DB Terugblik december 2025
5 januari 2026 · Wim Wiegant & Eduard Sangster · 1780 × bekeken
Wie had gedacht dat deze december de maand van de gorzen zou worden? Eerst werden we verrast door een Grijze Gors die helaas onvindbaar bleek, maar daarna fietsten twee vogelaars op Texel tegen de eerste bezoekbare Maskergors van ons land op. Buiten de gorzen was er wel wat meer aan de hand, en dat moesten we maar eens rustig gaan doornemen...
Hoogtepunten
Maskergors
We hadden het de vorige aflevering van deze rubriek al in de Glazen Bol gezien: de Maskergors maakte een goede kans om op de Nederlandse soortenlijst van menig vogelaar te komen. En inderdaad, langs de Pontweg op Texel werd een jong mannetje ontdekt in een tuin, en de vogel bleef daar tot aan het einde van het jaar. Niet voor iedereen was de soort gemakkelijk te zien te krijgen, aangezien de vogel soms langere tijd onvindbaar leek. Het leuke verhaal over ontdekking en herkenning van de vogel kunt u hier lezen.
Maskergors Emberiza spodocephala, Texel (NH), 16 december (Bas van den Boogaard)
Grijze Gors
De éigenlijke soort van de maand moet natuurlijk de Grijze Gors zijn! Een matig ervaren vogelaar maakte op 1 december een mooie foto, en nadat de kunstmatig intelligente vogelaar had geconcludeerd dat het waarschijnlijk een Kneu was, en later dat het misschien wel een Witkopgors was, bleek het - na overleg met een ervaren menselijke vogelaar - uiteindelijk om de derde Grijze Gors van Nederland te gaan! Ook de twee eerdere gevallen betroffen vogels die niet goed te bezoeken waren, op 30 mei 2004 op het niet-te-bezoeken Rottumerplaat (Gr) en op 3 april 2011 een "eendagsvogel" op Schiermonnikoog (Fr).
Grijze Gors Emberiza cia, Maastricht (L), 1 december (Maurice Meertens)
Brileider
De Brileider van Texel (NH) verbleef daar nog bijna de gehele maand en kwam maar zeer langzaam in het schitterende broedkleed. Het vele rusten op de kant van de dijk aan de Waddenzee bij het Wagejot en de smoezeligheid van het verenkleed deden vermoeden dat het niet goed ging met de gezondheid van de vogel. Uiteindelijk is de vogel op 28 december gevangen en overgebracht naar het opvangcentrum “Ecomare”. Een >update over de conditie van de vogel is hier te volgen...
Brileider Somateria fischeri, Texel (NH), 17 december (Thijs Glastra)
Purperkoet
De vogel waarvan we bijna vergeten dat het een enorme knaller is, en dat het verblijf alweer enorm lang aan het worden was, dat is natuurlijk de Purperkoet. De uitermate spectaculaire vogel knabbelde gedurende bijna de hele maand aan het riet in de Eendragtspolder in Zevenhuizen (ZH). Verrassend genoeg werd de vogel na 23 december echter niet meer waargenomen.
