers in Frankrijk, met de Brilstern (Bridled Tern) en Sierlijke Stern (Elegant Tern) op de eilanden onder Bretagne en de Westelijke Rifreiger (Western Reef Heron) nog steeds langs de westkust. Op 31 juli werd de tweede Kleinste Strandloper (Least Sandpiper) voor België ontdekt nabij Uitkerke vanuit vogelkijkhut ‘Grutto’. De hut puilde de dagen erna uit met vogelaars uit binnen- en buitenland, die het eerste geval uit 1996 hadden gemist of wilden ‘verversen’.

Kleinste Strandloper Calidris minutilla, Uitkerke, België, 1 augustus (Bruno Portier)

En omdat we de komende tijd extra moeten oppassen in Nederland voor deze soort kan een tweede foto géén kwaad.

Kleinste Strandloper Calidris minutilla, Uitkerke, België, 1 augustus (Bruno Portier)

Nog meer opvallend nieuws uit België: de 'klapekster spec.' die vorig jaar april werd gezien in Belgisch Limburg werd middels DNA geïdentificeerd. Het blijkt een Woestijnklapekster (Desert Grey Shrike) te zijn, van de ondersoort elegans of koenegi, taxa uit respectievelijk Noord-Afrika en de Canarische Eilanden. Voor zover bekend zijn er van deze taxa geen gevallen buiten de Maghreb-regio.

Oost-Europa

De eerste Litouwse Witvleugelleeuwerik (White-winged Lark) werd kortstondig gezien op 8 juli. De ‘phone scope’ foto’s geven afdoende bewijs (links op onderstaande foto), maar met generatieve AI is tegenwoordig veel mogelijk (rechts op onderstaande foto). Moet dit kunnen met vermelding of is dit een absolute no-go? Prachtig of levensgevaarlijk? Laat je reacties achter in de comments!

Witvleugelleeuwerik Alauda leucoptera, Viešintos, Litouwen, 8 juli; links: origineel; rechts: bewerkt met AI (Augustas Šimkus)

Zuid-Europa

In Spanje louter langverblijvers, met de Marokkaans gezenderde Witruggier (White-backed Vulture) die onregelmatig werd gezien nabij Campo do Oso, de Sierlijke Stern (Elegant Tern) nog steeds nabij Valencia en vier Westelijke Rifreigers (Western Reef Heron), op Mallorca, nabij Vigo, Valencia en de Ebro Delta. Langs de kust van Sicilië werd op 24-25 juli een Afrikaanse Koningsstern (West African Crested Tern) gezien. Indien aanvaard betreft dit het eerste geval voor Italië.

Afrikaanse Koningsstern Sterna albidorsalis, Sicilië, Italië, 24 juli (Simone Bellomo)

De Siberische Gierzwaluw (Pacific Swift) dook eind juli weer op in het dorp Eppan an der Weinstrasse in Zuid-Tirol, Italië, gelegen naast het dorp van de ontdekking in 2025.

Noord-Afrika

Op Boavista, Kaapverdië, werd op 2-3 juli een Kleine Grijze Snip (Short-billed Dowitcher) gezien. Na het najaarsgeval vorig jaar op Sal betreft dit het tweede geval voor de eilandengroep.

Kleine Grijze Snip Limnodromus griseus, Boavista, Kaapverdië, 3 juli (Tiago Guerreiro)

De derde Saharaanse Vale Spotvogel (Saharan Olivaceous Warbler) voor Kaapverdië werd gezien op Sal van 19-21 juli. Dit weinig bekende taxon behoort tot het Oostelijke Vale Spotvogel (Eastern Olivaceous Warbler) -complex.

Saharaanse Vale Spotvogel Iduna pallida reisseri, Sal, Kaapverdië, 19 juli (Uwe Thom)

Tevens op Sal werd een Chinees Stormvogeltje (Swinhoe’s Storm Petrel) geringd op 21 juli. Op Lanzarote werden twee Kaapverdische Pijlstormvogels (Cape Verde Shearwater) geringd en voorzien van een ‘geolocator’ op 12 juli. Een van de vogels was hier vorig jaar al gevangen. Het betreft pas het negende geval voor Spanje.

Kaapverdische Pijlstormvogel Calonectris edwardsii, Lanzarote, Canarische Eilanden, 12 juli (Adrián Pina Hidalgo)

De Kleine Flamingo (Lesser Flamingo) is sinds 2019 een reguliere soort in de Middellandse Zee. Mogelijk de eerste broedpoging in Noord-Afrika werd gedaan in de Monastir Saltpans, Tunesië. Of de poging succesvol was, is niet bekend.

Midden-Oosten

Waarschijnlijk nog steeds dezelfde Driebandplevier (Three-banded Plover) werd op 7 juli gezien in Amik Baraj Gölü, Hatay. Het betreft de derde waarneming dit jaar en - waarschijnlijk nog steeds - het eerste geval voor Turkije. Een Afrikaanse Koningsstern (West African Crested Tern) werd gezien in westelijk Turkije. Het betreft het tweede Turkse geval, nadat vorige zomer het eerste geval werd vastgesteld. Het was een andere vogel dan de Siciliaanse vogel, eerder deze maand, aangezien dit exemplaar al verder was geruid. Sinds 2013 broedt de Goudsnip (Greater Painted Snipe) vrijwel jaarlijks rond Jizan met slechts 1-2 paar. Dit jaar werd een broedgeval vastgesteld nabij Jeddah, het meest noordelijke broedgeval in Saoedi-Arabië tot nu toe.

Goudsnip Rostrulata bengalensis, Jeddah, Saoedi-Arabië, 23 juni (Duha Alhashimi)

De Glazen Bol

Na langdurige zonneschijn komt regen, zo kunnen wij een gezegde omdraaien, maar gaat het in augustus ook knallende zeldzaamheden regenen? Laten we het maar hopen, want terwijl de Belgen genoten van hun tweede Kleinste Strandloper, konden wij in Nederland op een houtje bijten. Terwijl velen in ons land de komende maand - of lang daarna - uitermate blij zouden zijn met tweede gevallen van soorten als Langstaartklauwier, Sakervalk, Taigastrandloper, Siberische Grijze Ruiter, Bonte Stern en Sierlijks Stern, zouden veel anderen dan weer doodgewoon blij zijn met een Matkop of een Kruisbek! We wensen iederen zoals altijd weer weer plezier in de zoektochten naar het meer of minder makkelijke, of het zo goed als onmogelijke...!

We willen alle waarnemers en fotografen hartelijk bedanken voor hun bijdragen aan dit verslag. We would like to thank all observers and photographers for their contributions to this report.

Wim Wiegant & Eduard Sangster