Sunbirds of the World – second edition
23 september 2025 · Gert Ottens · 1919 × bekeken
Robert A. Cheke, Clive F. Mann & Richard Allen 2025. Helm/Bloomsbury, Londen. Harde kaft, 608 pagina’s, ISBN 978-147-293743-8. Prijs: € 78,11.
‘Poor man’s hummingbirds’ worden de honingzuigers wel genoemd. En daar zit wel iets in: in zekere zin zijn zij (en mindere mate de verwante spiderhunters, sugarbirds en flowerpeckers} het Oude Wereld-equivalent van de kolibries. Maar armoedig? Verre van! En gelukkig is er nu de tweede -flink uitgebreide- editie van een in 2001 voor het eerst verschenen monografie van deze kleurrijke soortgroep.
De Nectariniidae (honingzuigers en spinnenjagers) behoren tot mijn favoriete vogelgroepen, en ook de bastaardhoningvogels (= flowerpeckers) mogen er zeker zijn. Met de twee Afrikaanse suikervogels/sugarbirds heb ik persoonlijk nog geen ervaring, maar die staan hoog op de bucketlist. Ik heb destijds dan ook genoten van de eerste druk en ben onder de indruk van deze sterk vernieuwde en verbeterde tweede uitgave, die een onmisbare bron van informatie is. Hetzelfde drietal van auteurs en illustrator (Richard Allen) is ook weer verantwoordelijk voor deze nieuwste titel, alleen heeft Clive Mann de publicatie ervan niet meegemaakt: hij overleed helaas in 2022.
Alle 218 momenteel erkende soorten honingzuigers en aanverwanten worden behandeld, inclusief determinatiekenmerken, geluiden, verspreiding, voedsel (zeker niet alleen nectar!), hun leefgebieden, beschermingsstatus en (eventueel trek)gedrag. Deze praktische elementen maken het boek nog waardevoller: gedetailleerde soortbeschrijvingen, hoogwaardige illustraties en geactualiseerde verspreidingskaarten. Een belangrijke toevoeging in deze tweede editie is het gebruik van foto’s van alle soorten, zoals te doen gebruikelijk bij de recente serie ‘identification guides’ van Helm/Bloomsbury. Deze kunnen helpen ter determinatie, maar lijken met name te zijn gekozen om de illustraties te ondersteunen waar het gaat om de pracht en praal van de vogels te laten zien.
Mensen die de eerste editie thuis in de kast hebben staan zullen wel wat meer ruimte moeten maken voor de nieuwste druk. Het aantal pagina’s groeide namelijk van 384 naar maar liefst 608. Dit is deels te wijten aan een meer geüpdatete taxonomie (inclusief een paar nieuw ontdekte soorten). Hieruit volgt dat nu dus 218 soorten worden onderscheiden, ten opzichte van 176 bijna een kwart eeuw geleden. Gekoppeld aan onder andere de nieuw toegevoegde foto’s en de uitgebreidere inleidende hoofdstukken is het boek daarmee behoorlijk in gewicht (en prijs) toegenomen. Meer soorten hebben uiteraard ook tot gevolg dat er nieuwe illustraties moesten komen. Richard Allen is er volgens mij uitstekend in geslaagd om het hoge niveau van de eerste druk vast te houden. De ‘oude’ tekeningen zijn veelal overgenomen, maar zien er even fris en crisp uit als de nieuwere. De ‘metalic’ kleurschakeringen -zo kenmerkend voor vele honingzuigers- zijn bijvoorbeeld erg treffend en realistisch weergegeven.
Al in de eerste druk was er aandacht voor een tweetal toen nog onbeschreven soorten. Eén daarvan -de Toha Sunbird, ‘beschreven’ voor Djibouti- is waarschijnlijk toch eerder een (al dan niet afwijkend) vrouwtje of onbekende ondersoort van een bekende soort. De ander -eenmalig waargenomen in Sierra Leone- wacht nog steeds op erkenning. Aan de andere kant zijn er sindsdien nog weer nieuwe gevallen bijgekomen, zoals een onbekende honingzuiger in Tanzania en een flowerpecker op Borneo die nog formeel beschreven moet worden.
Naast dit alles biedt het boek gedetailleerde informatie over anatomie, fysiologie en (broed)ecologie, waaronder vernieuwende beschrijvingen van tongmechanismen, de rol van de vogels als bestuivers, verenkleedontwikkeling en parasitaire interacties, die samen een rijke wetenschappelijke basis vormen.
Hoewel het hoofddoel van het boek is te helpen bij de herkenning van de nectarinidae, dicaeidae en promeropidae, biedt het ook diepgaande inzichten in hun ecologie, gedrag en leefwijze. Het boek wijst op kennislacunes en stimuleert verder onderzoek, niet in de laatste plaats om op zoek te gaan naar nog niet bekende soorten.
Honingzuigers behoren wat mij betreft tot de mooiste vogels ter wereld, niet alleen in Afrika en Azië, vaak met een schitterend, metaalachtig verenkleed. Deze uitgave nodigt uit om niet alleen hun ecologie te begrijpen, maar vooral om van hun schoonheid te genieten. Want arme-mensen-kolibries? Zeker niet!
Gert Ottens
Discussie
Jan Hein van Steenis
·
23 september 2025 23:49, gewijzigd 23 september 2025 23:49
Inderdaad een leuke groep, al vallen die double-collared sunbirds wel erg in herhaling.