Purperkoet Porphyrio porphyrio, Zevenhuizen (ZH), 22 december (Dop Schoen)
Overzicht
Eendachtigen
De "bende van Breskens" de Witbuikrotganzen van Zeeuws-Vlaanderen, zwol weer aan tot 30 stuks. Daarbuiten waren er alleen één- en tweetallen, in Zeeland, Noord-Holland en op de Waddeneilanden. Bendes van Zwarte Rotganzen werden niet gezien, maar wel vier afzonderlijke exemplaren bij Zevenhuizen op Texel die niet speciaal tot een "bende" leken te horen. Verder waren er vooral eenzame exemplaren aan de kusten van de Waddenzee en Zeeland. Dat er in 58 uurhokken Roodhalsganzen werden gezien, met de meerderheid van de waarnemingen niét aan de kust, dat geeft toch ook een beetje te denken. Het is alleen de vraag wát het is waaraan het ons doet denken. Het is natuurlijk een opvallende en veel gehouden soort, maar er is wel degelijk een seizoenspatroon, met in de zomer zo'n 50 tot 100 x minder waarnemingen dan in de winter. Of is dat een patroon dat in stand wordt gehouden doordat we in de zomer met zijn allen écht niet naar ganzen gaan kijken...? Op 3 december werd een ongeringde Ross' Gans gezien bij Hoogezand (Gr), die op 17 en 19 december daar vlakbij ook werd gezien. Flink wat vogelaars namen de moeite om de Ross' Gans in het Binnenveld bij Rhenen (U) te gaan bezoeken, die daar en daar in de buurt, in de Wageningse uiterwaarden, van 20 tot 27 december verbleef. Na het bestuderen van de foto's van de vogel, waarop een aantal ontbrekende armpennen te zien waren - voor zover het ontbreken van iets als "te zien" gekwalificeerd kan worden - werd duidelijk dat het niet zeker was of de vogel zich nog als "wilde aankomst" mocht kwalificeren. Een betere kandidaat liet zich in de Brabantse Biesbosch zien, van 29 tot 31 december. De Taigarietgans mag zich tegenwoordig zo ongeveer de zeldzaamste van de Nederlandse ganzensoorten noemen, in ieder geval zeldzamer dan Zwarte en Witbuikrotgans, Roodhalsgans en Dwerggans. Het is dus de moeite waard en ook leuk om de soort te gaan zoeken op de "bekende" overwinteringsplekken in Drenthe en bij Onstwedde, Stadskanaal en Alteveer in het oosten van Groningen. Enige exemplaren en kandidaten werden inderdaad gevonden. Hieronder is een foto te zien van een exemplaar uit november.
Taigarietgans Anser fabalis, Schoonebeekerveld (Dr), 15 november (Tijmen Majoor)
Brileider Somateria fischeri, Texel (NH), 27 december (Thijs Glastra)
Ringsnaveleend Aythya collaris, Biddinghuizen (Fl), 7 december (Eric Menkveld)
Siberische Taling Sibirionetta formosa, Warmond (ZH), 13 december (Roelant Jonker)
Hoenders, grote waders en aalscholvers
De derde Purperkoet van Nederland was nog tot 23 december waar te nemen in de Eendragtspolder in Zevenhuizen (ZH). Het leek erop dat de vogel op die dag de benen heeft genomen, kijkt u maar eens naar de foto hieronder. Een paar dagen later was de boel hier dichtgevroren. Een vooruitziende blik?
Purperkoet Porphyrio porphyrio, Zevenhuizen (ZH), 23 december (Chris van Rijswijk)
Dwergaalscholver Microcarbo pygmeus, Lelystad (Fl), 21 december (Eric Menkveld)
Waders, zeekoeten en meeuwen
Aan de Grevelingen zat tot 27 december een Aziatische Goudplevier. De vogel zat er al vanaf september, en zal er vast nog wel even blijven zitten. Ook Morinelplevieren werden nog gezien: bij Domburg (Zld), aan het Veerse Meer (Zld) tussen 13 en 23 december, en bij Goedereede (ZH) vanaf 28 december. Voorts was een exemplaar aanwezig op Terschelling (Fr) op 28 december. Een onvolwassen Zwarte Zeekoet hing vanaf 28 november rond op Neeltje Jans (Zld), werd op 7 december waargenomen langs de Brouwersdam (Zld/ZH) , en werd op 28 december herontdekt op Neeltje Jans. Onze vaste gast in Wijk aan Zee, kennelijk een van de weinige die geen gezondheidsproblemen ondervond van nabijheid van de hoogovens van Tata Steel, dat was de adulte Grote Burgemeester.
Grote Burgemeester Larus hyperboreus, Velsen (NH), 28 december (Arnoud van den Berg)
Roofvogels en uilen
De Grijze Wouw sloot het succesvolste jaar uit zijn geschiedenis van het voorkomen in Nederland in grootse stijl af. In een jaar met waarneming in niet minder dan 124 uurhokken, met twee keer waarnemingen van twee vogels tegelijkertijd, waren er in december nog steeds waarnemingen in 24 uurhokken, met vogels in vijf provincies.
