Van Dam's Vanga

Een soort met een best klein verspreidingsgebied in noordelijk Madagaskar, met schijnbaar slechts bekende populaties op twee ver van elkaar afgelegen locaties.

Meneer Douwe Casparus van Dam was een Nederlandse ontdekkingsreiziger/natuuronderzoeker die samen met Pollen drie jaar knallend door delen van Madagaskar en enkele nabijgelegen eilanden nieuwe soorten heeft ontdekt en/of beschreven.

“De moeilijkste soort van Ankarafantsika National Park, die van Dam’s Vanga.” Zo werd mij door het lezen van verslagen duidelijk gemaakt. Het kostte menig gerenommeerde vogelaar uren en uren zoeken vooraleer ze de soort hadden gevonden. Ook de plaatselijke gidsen deden wat dat betreft een duit in het zakje. “A difficult bird!” En dit was één van de soorten die ik alleen in dat park kon tegenkomen. Vulnerable volgens de IUCN Red List, met een geschat aantal van rond de 2800-7000 exemplaren, in dus een nogal versnipperd en beperkt verspreidingsgebied.

De beste vogelgids van het park was door het veranderende reisschema (ik had dus een dag gewonnen door eerder vanaf Bemanevika te vertrekken) niet beschikbaar. Nu was het nog maar de vraag wie ik ervoor terug zou gaan krijgen. Normaliter verzamel ik zeer zorgvuldig de GPS-locaties van bekende territoria van doelsoorten. Zo ook voor enkele van de endemen van Madagaskar. Maar omdat het in de parken van het land toch verplicht is om lokale gidsen in te huren leek dat minder of eigenlijk niet nodig. Als je maar een gids meekreeg welke dan wel de vogels kon herkennen, inclusief het geluid.

Het vertrouwen in de man zijn expertise begon in ieder geval op een zeer laag pitje. De avond daarvoor was hij niet erg duidelijk over de herkenning van de twee soorten mouse lemurs. En aan het begin van deze eerste volle dag in het park kwam hij die ochtend niet op tijd opdagen. Nadat Teddy na bellen zijn vrouw aan de lijn had wist ze niet te vertellen waar haar man was. Pas na wat lukraak rondrijden in zijn deel van het dorp vonden we hem. Meer dan een half uur te laat. Smoes: Zijn kind was ziek. Ja hoor, je vrouw weet niet waar je bent maar jij was thuis voor je kind aan het zorgen. Goed verhaal (sukkel dat je er bent).

Ten westen van de bergketen, welke bijna heel westelijk Madagaskar scheidt van het oostelijke deel van het eiland, is er een fiks verschil in de weersomstandigheden. De regenwouden zitten aan de oostkant, de drogere bossen aan de westkant. Ankarafantisika behoort tot die drogere bossen. Meerdere soorten moest ik tijdens mijn rondreis echt in dat park gaan vinden. Het missen van het eerste half uurtje vogelen, daar werd ik niet vrolijk van.

We kwamen aan bij de ingang van het park. Daar stond voor ons een ontbijt klaar.. Ja dahaaaag, die sloegen we natuurlijk over. Een pannenkoek werd door mij als non-verbale communicatie in één hap naar binnen gewerkt. “Let’s go, we’re late”. En ik liep door in de richting van het pad. De gids volgde snel. Ik denk dat hij het door had. Teddy bleef achter, geen probleem. Het in goede banen leiden was zijn taak. Een verslapende en niet thuis overnachtende gids was natuurlijk zijn fout niet.

Omdat de Van Dam’s Vanga de moeilijkste van de doelsoorten leek zouden we eerst linea recta naar de territoria van die soort lopen. Een flinke heuvel en 30 minuten later kwamen we aldaar aan. Het was derhalve al meer dan een uur licht. Nog steeds best chagrijnig zijnde speelde ik het geluid af.

Plotseling riep er in de verte een Van Dam’s Vanga! Richting bepalen, en rennen! Na enkele minuten vol spanning de benenwagen op een vrij hoog standje te hebben gezet kwamen we terecht op de plek waarvan we dachten dat het geluid de laatste keer ten gehore was gebracht. Ik speelde het geluid nog eens af.

BAM! Een Van Dam’s Vanga landde in de top van een boom om in vol ornaat even kenbaar te maken dat het toch echt zijn territorium was en van niemand anders! Dat was een flinke opsteker!