De eerste uitgave was invloedrijk als het ging om taxonomie. Ik zie dat ze (net als iedere wereldlijst) de radicale voorstellen van Bowie en Fjeldså niet hebben overgenomen. Wordt daar nog naar verwezen?
Bowie en Fjeldså (2020). “Superfamily Passeroidea. Introduction and the early lineages,” in The Largest Avian Radiation, eds J. Fjeldså, L. Christidis, and P. G. P. Ericson (Barcelona: Lynx Ed), 263–275.
Die tekening van Tboli Sunbird is een aanfluiting! Ik weet dat het niet de mooiste honingzuiger is, maar hier was blijkbaar de inkt op...
Gert Ottens
·
24 september 2025 14:43, gewijzigd 24 september 2025 14:43
@JH: Ze geven inderdaad aan Bowie & Fjeldsa (2020) niet te volgen om dat die auteurs blijkbaar nog geen verantwoording hebben gepubliceerd voor hun radicale voorstellen (?). Daar waar relevant worden overigens wel de 'nieuwe' soortnamen genoemd die Bowie & Fjeldsa muntten. In 'Sunbirds of the World' wordt de 4e editie van Howard & Moore aangehouden, maar ze wijken er op punten ook vanaf (en in die gevallen wordt ook uitgelegd waarom). En in een apart hoofdstuk wordt de taxonomische geschiedenis van de sunbirds, flowerpeckers, spiderhunters en sugarbirds uitgebreid uit de doeken gedaan,
En inderdaad, die Tboli Sunbird is niet helemaal goed uit de verf gekomen. De uitzondering die de regel bevestigd, wat mij betreft.
Jan Hein van Steenis
·
24 september 2025 15:20, gewijzigd 24 september 2025 15:20
Bedankt Gert!
KD Dijkstra
·
29 september 2025 14:30, gewijzigd 29 september 2025 14:30
Is er, voor mensen die het Lynx-boekwerk niet hebben, een samenvatting te geven voor de classificatie van Bowie & Fjeldsa, Jan Hein? Het bekruipt me als Afrika-ganger al jaren dat van elke nieuwe indeling van de honingzuigers veel niet klopt. Dreptes lijkt een oversized Anabathmis, bijvoorbeeld, en Anthreptes een allegaartje. Rauri Bowie zou al heel lang een gedetailleerde fylogenie ongepubliceerd op zijn bureau hebben liggen. Daarop zal de radicale maar wellicht juistere classificatie gestoeld zijn...
Jan Hein van Steenis
·
29 september 2025 16:05, gewijzigd 29 september 2025 16:05
Laurent Raty stelde een tree samen uit een artikel uit 2024 (Bowie is co-auteur) die alvast een indruk geeft. Ik heb ergens de genusnamen vandaan gehaald, die lever ik nog na...
Jan Hein van Steenis
·
29 september 2025 19:43, gewijzigd 29 september 2025 19:43
OK, uit mijn database geplukt:
Arachnothera longirostra, flammifera, dilutior, crassirostris, robusta, hypogrammica, chrysogenys, clarae, juliae, flavigaster, modesta, affinis, magna
Chalcoparia singalensis
Lamprothreptes longuemarei, orientalis, neglectus, aurantium
Cyrtostomus solaris, jugularis, ornatus, idenburgi, frenatus, infrenatus, teysmanni, clementiae, buettikoferi, asiaticus, lotenius
Cinnyris dussumieri, humbloti, coquerellii, comorensis, souimanga, venustus, fuscus, talatala, bouvieri, osea, hellmayri, habessinicus, oustaleti
Anthodiaeta balfouri, collaris, hartlaubii, thomensis
Haagneria olivacea
Nectarinia johnstoni, famosa, superba, chloropygia, minulla, adelberti, rubescens, fuliginosa, amethystina, coccinigastra, johannae, senegalensis, hunteri, notata, erythrocerca, nectarinioides, bifasciata, tsavoensis, pembae, chalcomelas, mariquensis, shelleyi, congensis, pulchella, melanogastrus, cuprea, bocagii, purpureiventris, tacazze, kilimensis, reichenowi
Euchloridia gabonica, reichenowi, rufipennis, pallidigastra, rectirostris, tephrolaema, rubritorques, seimundi, batesi, fraseri, axillaris
Cyanomitra cyanolaema, oritis, alinae, bannermani, verticalis, veroxii, ursulae
Hedydipna platura, metallica
Anabathmis reichenbachii
Anthobaphes violacea
Notiocinnyris anchietae, ludovicensis, mediocris, usambaricus, fuelleborni, moreaui, loveridgei, chalybeus, regius, rockefelleri, newtonii, reichenowi, neergaardi, stuhlmanni, prigoginei, afer, gertrudis, manoensis
Anthreptes simplex, rhodolaemus, malacensis, griseigularis
Leptocoma zeylonica, minima, calcostetha, sperata, brasiliana, aspasia
Duyvena duyvenbodei
Aethopyga ignicauda, siparaja, magnifica, vigorsii, mystacalis, temminckii, shelleyi, saturata, gouldiae, nipalensis, eximia, bella, christinae, flagrans, guimarasensis, primigenia, boltoni, tibolii, linaraborae, pulcherrima
KD Dijkstra
·
30 september 2025 08:51, gewijzigd 30 september 2025 08:51
Bedankt hiervoor, dit is zeer verhelderend! Al blijven er vraagtekens... (Giant, Principe, Socotra en Collared in een groepje, bijv.)
Gebruikers van het forum gaan akkoord met de forumregels.