Grijze Wouw Elanus caeruleus, De Onlanden (Dr), 24 december (Gertjan van Noord)
Ruigpootbuizerd Buteo lagopus, Arnhem (Gld), 18 december (Alex Bos)
Zangvogels
Ook met de Bonte Kraai was het niet zo dik: een tot drie vogels in Zuid-Holland, en daarbuiten lieten zich nog vier exemplaren zien. De kampioenen van Den Haag (ZH) en Schiermonnikoog (Fr) waren wel de hele tijd van de partij. Er werden nog vier Pallas' Boszangers gezien: op 4 december in Hattem (Gld), een dag later in Bunnik (U), vanaf 7 december tot na de jaarwisseling in de Maashorst (NB) en tot slot nog een in Leeuwarden op 12 december.
Pallas’ Boszanger Phylloscopus proregulus, Maashorst (NB), 12 december (Wilbert van de Rakt)
Humes Bladkoning Phylloscopus humei, Beek (NB), 30 december (Mick Vos)
Dwerggors Emberiza pusilla, Lienden (Gld), 21 december (Niels Gilissen)
De grootste influx van Maskergors in Europa ooit, die deze herfst plaatsvond, kreeg extra cachet met een veldwaarneming van een vogel op Texel (NH) die ook te bezoeken was. Langs de Pontweg op Texel zat een exemplaar in enkele tuinen, waarvan de eigenaars zeer schappelijk waren en de vele bewonderaars van de vogel geen kwaad hart toedroegen. De vogel was al de zesde dit najaar in Nederland.
Maskergors Emberiza spodocephala, Texel (NH), 28 december (Mattias Hofstede)
Nieuws uit de rest van de WP
De influx van Maskergorzen (Black-faced Bunting) ging door in december met verse gevallen in Nederland en Zweden. Daarmee kwam het totaal aantal dit najaar in Europa op 21 exemplaren (en gevallen). Tot en met 2024 waren er ‘slechts’ 32 gevallen vastgesteld in Europa (zelf even soortnaam intikken). Verder was het druk met zeldzaamheden in Frankrijk, Kaapverdië en het Midden-Oosten en nemen we plottwisten, ontbrekende besluiten en alle andere relevante nieuwszaken met u door.
Azoren
De Geelkruinkwak (Yellow-crowned Night Heron) en de Langstaarttroepiaal (Great-tailed Grackle) waren nog steeds aanwezig op São Miguel. Op hetzelfde eiland werd van 26-28 december een Amerikaanse Koningsstern (American Royal Tern) gezien. Op Pico was de Carolinaeend (Wood Duck) nog aanwezig.
Britse Eilanden
De tiende Bengaalse Stern (Lesser Crested Tern) voor het VK en de eerste twitchbare in 20 jaar verbleef van 1-12 december in Devon. Net als vorig jaar werd een overwinterende Dwergooruil (European Scops Owl) gezien op de Britse Eilanden, ditmaal van 6-12 december in Swansea, Wales. Zijn dit eerste indicaties van een nieuwe, experimentele trekroute? De Bootstaarttroepiaal (Boat-tailed Grackle) die nabij Southampton verbleef sinds 2 november, was ook deze maand nog aanwezig. Plottwist: het blijkt toch een Langstaarttroepiaal (Great-tailed Grackle) te zijn. Een verzameld poepje, onderzocht door de Universiteit van Aberdeen, gaf uitsluitsel. Het betreft het tweede Britse geval, met het eerste geval van 2023 in Wales in categorie E. Ook de overige gevallen in Europa worden beschouwd als niet-telbare ship-assisted vogels. Langverblijvers op de Britse Eilanden waren de vier Amerikaanse Grote Zee-eenden (White-winged Scoter) in Schotland, terwijl in Ierland nog steeds de Harlekijneend (Harlequin Duck), de Geoorde Aalscholver (Double-crested Cormorant) en vier Amerikaanse Blauwe Kiekendieven (Northern Harrier) aanwezig waren en sinds 1 december ook de bekende Amerikaanse Zwarte Eend (American Black Duck). De Ierse Killdeerplevier (Killdeer) was aanwezig tot en met 2 december.
Noord-Europa
De Maskergors (Black-faced Bunting) nabij Snig, Noorwegen, was ook deze maand nog aanwezig. In Zweden werd op 19 december nabij Vansbro het negende geval vastgesteld. Na 23 november is niets meer vernomen van de Bruinkopkoevogel (Brown-headed Cowbird) op IJsland. De Amerikaanse Grote Zee-eend (White-winged Scoter) was nog wel aanwezig in Reykjavik. In Denemarken dook een Bruine Lijster (Dusky Thrush) op in Kopenhagen op 25 december, het vierde geval. De vogel verbleef hier tot het einde van het jaar.
Bruine Lijster Turdus naumanni, Kopenhagen, Denemarken, 26 december (Jesper Ejsing)
Centraal en Oost-Europa
Vanaf 11 december was een eerstejaars vrouwtje Bandijsvogel (Belted Kingfisher) present in Bretagne. Dit eerste Franse geval trok veel publiek tot het einde van het jaar.
Bandijsvogel Megaceryle alcyon, Bretagne, Frankrijk, 11 december (Sylvain Reyt)
Zuid-Europa
De Kelpmeeuw (Cape Gull) was nog steeds te vinden in de haven van Laredo, Spanje. In het zuiden van Spanje werden Schildraven (Pied Crow) gemeld in Málaga op 21 november, nabij Oia op 9 december en op Gibraltar op 10 december. De vierde Vale Woestijnvink (Desert Finch) voor Cyprus werd op 28 december ontdekt nabij Paphos. Zou deze soort dan toch wat vagrancy potential hebben?
Noord-Afrika
Het Noord-Afrikaanse nieuws komt deze maand vooral vanaf de Kaapverdische Eilanden. Sinds 2023 worden in de winter Roodbekwevers (Red-billed Quelea) gemeld op het onoverzichtelijke terrein van de waterzuivering op São Vicente. Begin deze maand werden in totaal negen exemplaren gezien. Aangenomen werd dat dit ship-assisted vogels waren, maar nu een grotere groep op het eiland aanwezig is, komt er voorzichtig een iets positievere inschatting van de status. Echter: er bestaat geen Kaapverdische commissie, dus er is helemaal niemand die hierover besluit! Toch is de soort recent toegevoegd aan de officieuze WP sensu BWP-lijst van Netfugl, maar dan op basis van recente waarnemingen in Mauretanië, zoals deze groep in maart 2024. De vogels vlogen over zee en dan is het daar binnen de WP. Hoe zit het ook alweer met die WP grenzen? Eveneens op São Vicente was de vierde Zwartkopreiger (Black-headed Heron) voor Kaapverdië nog steeds aanwezig, alsmede een Geelsnavelzilverreiger (Yellow-billed Egret) en een tiental Bruinruggoudmussen (Sudan Golden Sparrows). De tweede Diederikkoekoek (Didric Cuckoo) voor Kaapverdië en pas het zesde geval voor de WP sensu BWP werd begin december opgepikt op Santo Antão en verzorgd. Nabij Tamanrasset, Algerije, werd wederom een Afrikaanse Hop (African Hoopoe) geclaimd, een potentieel nieuw taxon voor de WP. Net als vorig jaar ontbreken echter overtuigende foto’s. Gelukkig blijkt er ook nog gevogeld te worden in Libië, getuige de Witwangfluiteend (White-faced Whistling Duck) bij Kroom Alkhayl in augustus. Het betreft pas het derde geval voor de WP.
Midden-Oosten
Een pelagic langs de Turkse zuidkust leverde op 28 december een Grote Pijlstormvogel (Great Shearwater) en twee Grauwe Pijlstormvogels (Sooty Shearwater) op. Respectievelijk het eerste en het derde geval voor het land. Voor de tweede achtereenvolgende winter is er (nog) geen Basalttapuit (Basalt Wheatear) gezien in Israël. Het was een goed jaar voor de Indische Klifzwaluw (Streak-throated Swallow) met een vogel in Egypte op 29 november, terwijl op dezelfde dag één exemplaar werd gezien nabij Khafji, Saoedi-Arabië. Het betrof pas het vijfde en zesde geval voor de WP sensu BWP. Een Koningsdrongo (Black Drongo) werd ontdekt in noordelijk Saoedi-Arabië, nabij Sakaka op 4 december. Dit betrof het tweede geval voor de WP sensu BWP, na een geval in Koeweit in november 2015. De vogel verbleef tenminste tot en met 8 december. Op 3 december werd nog een Indische Klifzwaluw (Streak-throated Swallow) gezien en wel bij de Jahra Pools, Koewait. Niet ver hiervandaan werden Eversmanns Roodstaarten (Eversmann’s Redstart) gezien bij Al Julaiah en op 20 december op de Alabraq Farm. Minimaal 14 Purperhoningzuigers (Purple Sunbird) zijn aanwezig in Koeweit. Zouden er weer recordaantallen worden waargenomen, net als afgelopen winter toen er minimaal 22 vogels werden geteld in Koeweit?
Purperhoningzuiger Cinnyris asiaticus, Bneider, Koeweit, 27 december (Adrian Jordi)
De Glazen Bol
Na de succesvolle voorspelling van de eerste bezoekbare Maskergors van Nederland in De Glazen Bol van de vorige aflevering van de DB Terugblik, vragen we ons af of we dit kunstje weer kunnen herhalen. Het is midden winter, dus een Amerikaanse Grote Zee-eend of een Amerikaanse Blauwe Kiekendief zouden ons zeer gerieven. En waarom zou de Bandijsvogel van Frankrijk niet even in Nederland op een korte vakantie vakantie komen?
Bandijsvogel Megaceryle alcyon, Bretagne, Frankrijk, 11 december (Sylvain Reyt)
We willen alle waarnemers en fotografen hartelijk bedanken voor hun bijdragen aan dit verslag. We would like to thank all observers and photographers for their contributions to this report.
Wim Wiegant & Eduard Sangster
Discussie
Wim Wiegant
·
5 januari 2026 22:17, gewijzigd 6 januari 2026 00:40
Warme gevoelens van dankbaarheid en geluk vervullen de beide auteurs, voor het werk van ICT -man Toy Janssen en corrector Garry Bakker. U allen mocht willen dat u zulke teamgenoten had...!
Ed van Boheemen
·
5 januari 2026 22:37, gewijzigd 5 januari 2026 22:37
Mooi verhaal weer geworden Wim!! Waarvoor dank!! De Brileider werd overigens 28 dec. (op)gevangen door Ecomare. Waarvan akte.
Corstiaan Beeke
·
5 januari 2026 23:37, gewijzigd 5 januari 2026 23:37
Ik heb nog niet alles gelezen, maar alvast dit: de (inmiddels 2kj) Zwarte Zeekoet hing vanaf 28 nov rond op Neeltje Jans, werd op 7 dec gezien en gefotografeerd langs de Brouwersdam, leek vervolgens definitief kwijt, maar werd op 28 dec toch weer herontdekt op Neeltje Jans. De genoemde 16 nov zal betrekking hebben op deze waarneming. Dat moet een andere vogel geweest zijn (want adult).
Wim Wiegant
·
6 januari 2026 00:20, gewijzigd 6 januari 2026 00:38
Ed, Corstiaan,
Ik heb een en ander aangepast...
Ook lijkt de Siberische Taling niet zo heel erg wild te zijn geweest, dus de tekst over die vogel heb ik ook aangepast.
Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.

